در روزهایی که شیوع ویروس کرونا در سرتاسر جهان مشکلاتی برای دولت‌ها و مردم جهان به وجود آورده است، در کشور ما نیز مشاغل بسیاری هستند که متاثر از همه‌گیری این بیماری هستند؛ هرچند اغلب صنف‌های فعال جامعه این روزها به صورت داوطلبانه با رعایت اصول بهداشتی برای مقابله با شیوع کرونا می‌کوشند، اما بدون شک نانوایان از پیشروان این راه پرحادثه هستند؛ شغلی که از هشت هزار سال قبل از میلاد مسیح در مصر باستان قوت غالب مردم را تامین می‌کرد و تا امروز همچنان ادامه دارد؛ تاجایی که حتی بحران کرونا، بیماری ناشناخته این روزهای جامعه هم این حرفه را از تکاپو نینداخت.  «کار در یک نانوایی به علت تماس دائم با گردوغبار آرد و زبانه‌های آتش به اندازه کافی سخت است اما مراقبت‌ها و توصیه‌ها در شرایط امروز کار را سخت‌تر کرده است.» این سخنان را رمضان محمدولی، رئیس انجمن اسلامی کارگران خباز می‌گوید که از 12 سالگی کارگر خبازی بوده و حالا چند سالی است بازنشسته شده است. او خبازان را مانند همه مردم در معرض بیماری می‌داند اما می‌گوید: این شغل به گونه‌ای است که امکان تعطیلی یا تاخیر در آغاز کار میسر نیست، زیرا قوت روزانه مردم به کار ما گره خورده است؛ نانوایی‌ها از جمله معدود صنف‌هایی هستند که مردم به فعالیت آنها چشم دوخته‌اند و تصور شهر بدون نانوایی برای آنان غیرممکن است. محمدولی درباره مرارت‌هایی که یک کارگر در این شغل باید به جان بخرد می‌گوید: سال‌ها پیگیر بازنشستگی با قانون مشاغل سخت‌و‌زیان آور بودم اما مشمول آن نشدم. البته حتی اگر مشمول هم می‌شدم از آنجا که کارفرمایانی که با آنها در تمام این سال‌ها سروکار داشتم، لیست بیمه‌ای خود را به موقع و صحیح رد نمی‌کردند و اسم منِ کارگر را با وجود الزام قانونی در آن نمی‌گنجاندند، بازنشستگی با استفاده از این قانون برایم عملا ناممکن می‌شد؛ این نوعی سوءاستفاده همیشگی و بازی دوسر باخت برای منِ کارگر بود. یک کارگر خباز گاه تا 16 ساعت کار می‌کند، وضعیت برای کارگرانی که از شهرستان‌های دور به نانوایی‌‌های مستقر در شهرها می‌آیند بدتر است. کارگر خباز به غیر از ساعت‌های استراحتی که از قبل با کارفرما توافق کرده، باید بی‌وقفه کار کند و این یعنی اینکه خانواده‌ و دوست را کم کم فراموش و با کارش زندگی کند. این درحالی است که از نظر سلامت هم همواره نگران ابتلا به این ویروس هستند. محمدولی علاوه بر کرونا، بیماری‌های شغلی را اولین آفت گره خوردن کار و زندگی می‌داند و از استرسی که حرارت آتش به جان کارگران می‌اندازد، از حرارتی که آتش پیری زودرس و سفیدی مو را با خودش به همراه می‌آورد، چشم کارگر را آرام آرام خشک می‌کند و در روزهای گرم تابستان خصوصا در شهرستان‌های گرمسیر، چشم‌ها را تبدیل به یک کاسه خون می‌کند و سختی‌های این شغل می‌گوید با اینکه غیر از شاطر، شغل سه کارگر دیگری که با وی زیر یک سقف کار می‌کنند، سخت محسوب نمی‌شود. گلایه‌های این فعال حوزه کارگری به زخم‌های کهنه‌ای برمی‌گردد که شرایط متاثر از کرونا و تبعات آن را به حاشیه می‌راند؛ از کاهش تعداد کارگران یک نانوایی و فشار بر یک نفر تا عدم افزایش دستمزد و نداشتن امنیت شغلی و تعلق نگرفتن سختی کار وشرایط طاقت فرسای کار کارگران و.... با این حال رئیس انجمن اسلامی کارگران خباز با رئیس اتحادیه صنف نانوایان استان تهران بر ادامه فعالیت صنف نانوایان به روال قبل حتی در سایه کرونا اذعان دارند. 

