دست به دست سلامتی بدهید

صنایع‌دستی به دست‌های هنرمندان چه آسیب‌هایی وارد می‌کند؟

دست به دست سلامتی بدهید

زیباترین و خاص‌ترین کارهای هنری، مربوط به صنایع‌دستی است. اگرچه ماشین‌آلات مختلف با هدف استفاده کمتر از نیروی انسانی و تسریع روند تولید به بازار آمده‌اند؛ اما تفاوت تولید این ماشین‌آلات با آثاری که واقعاً با دست ساخته می‌شوند، از زمین تا آسمان است. کشور ما، کشور صنایع‌دستی است. از فرش و گلیم و گبه و شعربافی گرفته تا زینت‌آلات و دست‌سازهای ساخته شده از انواع فلزات و سنگ‌های ارزشمند مانند مس، طلا، نقره، برنج، فیروزه و یاقوت. اما آسیب‌های وارد شده به فعالان این حوزه کم نیست؛ از آسیب‌های جسمی‌ تا آسیب‌های روحی ناشی از کم‌‌‌‌رونق شدن بازار عرضه و فروش این هنرها. بیستم خرداد‌ماه، روز «صنایع‌دستی» است؛ مناسبتی که بهانه‌ای شد تا به آسیب‌های جسمی‌ فعالان این حوزه بپردازیم.

در صنایع‌دستی، همان‌طور که از نام آن پیداست، بیشتر آسیب‌ها متوجه دست، مچ، آرنج و ساعد است. نشستن طولانی‌مدت و استفاده از چشم به مدت طولانی- به‌ویژه در کارهای ظریفی مانند منجوق‌دوزی- از دیگر آسیب‌های کار در بخش صنایع‌دستی است. بنابراین در اینجا به بررسی شاخص‌ترین آسیب‌های دست و راهکارهای جلوگیری از پیشرفت بیماری و درمان خانگی و پزشکی آن می‌پردازیم. 
 
نخستین تهاجم، آرتروز
آرتروز دست، به‌‌‌‌تدریج ایجاد می‌شود و دلیل آن تحلیل رفتن مفصل و غضروف‌ها در اثر استفاده نادرست و مکرر از آنهاست. این بیماری یکی از رایج‌ترین بیماری‌های «آرتریت» یا «التهاب مفصل» است. تحلیل رفتن و تخریب غضروف و مفصل‌ها می‌تواند به‌‌‌‌تدریج آغاز شده و با گذر زمان شدت یافته و باعت درد و ناراحتی شوند. 
 
نشانه‌ها
 صدا دادن مچ دست و انگشتان (تق‌‌تق یا قژ‌‌‌قژ)
 التهاب و تورم دست (انگشت‌ها و مچ دست)
 درد مزمن یا رفت و برگشتی که می‌تواند شدید یا خفیف و مزمن باشد
 تغییر رنگ پوست و کبودی آن
 ایجاد گره‌های استخوانی و اختلال در حرکت دادن دست
 گرفتگی عضلانی، خشکی و سفتی مفصل مچ و انگشتان، حس خستگی، ضعف و ناتوانی که می‌تواند مزمن یا مقطعی باشد. 
 
تشخیص و درمان 
با ظاهر شدن نشانه‌ها، باید به پزشک مراجعه کنید. تشخیص بیماری، مرحله آن و راهکارهای درمان باید توسط پزشک انجام شود. اما می‌توانید این مراقبت‌ها را در منزل انجام دهید: 
 آب درمانی: حمام با آب ولرم، شنا، ماساژ دست در تشت آب گرم از راهکارهای کمک به رفع گرفتگی عضله‌ها و کاهش درد است. 
 کمپرس: از کمپرس سرد و گرم به شکل متناوب برای درمان کمک بگیرید. برای این منظور، به مدت یک دقیقه کمپرس سرد‌‌(کیسه آب سرد یا کیسه یخ) و به مدت دو دقیقه کمپرس گرم (کیسه آب گرم یا حوله گرم شده با بخار آب جوش) انجام دهید. 
 استراحت و ماساژ: بعد از اتمام کار، سعی کنید تا حد ممکن به دست‌ها استراحت دهید. علاوه بر این، با ماساژ دست، خستگی آن را برطرف کنید. 
 مچ‌بند: از مچ‌بند طبی یا معمولی برای کاهش میزان حرکت در دست، هنگام کار استفاده کنید. 
نکته: روش‌های درمانی طبی مانند لیزردرمانی، فیزیوتراپی و... باید با تجویز و زیر نظر متخصص انجام شوند. 
 
دومین تهاجم، سندرم کانال کارپال
در تقسیم‌بندی عارضه‌های ناشی از کار، سندرم کانال (تونل) کارپال دست از شایع‌ترین آسیب‌های فشاری عصب مدین یا مدیان در ناحیه اندام فوقانی است. این عارضه در زنان بیش از مردان رایج است. از داخل تونل کارپال دست، 9 تاندون خم‌کننده وجود دارد که باعث اتصال ساعد به مچ و انگشتان دست هستند. از داخل این تونل عصب مدیان نیز عبور می‌کند. کار این عصب، کنترل حرکت دست از مچ به پایین است. در اثر کار یا فشار یا حرکت ناگهانی مچ دست، تونل کارپال تنگ شده و به عصب مدیان فشار وارد می‌شود. همین مسأله زمینه‌ساز درد، تورم و ناتوانی در حرکت در ناحیه مچ دست است. 
 
