طرح احداث ۲۰۰ هزار مسکن برای کارگران با اینکه هیچ تناسبی با این جامعه ۲۶ میلیون نفری ندارد، می‌تواند آغاز نهضت خانه‌سازی برای این قشر باشد؛ اختصاص زمین‌های دولتی، پرداخت تسهیلات بلند‌مدت و ارزانقیمت، حمایت یارانه‌ای دولت از مسکن کارگران، ایجاد تشکل‌های کارگری و تعاونی‌های مسکن می‌تواند راه را برای آرزوی دیرینه کارگران یعنی داشتن مسکن مناسب هموار کند.

به گزارش خبرنگار آتیه‌نو، نابسامانی اقتصاد و افزایش نرخ تورم در سال‌های اخیر بیش از هر قشری جامعه کارگری را تحت تاثیر قرار داده است؛ جمعیتی ۲۶ میلیون نفری که حدود ۳۳ درصد جمعیت کل کشور را در‌بر‌می‌گیرد و البته فقط حدود نیمی از آنها بیمه هستند. دغدغه تأمین معاش روزانه، فکر کردن به مسکن مناسب را از یک حق طبیعی به یک آرزوی دور برای کارگران تبدیل کرده است. می‌گویند خط فقر در سال ۱۳۹۹ به ۹ میلیون تومان رسیده و این در حالی است که حداقل دستمزد کارگران روی عدد یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بسته شد. این یعنی دخل و خرج کارگران اصلا با هم نمی‌خواند. کارشناسان معتقدند اگر کارگران از طرف دولت حمایت نشوند، تأمین مسکن آنها غیرممکن است. البته وزارت راه و شهرسازی با همکاری وزارت کار طرحی را برای احداث ۲۰۰ هزار مسکن کارگری کلید زده‌اند. با اینکه این تعداد واحد تناسبی با تعداد خانوارهای کارگری ندارد می‌تواند شروع ساخت‌و‌ساز در مقیاس بزرگ برای دهک‌های پایین جامعه باشد.

 

احداث ۲۰۰ هزار مسکن کارگری 

اول دی‌ماه سال ۱۳۹۸ تفاهمنامه‌ای به منظور احداث ۲۰۰ هزار مسکن کارگری به امضای وزرای راه و شهرسازی و کار رسید. محمد اسلامی، وزیر راه و شهرسازی در جریان انعقاد این تفاهمنامه گفت: طرح اقدام ملی مسکن یک طرح فراگیر است که همه اقشار جامعه را مورد هدف قرار می‌دهد. با تفاهمنامه‌هایی که در این خصوص منعقد می‌شود هدف این است که به صورت پیوسته تأمین مسکن را انجام دهیم. وزیر راه و شهرسازی درباره تأمین مسکن کارگران فصلی که بعضا از پوشش بیمه و حقوق ثابت برخوردار نیستند، گفت: کارگران فصلی هم می‌توانند مشمول این طرح باشند. هم‌اکنون کسانی که در طرح اقدام ملی ثبت‌نام می‌کنند از همه اقشار و طبقات هستند و ما محدودیتی برای این موضوع نداریم؛ لذا کارگران ساختمانی هم می‌توانند در این طرح نام‌نویسی کنند و از آن بهره‌مند شوند.

 

ساخت ۱۰۰ هزار مسکن در اطراف شهرک‌های صنعتی

پس از پای کار آمدن دو وزارتخانه، موضوع ساخت مسکن در اطراف شهرک‌های صنعتی مطرح شد. در همین راستا تفاهمنامه‌ای میان اتاق تعاون ایران و وزارت راه و شهرسازی در قالب طرح اقدام ملی مسکن به امضا رسید که به موجب آن، احداث ۱۰۰ هزار واحد مسکونی در جوار شهرک‌های صنعتی با مشارکت تعاونی‌های مسکن پیش‌بینی و ساخت منازل کارگری در جوار شهرک‌های صنعتی با هدف تأمین مسکن ارزانقیمت برای کارگران و حل مشکل تردد آنها در دستور کار قرار گرفت. مقدمات کار در ۱۲ استان کشور آغاز شده و ساماندهی متقاضیان در استان‌های زنجان، همدان، آذربایجان شرقی، فارس، خراسان رضوی، اصفهان، اردبیل، سمنان، مرکزی، خوزستان، قم و البرز آغاز شده است.