 

نانواهای تهران به کرونا مبتلا نشدند

رئیس اتحادیه صنف نانوایان استان تهران با بیان اینکه فعالیت نانوایان با تلاش و از خودگذشتگی در ایام شیوع ویروس کرونا در کشور موجب شد هیچ وقفه‌ای در تولید نان مصرفی مردم ایجاد نشود، گفت: خوشبختانه با رعایت موازین بهداشتی در نانوایی‌ها تا این لحظه گزارشی از ابتلای هیچ‌یک از نانواهای تهران به کرونا یا تعطیلی واحدها نداشتیم.

بیژن نوروز مقدم، رئیس اتحادیه صنف نانوایان استان تهران در گفت‌وگو با خبرنگار آتیه‌نو  از تلاش و از خودگذشتگی در ایام شیوع ویروس کرونا در کشور سخن گفت و افزود: زمانی که شیوع ویروس کرونا در جامعه آغاز شد، ما جزو آن دسته از مشاغلی بودیم که باید سرکار حاضر می‌شدند؛ درست در زمانی که به تمام مردم اعلام کردند که در خانه بمانند، نانوایی، سوپرمارکت و یکی دو صنف دیگر با وجود آنکه کرونا ویروسی بیگانه، بدون درمان و کشنده بود، با تمام وجود برای تامین قوت غالب مردم سر کار بودند. او ادامه داد: در مقطعی شایعه کم شدن نان پخش شد که ما با هجوم مردم مواجه بودیم، با این حال نانوایان تمام وقت پای کار بودند و در بازرسی‌های مکرر از نانوایی‌های سطح شهر این مسئله را به عینه دیدیم تا مردم باور کنند که خبازان تا اتمام سهمیه آرد خود نان پخت می‌کردند و فعالیت نانوایان موجب شد هیچ وقفه‌ای در تولید نان مصرفی مردم ایجاد نشود. مقدم در خصوص چالش‌های دیگر ناشی از کرونا گفت: چالش دیگری که ما با آن مواجه شدیم، شیوع بالای کرونا در اسفند ماه و وضعیت قرمز تهران بود که وحشت کارگران نانوایی و خانواده‌هایشان را در پی داشت تا جایی که حتی بسیاری از این افراد که شهرستانی بودند حاضر بودند به خانه‌های خود بازگردند و کار خود را از دست بدهند، اما ما مجبور شدیم با ارائه تشویق‌هایی از جمله پرداخت اضافه کار آنها را نگه داریم تا مردم بی نان نمانند. وی از سلامت نانوایان در شرایط فعلی خبر داد و گفت: پاشنه آشیل این ویروس، گرماست که با توجه به اینکه دمای تنور بسته به نوع پخت ۲۰۰ تا ۴۷۰ درجه است هیچ نوع ویروس و میکروبی در این شرایط توان زنده ماندن ندارد و خوشبختانه ما تاکنون هیچ خبری مبنی بر ابتلای کارگر یا نانوا از طریق مغازه و خبازی نداشتیم. از طرفی نان بدون هیچگونه آلایندگی و آلودگی به دست مردم داده می‌شود و اگر مشتری رعایت کند جلوی آلودگی ثانویه ناشی از برخورد به شیء آلوده نیز گرفته می‌شود.

رئیس اتحادیه صنف نانوایان استان تهران در مورد اینکه کرونا تغییر رویه‌ای در تولید یا توزیع یا رغبت مردم به نان‌های سنتی و صنعتی نداشته، گفت: نان سنتی بعد از تنور فقط با واسطه یک نفر به دست مشتری می‌رسد اما نان صنعتی و تولید کارخانه، سبد، بسته‌بندی، کارتن، حمل‌ونقل، چیدن در قفسه سوپرمارکت و.... احتمال آلودگی بسیار بیشتر می‌شود؛ در کل تغییر چندانی نمی‌بینیم و همان تامین ۹۴ درصدی نیاز مردم از طریق نان سنتی تامین می‌شود.

او ادامه داد: پروتکل‌های بهداشتی برای نانوایان و مردم اعم از استفاده از کارتخوان، دستکش و ماسک و.... بیان شده و با همکاری بسیج اصناف ماسک و اخیراً نیز الکل در اختیار نانوایان قرار گرفته است.

