پروانه‌ای که جلوی گردن و پایین حنجره ما لانه کرده، عامل حیات‌بخش اعضای بدن آدمی است. این بافت بدن از دو «لوب» یا دو بخش تشکیل شده است که بی‌شباهت به یک پروانه نیست. غده تیرویید! این غده با دارا بودن 15 تا 20 گرم وزن، مهمترین غده درون‌ریز بدن به شمار می‌رود و در یک بیان ساده می‌توان گفت، عامل افزایش هورمون‌های تیرویید، سوخت‌وساز قندها و چربی‌ها بوده و باعث تحریک ساخت پروتئین می‌شود. متخصصان غدد، معتقدند هورمون تیرویید مانند بنزین که باعث روشن شدن اتومبیل می‌شود، تمام واکنش‌های حیاتی و بیوشیمیایی سلول‌های بدن را تسریع و قابل انجام می‌کند. از این‌رو اگر هورمون‌های تیرویید نباشند، فعالیت‌های حیاتی تمام سلول‌های بدن به‌شدت کاهش پیدا کرده و علایم کم‌کاری تیرویید برای بدن ایجاد می‌شود.  یکی از مهمترین عواملی که منجر به کم‌کاری تیرویید می‌شود، کمبود ید در بدن است. کمبود این ماده می‌تواند باعث اختلال در سنتز هورمون‌های تیرویید و ایجاد گواتر و کم‌کاری تیرویید شود. ید همچنین برای رشد و نمو طبیعی بدن، سوخت‌وساز مواد غذایی و تولید انرژی بسیار لازم است. از سوی دیگر سلول‌های عصبی و مغز نیز نیاز زیادی به ید دارند.  حال باید دید که این ماده در چه غذاهایی یافت می‌شود. مهمترین منبع ید در غذاهای دریایی، لبنیات و تخم‌مرغ دیده می‌شود. همچنین در غلات، حبوبات میوه‌ها و سبزی‌ها نیز ید به میزان کم وجود دارد. اما متخصصان معتقدند تامین‌ ید مورد نیاز بدن تنها با استفاده از نمک‌های یددار میسر می‌شود. میزان لازم ید برای بدن 150 میکروگرم در روز است که این میزان در کودکان 120 میکرو گرم و در زنان در دوران حاملگی و شیردهی به حدود 200 میکروگرم در روز افزایش می‌یابد.

 

علایم کم‌کاری تیرویید 

بزرگ شدن غده تیرویید (گواتر)، کاهش وزن بی‌دلیل، پف آلودگی و ورم در صورت، دست و پاها، ریزش مو، خشکی مو، ریزش ابروها، یبوست، کاهش اشتها، نفخ، اختلالات قاعدگی و افزایش خونریزی در خانم‌ها، افزایش چربی‌های خون، افزایش فشارخون مینیمم، کاهش ضربان قلب، تنگی نفس، خستگی زودرس، گرفتگی‌های عضلانی و کمر درد، کاهش تمرکز و حافظه، پرخاشگری و عصبانیت در اکثر مواقع و تشدید افسردگی از علایمی است که در کم‌کاری تیرویید ایجاد می‌شود.

 

پرکاری تیرویید و علایم آن

از سوی دیگر، پرکاری تیرویید نیز می‌تواند اثرات زیان‌بخشی ایجاد کند. پرکاری تیرویید زمانی ایجاد می‌شود که این غده مقدار زیادی هورمون تولید کند که این مساله باعث افزایش سرعت متابولیسم بدن می‌شود. پرکاری تیرویید بیماری نسبتا شایعی است که اکثر مردم یا از آن غافلند یا به تشخیص آن اهمیت چندانی نمی‌دهند. پرکاری تیرویید، بزرگسالان 20 تا 40 ساله و عمدتا زنان را گرفتار می‌کند. کاهش وزن به‌رغم داشتن اشتهای خوب، تعریق، تپش قلب، حالت‌های تحریک‌پذیری، پرخاشگری، اضطراب، بی‌قراری، افزایش دفعات اجابت مزاج، اختلالات عادت ماهیانه در خانم‌ها، افزایش فشار خون ماکزیمم و افزایش ضربان قلب، از نشانه‌های پرکاری تیرویید به شمار می‌رود. 