 

پیشنهاد پرداخت وام ۱۰۰ میلیون تومانی برای خرید مسکن کارگران

رشد لجام‌گسیخته قیمت مسکن اقشار پایین جامعه از جمله کارگران را بیش‌ازپیش از خرید مسکن ناامید کرده است. اخیرا عبدالله مختاری، کارشناس حوزه کار پیشنهاد داده تا وام ۱۰۰ میلیون تومانی برای تأمین مسکن کارگران اختصاص یابد؛ هرچند به نظر می‌رسد این رقم دیگر تقریبا در هیچ شهر بالای ۲۵ هزار نفر تکافوی خرید مسکن را نمی‌دهد. اگر ۱۰۰ میلیون تومان وام با نرخ ۴ درصد به کارگران پرداخت شود باید دست‌کم برابر همین مبلغ را خود تأمین کنند تا بتوانند خانه بخرند. در اطراف تهران شاید با ۲۰۰ میلیون تومان بتوان یک واحد تحویل آینده را خریداری کرد.

 

خانه در اطراف تهران؛ چند؟

بازار مسکن در شهرهای اطراف تهران نیز با نوسانات قیمت مواجه شده است. با این وجود بخش قابل توجهی از ساکنان تهران به دلیل فاصله ایجاد شده بین توان خرید با قیمت‌های پیشنهادی در پایتخت و برای حفظ ارزش پول در مقابل تورم، اقدام به خرید آپارتمان در سه شهر پردیس، پرند و هشتگرد کرده‌اند.

 

آپارتمان در هشتگرد ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان

شهر جدید هشتگرد در فاصله حدود ۶۰ کیلومتری غرب تهران و حدود ۸۰ کیلومتری مرکز این کلانشهر قرار دارد. تا همین یک سال قبل نرخ آپارتمان آماده در هشتگرد بین متری ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان بود که هم‌اکنون به متری ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است.

 

تشدید سوداگری در بازار مسکن پرند

شهر جدید پرند در ۵۰ کیلومتری از جنوب تهران نیز طی یک سال گذشته از تغییرات قیمت‌ها در بازار مسکن بی نصیب نبود؛ تا جایی که بنا به گفته واسطه‌های ملکی در پرند نرخ آپارتمان آماده از حدود ۱۲۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان در اواسط سال گذشته به ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان رسیده است. قیمت واحدهای تحویل آینده هم از ۲۰۰ میلیون تومان به بالا است، در حالی که این رقم‌ها در اواسط سال گذشته کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان بود. به نظر می‌رسد بازار مسکن پرند همانند پردیس به مکانی برای جولان دلالان تبدیل شده است. شهر جدید پردیس هم در ۱۷ کیلومتری شمال شرقی تهران به دلیل فاصله نزدیک با پایتخت عنوان گرانترین شهر جدید کشور را یدک می‌کشد و طی یک سال گذشته با تغییرات قیمتی مواجه شده است. هم‌اکنون قیمت واحدهای مسکن مهر آماده در پردیس از ۵۵۰ میلیون تومان شروع و تا یک میلیارد تومان هم می‌رسد. نرخ واحدهای تحویل آینده نیز حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان است.

کاظم فرج‌اللهی، فعال کارگری در تبیین و ارزیابی وضعیت فعلی طبقه کارگر ایران با استناد به داده‌ها و آمار می‌گوید: امروزه طبقه کارگر ایران با جمعیتی بیش از ۲۶ میلیون نفر در بخش‌های صنعت، معدن، خدمات، کشاورزی و خدمات اداری و بانکی، مشغول به کار هستند. کارگران در شرایط مختلف استخدامی، شامل ۱۳.۷ میلیون بیمه شده (بخش خصوصی)، ۳.۷ میلیون مزدبگیر شاغل در بخش عمومی، ۳.۲ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر سازمان تأمین‌اجتماعی، ۶.۲ میلیون بیکار و شمار بسیار زیادی مزدبگیر بخش خصوصی بیمه نشده، در راستای تولید یا تحقق ارزش اضافه به کار گمارده می‌شوند. این نیروی اجتماعی بالقوه نیرومند اما خفته و بیمار به دلیل نبود آگاهی طبقاتی و دیگر عوامل موثر از داشتن تشکل طبقاتی مستقل و ویژه و حضور تاثیرگذار در سرنوشت خود و جامعه محروم است.