یادداشت
نباید انتظار معجزه داشت
داریوش پناهیزاده؛ معاون طب کار و کمیسیونهای پزشکی اداره کل درمان مستقیم سازمان تامیناجتماعی
طبق تحقیقات، حدود 21درصد جامعه کار و تولید در ایران، گرفتار سوءمصرف موادمخدر و عوارض آن هستند و این امر، با توجه به کاهش نرخ رشد جمعیت و رشد سالمندی در کشور، تهدیدی جدی برای آینده بازار ایران بهشمار میرود. طرح ملی «کاج»، طرحی تحقیقاتی در جهت پیشگیری از سوءمصرف موادمخدر در بین جامعه کار و تولید است که در حیطه وظایف وزارت رفاه قرار دارد و سازمان تامیناجتماعی نیز بهعنوان همکار در این طرح حضور خواهد داشت. البته هنوز بهطور مستقیم تکلیف و وظیفه خاصی در این رابطه به سازمان تامیناجتماعی محول نشده، اما در مرحله تدوین طرح، نمایندگان سازمان در جلسات حضور پیدا کرده و نظرات کارشناسی خود را بهمنظور ارتقای آن ارائه کردهاند. قانون تامیناجتماعی در بحث اعتیاد، وارد نشده است، اما عملا عوارض این آسیب اجتماعی مثل بیماریهای جسمی و روانی ناشی از آن را پوشش میدهد. معاونت فرهنگی سازمان تامیناجتماعی نیز در بحث آموزش سبک زندگی سالم که اولین بسته از بستههای سهگانه ارائهشده این طرح است، مشارکت دارد و توصیههایی برای تغییر سبک زندگی کارگران، ارتقای سواد سلامت و افزایش آگاهی آنان برای پیشگیری از حوادث ناشی از کار در نظر گرفته است، زیرا یکی از پیشفرضهای طرح ملی «کاج» این است که حوادث ناشی از کار در بین کسانی که به اعتیاد روی میآورند، بیشتر است. البته نباید از نظر دور داشت که گرایش به موادمخدر در جامعه کار و تولید در وهله اول، ریشه در مسائل اجتماعی مثل فقدان آرامش روانی در محیط کار و سطح نازل دستمزدها دارد و ریسک شیوع سوءمصرف موادمخدر را در بین جامعه کار و تولید نسبت به کسانی که در شرایط بهتری قرار دارند، بالاتر میبرد. مسئله اعتیاد بسیار پیچیده است، بنابراین گرچه این طرحها قطعا تاثیرات خود را خواهند داشت، اما نمیتوان از آنها انتظار معجزه داشت. زمانی طرحهایی مثل طرح ملی کاج میتوانند موفق باشند که بهصورت یک برنامه درآیند. برای این مهم نیز هم به بودجه کافی نیاز است و هم در مرحله اجرا همه دستاندرکاران بهویژه کارفرمایان، جامعه و خانوادهها باید آگاهی لازم در ارتباط با عوارض سوءمصرف موادمخدر را کسب کنند و بدانند که دسترسی آسان به موادمخدر و ارزانبودن آن، از مهمترین مولفههایی است که جامعه کار و تولید را در معرض اعتیاد قرار میدهد. طرح ملی کاج، طرح خوبی است و وزارت رفاه هم پیوسته تلاش کرده در این جهت گامهایی بردارد، زیرا صیانت از سلامت نیروی کار همیشه جزء وظایف این نهاد بوده است. سازمان تامیناجتماعی نیز از طریق همفکری و همکاریهای علمی و تحقیقاتی در کنار این طرح بوده تا با حساسیت و سرمایهگذاری بیشتری پیگیری شود، زیرا درگیری جامعه کار و تولید با اعتیاد، هم از جمعیت نیروی مولد جامعه میکاهد، هم حوادث ناشی از کار را افزایش میدهد و هم همه شاخصهای پیشرفت از جمله نرخ تولید ناخالص ملی در آینده را مورد تهدید قرار میدهد.