 

شایع‌ترین علت پرکاری تیرویید

شایع‌ترین علت پرکاری تیرویید، بیماری گریوز است که یک بیماری خودایمنی تیرویید به شمار می‌رود. در این بیماری سیستم ایمنی بدن با ترشح آنتی‌بادی‌هایی علیه تیرویید فعال شده و منجر به ترشح هورمون بیشتر توسط تیرویید می‌شود.  همچنین تشکیل گواترهای چند گره‌ای سمی از دلایل دیگر پرکاری به شمار می‌رود. برخی از گواترها دارای گره‌های زیادی هستند که به طور خودکار شروع به ترشح هورمون تیرویید می‌کنند و برخی دیگر دارای گره‌های داغ تیرویید هستند که در این نوع نیز ترشح هورمون‌ها افزایش می‌یابد.

 

روش‌های درمان تیرویید

اختلالات تیرویید اگر به موقع تشخیص داده شود، به راحتی با کمک روش‌های دارویی یا جراحی قابل درمان است. کم کاری تیرویید یا (Hypothyroidism) در اغلب موارد در مدت کوتاهی درمان می‌شود و در درمان بلند‌مدت، شخص باید تا آخر عمر از داروهای کنترل هورمون تیرویید استفاده کند. همچنین درمان پر کاری تیرویید یا (Hyperthyroidism) نیز با دارو میسر است و روش‌های دیگری مانند استفاده از ید رادیواکتیو و اعمال جراحی برای این بیماری وجود دارد.  متخصصان غدد معتقدند برای درمان کم‌کاری تیرویید باید هورمون‌های تیرویید را جایگزین کرد. کمبود ترشح هورمون اصلی تیرویید که تیروکسین نامیده می‌شود، از طریق قرص که باید روزانه مصرف شود، جبران می‌شود. همچنین تجویز دارو برای درمان پرکاری تیرویید از روش‌های معمول و رایج است و نیز استفاده از ید رادیواکتیو در مواردی که عارضه تیرویید مقاوم باشد یا جراحی در مواقعی که تیرویید بزرگ می‌شود، از دیگر روش‌های درمان تیرویید به شمار می‌رود. 

 

مصرف به موقع داروهای تیرویید

با توجه به اینکه هورمون‌های تیرویید، تنظیم‌کننده فعالیت حیاتی تمام سلول‌های بدن بوده و هرگونه اختلال در عملکرد این هورمون‌ها منجر به کاهش فعالیت حیاتی سلول‌ها می‌شود، حال که در وضعیت شیوع کرونا قرار داریم، ممکن است این نگرانی برای افراد دچار اختلال تیروییدی ایجاد شود که سیستم ایمنی بدن‌شان در مقابل این ویروس ضعیف عمل کرده و در خطر ابتلا به کرونا بیش از سایر افراد باشند. از طرفی بالا بودن دوز کورتون در داروهای تیروییدی و توصیه متخصصان به منع مصرف داروهای کورتون در مدت شیوع کرونا به منظور حفظ سیستم ایمنی بدن، بر نگرانی افراد دارای اختلال این هورمون می افزاید؛ اما خوشبختانه به گفته متخصصان غدد، مبتلایان به اختلالات تیرویید ریسک بالاتری برای ابتلا به این ویروس ندارند و در صورت ابتلا نیز بیماری شدیدتری نخواهند داشت. متخصصان تاکید دارند، چنانچه این بیماران داروهای تیرویید خود را به موقع مصرف کنند، جای نگرانی وجود ندارد و داروهای تیرویید به هیچ ‌عنوان باعث تضعیف سیستم ایمنی نمی‌شود. از این‌ رو بیماران نباید از ترس ویروس کرونا، داروهای خود را کم، زیاد یا قطع کنند.