مقدم، کسب‌وکار نانوایی را تقربیا بی‌تاثیر از کرونا دانست و افزود: صنف خبازان آن‌طور که به برخی اصناف مثل هتلداران یا تالارداران ضربه خورد، تحت تاثیر کرونا قرار نگرفت اما بعضی از شغل‌ها به مشکل خوردند اما در مجموع تا به اینجا به رغم بحران ویروس کرونا ما در مجموع راضی هستیم و امیدواریم مردم هم راضی باشند. البته محمدجواد کرمی، رییس اتحادیه صنف تولیدکنندگان نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم (فانتزی) تهران معتقد است با شیوع ویروس کرونا در کشور، بخش اعظم تولیدکنندگان نان دچار ضرر در فروش و درآمد شدند، اما نان‌های حجیم بسته‌بندی‌شده برای عرضه، شرایط بهتری پیدا کردند، زیرا نانوا‌ها به‌سمت ارائه نان‌های حجیم بسته‌بندی‌‎شده رفتند و مردم نیز از آن استقبال کردند اما در صنف ما اگرچه خوشبختانه پس از شیوع کرونا اعلام ورشکستگی نداشتیم اما رونق کار ما تا ۶۰ درصد کاهش پیدا کرد.

 

بررسی پیشنهاد اتحادیه نانوایان 

رئیس اتحادیه نانوایان استان تهران خبازی را از سایه تاثیرات سنگین بیماری کرونا به دور می‌داند اما گرانی مواد اولیه و هزینه‌های تولید را سایه بزرگتری عنوان می‌کند که نه‌تنها بر معیشت نانوایان بلکه بر کیفیت نان هم اثرگذار است. به گفته مقدم، سال گذشته موفق به تغییر قیمت نان بعد از پنج سال شدیم؛ هرچند نظر صنف بر افزایش حداقل دوبرابری بود اما چون نان قوت غالب جامعه به شمار می‌رود، دولت احتیاط کرد و با حمایت از مردم با اتحادیه توافقاتی کردند و تغییراتی جزیی انجام شد اما در صورتجلسه ذکر شده که این نرخ تا زمانی که هزینه گندم یا سایر هزینه‌های تولید تغییر نکرده باشد، ملاک‌عمل خواهد بود. امسال دستمزد کارگر ۲۵ درصد، خمیرمایه بهمن ماه سال گذشته ۲۵ درصد و اردیبهشت ماه ۲۰ درصد، آب و برق و گاز و سایر هزینه‌های تولید افزایش یافته است. به همین دلیل اتحادیه درخواست افزایش لااقل ۳۰ درصدی نرخ نان را به وزارت صنعت، معدن و تجارت ارائه داد که به ستاد تنظیم بازار نیز ارجاع شد. او با تاکید بر افزایش سالانه نرخ نان گفت: ثابت بودن نرخ نان به رغم افزایش هزینه‌ها، فشار به نانوایان را به دنبال خواهد داشت و معلوم است که برخی نانوایان را به راه‌های ناصواب بکشاند در حالی که افزایش نرخ سالانه از این مسائل جلوگیری خواهد کرد.

مقدم همچنین درباره یارانه دولتی و هدف حفظ نرخ نان و جلوگیری از افزایش قیمت آن گفت: آرد ۲۵ تا ۳۰ درصد هزینه‌های تولید خبازان را پوشش می‌دهد و ۷۰ تا ۷۵ درصد مربوط به سایر هزینه‌هاست و در حالی که نرخ آرد ثابت است اما سایر هزینه‌ها افزایش ۱۰۰ درصدی دارد. این در حالی است که یارانه دولت به نان تعلق می‌گیرد نه نانوا. پیش از این سخنگوی دولت نیز در اظهارنظری در فروردین ماه امسال گفته بود: نرخ آرد نانوایان آزادپز امسال هیچ تغییری نخواهد داشت و در این بخش افزایش قیمت نان نخواهیم داشت. سرپرست معاونت بازرگانی داخلی وزارت صمت نیز تیرماه امسال با تاکید بر اینکه دولت هیچ برنامه‌ای برای افزایش قیمت نان ندارد، گفته بود تا زمانی که یارانه پرداخت می‌شود، قیمت نان گران نخواهد شد اما استان‌های مرکزی، خوزستان و زنجان مجوز افزایش نرخ نان را دریافت کردند. حال باید دید آیا این مجوز برای پایتخت‌نشینان و سایر استان‌های کشور نیز با توجه به شرایط فعلی صادر می‌شود یا دولت برنامه‌ای برای جبران رشد هزینه‌های نانوایان و حفظ نرخ فعلی دارد؟