نشانه‌ها
 سوزن‌‌‌سوزن شدن و درد در ناحیه ساعد و شانه
 گزگز، سوزن‌‌‌سوزن شدن، بی‌حسی در ناحیه انگشت‌ها. این عارضه با ناتوانی و ضعف دست، بی‌حسی و ناتوانی در بلند کردن اشیاء و افتادن وسایل از دست همراه است. 
  ناتوانی در انجام بعضی از کارهای روزانه مانند بستن دکمه
  در مراحل حاد بیماری، درد منتشر شده از دست به سمت ساعد تا گردن و تا پشت ادامه می‌یابد. در واقع درد از نقطه اثر اصلی یعنی مچ دست به سمت کل اندام‌های فوقانی منتشر می‌شود. 
 
تشخیص و درمان 
برای تشخیص قطعی بیماری باید به پزشک مراجعه کنید. اما برای کاهش درد و کنترل شرایط، در منزل این کارها را انجام دهید:
 
ورزش‌های دست
 خم و راست کردن: مچ دست را به آرامی ‌به خم کنید. پنج ثانیه صبر کرده و مچ دست را به حالت اول بازگردانید. 
 مچ به پهلو: مچ دست را آرام به سمت پهلو بچرخانید. پنج ثانیه صبر کنید و مچ را به حالت نخست برگردانید. 
 چرخش مچ: به آرامی ‌و بدون اینکه به مچ دست فشار وارد شود، مچ را در جهت عقربه‌های ساعت چرخانده و پنج چند ثانیه صبر کنید. سپس مچ را خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید و بعد از پنج ثانیه به حالت اول بازگردانید. 
 با توپ: توپ کوچکی را در دست گرفته و در همان حالت، مچ دست را به سمت بالا و پایین حرکت دهید. روش دیگر استفاده از این توپ، فشار دادن آن به مدت پنج ثانیه و رها کردن توپ است. 
 باز و بسته کردن انگشتان: انگشتا‌ن خود را داخل دست جمع کنید. پنج ثانیه صبر کرده و سپس دست را باز کرده و بعد دوباره این کار را انجام دهید.
 میز و مچ: کف دست‌ها را روی میز قرار داده و به آرامی ‌کمی ‌به دست‌ها فشار وارد کنید. این کار را خیلی آهسته و بدون فشار زیاد انجام دهید. پنج ثانیه صبر کرده و دست‌ها را از زیر فشار رها کنید.
نکته: هر حرکت را به مدت پنج ثانیه و هر بار، 10 دفعه انجام دهید. این کار را می‌توانید در سه بخش در طول روز انجام دهید. 
 
سومین تهاجم، سندرم تنیس البو
سندرم آرنج تنیس‌بازان یکی دیگر عوارض شاخص ناشی از کار با دست است. درد در ناحیه خارجی آرنج، نخستین نشانه آن است. این بیماری در بین تنیس‌بازان رایج است و دلیل آن هم استفاده طولانی‌مدت و مکرر از مچ دست و بازو است. بنابراین اگر به مدت طولانی و مکرر از آرنج استفاده کنید، دچار این عارضه خواهید شد. 
 
نشانه‌ها 
 احساس درد در زمان خم و راست کردن بازو
 انتشار و احساس درد در ناحیه بیرونی ساعد که دقیقاً زیر آرنج دست احساس می‌شود. 
 درد شدید در ناحیه آرنج در زمان چرخاندن ساعد؛ مثل زمانی که با دست حرکت چرخشی انجام می‌دهید. این درد با سوزش ساعد و آرنج هم همراه است. 
 درد و لرزش دست و ساعد در هنگام بلند کردن اشیاء. ناتوانی در نگهداشتن اشیاء، حتی اشیاء بسیار سبک. 
 
تشخیص و درمان 
برای تشخیص و درمان باید به پزشک مراجعه کنید. اما این درمان‌های خانگی را برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و تخفیف درد انجام دهید: 
  استراحت کنید: بهترین راهکار برای درمان و جلوگیری از پیشرفت بیماری آرنج تنیس‌بازان، استراحت است. سعی کنید تاحد ممکن، زمانی که کاری ندارید، با دست کاری انجام ندهید. 
 سرما و گرما درمانی: با استفاده از کمپرس آب سرد و گرم، به شکل متناوب، درد آرنج را کاهش کنید. 
 انقباض مچ دست: ساعد را ه سمت جلو بکشید. از ناحیه مچ، به آرامی‌دست را بالا آورید به شکلی که کف دست به سمت روبه‌رو باشد. با کمک دست دیگر، انگشتان دست را به مدت 15 تا 30 ثانیه به سمت عقب فشار دهید. فشار باید بسیار کم اما اثرگذار باشد. این تمرین را سه بار در روز و هر بار 10 دفعه انجام دهید.
 پیچ حوله: حوله‌ای را برداشته و آن را به شکلی که در حال چلاندن آب آن هستید، یک‌بار کاملاً به یک سمت پیچانده و سپس حوله را باز کرده و دوباره به سمت دیگر آن را پیچ بدهید. 
 آرنج‌بند: از آرنج‌بند برای ثابت ‌نگه داشتن و گرم نگهداشتن آرنج در حین کار استفاده کنید. 
ارسال دیدگاه
ضمیمه
ضمیمه