هشت ماه مانده به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ایران، در حالی ‌که منتقدان دولت حسن روحانی مدعی‌اند وعده‌های اقتصادی دولت محقق نشده است، صدور مجوز صادرات هواپیماهای بوئینگ به ایران دستاورد دیگری برای دولت تدبیر و امید است که پیشرفت و توسعه را در مسیر تعامل جستجو می‌کند. چند ساعت پیش از نطق رئیس‌جمهور ایران در هفتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، خزانه‌داری آمریکا پس از چند ماه وقفه، مجوز صدور هواپیماهای بوئینگ به ایران را صادر کرد. سخنگوی شرکت ایرباس نیز با اشاره به صدور مجوز از سوی دولت آمریکا برای فروش هواپیما به ایران گفت: «مجوز صادرشده برای ۱۷ فروند هواپیماست که از نوع ای ۳۲۰ و ای ۳۳۰ هستند.»

به گزارش بلومبرگ، یک سال پس از انعقاد توافق هسته‌ای، دولت آمریکا روز چهارشنبه به دو غول هواپیماسازی ایرباس و بوئینگ مجوز داد تا هواپیمای مسافربری به ایران بفروشند. شرکت ایرباس اوایل روز چهارشنبه دریافت مجوز از اداره کنترل دارایی‌های خارجی خزانه‌داری آمریکا را اعلام کرد.

 شرکت آمریکایی بوئینگ نیز اواخر روز چهارشنبه دریافت مجوز از دولت آمریکا را تایید کرد. کارشناسان می‌گویند، این مجوزها راه را برای این دو شرکت برای دسترسی به یکی از آخرین بازارهای دست‌نخورده هوانوردی جهان هموار می‌سازد. 

هردو شرکت قراردادهای جداگانه 25 میلیارد دلاری را برای فروش هواپیما به ایران اعلام کرده‌اند، هرچند تحلیلگران در مورد تقاضا برای این تعداد هواپیما در ایران و همچنین منابع مالی در دسترس برای خرید این تعداد هواپیما تردید دارند.

این قرارداد بزرگ‌ترین معامله یک شرکت آمریکایی از زمان پیروزی انقلاب اسلامی و بسته شدن سفارت آمریکا در ایران است. مارک اسکلار، سخنگوی شرکت بوئینگ، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما این مجوز را دریافت کرده‌ایم و همچنان در حال مذاکره با ایران‌ایر بر مبنای یادداشت تفاهم امضاشده در ماه ژوئن هستیم.» البته انتخابات ریاست جمهوری آمریکا می‌تواند بر فروش هواپیما به ایران تاثیر بگذارد. دونالد ترامپ، کاندیدای تندروی جمهوری‌خواهان در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، ادعا کرده در صورت پیروزی در انتخابات ماه نوامبر، توافق هسته‌ای راکنار خواهد گذاشت.

 

  پیشرفت در روابط ایران - آمریکا

نیویورک‌تایمز با اشاره به صدور مجوز برای صادرات بوئینگ و ایرباس به ایران نوشت: «از زمان خرید آخرین هواپیمای بوئینگ از سوی ایران زمان زیادی می‌گذرد. اخیرا وزارت خزانه‌داری آمریکا با فروش 80 فروند هواپیمای بوئینگ و 17 فروند هواپیمای ایرباس به ایران موافقت کرده است. به طور کلی ایران توافق خرید حدود 108 فروند هواپیما از بوئینگ و 118 فروند هواپیما از ایرباس فرانسه را با این دو شرکت به امضا رسانده است.» این روزنامه آمریکایی در ادامه نوشت: «با چراغ سبزی که وزارت خزانه‌داری آمریکا نشان داده، به نظر می‌رسد پس از حدود 4 دهه، تحریم‌های صنعت هوایی علیه ایران به پایان رسیده و این چراغ سبز و فروش تعداد زیادی هواپیما به ایران پایانی بر قطع روابط  تجاری دو کشور ایران و آمریکا در این زمینه است. به طور قطع بوئینگ باید دفتری در ایران ایجاد کند تا بتواند تکنسین‌هایی را برای تعمیرات و نگهداری هواپیماهای خود در ایران آموزش دهد و همین امر به ورود تعدادی شهروند آمریکایی به ایران منجر خواهد شد.»  برخی تحلیلگران حامی دولت می‌گویند: «زمانی که این قرارداد اجرا شود مخالفت با آن سخت‌تر می‌شود و کسی نمی‌تواند انکارش کند چراکه همراه با این قراردادها تکنسین‌ها و فناوری نیز وارد ایران می‌شوند.» رئیس‌جمهور ایران در جریان سفر خود به آمریکا برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در کنفرانسی خبری تاکید کرد: «مقامات ایرانی روابط خوبی با همتایان خود در آمریکا ایجاد کرده‌اند و سفرهای زیادی بین دو کشور در جریان است.» او تاکید کرد: «مشکلی در این زمینه وجود ندارد و این دولت آمریکاست که مسئول بیرون نگه داشتن شرکت‌های آمریکایی از بازار ایران است. اگر آمریکایی‌ها مشکلی در این زمینه دارند، باید خودشان مشکلشان را حل کنند.»

 

   افزایش اعتبار بوئینگ و ایرباس

در همین حال موسسه اعتبارسنجی مودیز اعلام کرد: «تصمیم اخیر وزارت خزانه‌داری آمریکا در اعطای مجوز به شرکت‌های ایرباس و بوئینگ برای فروش هواپیما به ایران اتفاقی مثبت به سود رتبه اعتباری این دو شرکت هواپیماسازی خواهد بود.»

به گزارش پایگاه اینترنتی موسسه مودیز، این موسسه اعتبارسنجی در گزارشی جدید اعلام کرد: «تصمیم اخیر وزارت خزانه‌داری آمریکا در اعطای مجوز به شرکت‌های ایرباس و بوئینگ برای فروش هواپیما به ایران اتفاقی مثبت و به سود رتبه اعتباری این دو شرکت هواپیماسازی و زنجیره عرضه هواپیماهای مسافربری است.»  راسل سولومون، معاون رئیس موسسه مودیز، گفت: «بیانیه خزانه‌داری آمریکا موجب تقویت بیشتر نظر مثبت ما در قبال بازار هوانوردی تجاری می‌شود.

پس از وقفه کوتاهی در سال 16-2015 همچنان معتقدیم در سال 18-2017 بازار هوانوردی تجاری رشد خود را در تحویل محصولات جدید با نرخی بالاتر ادامه خواهد داد.» پیش از این نیز شماری از تحلیلگران پیش‌بینی کرده بودند که قرارداد صادرات هواپیماهای جدید به ایران به همان اندازه که برای تهران مفید است، برای شرکت‌های بوئینگ و ایرباس، که با چالش‌های اقتصادی و بخش فروش مواجه هستند، سودآور است. براساس برآورد موسسه مودیز، ایران قادر به خرید تعداد قابل‌توجهی هواپیما از شرکت‌های تولیدکننده هواپیما خواهد بود و این چشم‌انداز موجب رشد 3 درصدی میزان تقاضا در این صنعت در یک دهه آینده خواهد شد که معادل 400 تا 500 فروند هواپیما برای شرکت‌های ایرانی است. در حالی که این مجوزها راه را برای انعقاد قراردادهای چند میلیارد دلاری هموار می‌کند، مجوزهای اعطاشده شامل محدودیت‌هایی است که احتمالا موجب کاهش تعداد هواپیماهای خریداری‌شده و توانایی ایران در تامین مالی این قراردادها خواهد شد.

 منبع: بلومبرگ و نیویورک تایمز