گامهای اقتصـادی علیه ایران هراسی
آزاده افتخاری
با وجود امیدواریهایی که در مورد گشایش اقتصادی ایران پس از توافق هستهای و لغو تحریمهای غرب وجود دارد، بانکهای مهم غربی همچنان بهدلیل نگرانی از مجازاتهای آمریکا، تمایل کمی به همکاری با جمهوری اسلامی ایران نشان میدهند. فرانس پرس طی گزارشی نوشت: «فقط بانکهای کوچک با بانکهای ایرانی روابط کارگزاری برقرار کردهاند و این بانکها میتوانند برای مبالغ کوچک ۱۰، ۲۰ یا ۵۰ میلیون دلاری السی باز کنند.»
این خبرگزاری فرانسوی در ادامه مینویسد: «حسن روحانی، رئیسجمهوری ایران، گفته برای دستیابی به هدف رشد اقتصادی 8 درصدی، مدرنیزهسازی بخش صنعت و سرپا کردن دوباره اقتصاد کشور، ایران سالانه به 50 میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی نیاز دارد.» اما بدون همکاری بانکهای بزرگ خارجی، جذب این رقم سرمایهگذاری غیرممکن به نظر میرسد.
پرویز عقیلی، رئیس بانک خصوصی خاورمیانه در تهران، در این باره گفت: «در حال حاضر، بانکهای کوچک اروپایی موافقت کردهاند با ما کار کنند.» این بانکها شامل بانکهایی از ایتالیا، اتریش، سوئیس، آلمان و بلژیک هستند. البته او نام این بانکها را فاش نکرد و افزود: «اما تاکنون بانکهای متوسط یا بزرگ برای همکاری با ما اعلام آمادگی نکرده است.» تحلیلگران میگویند چالش عمدهای است که با وجود لغو تحریمهای هستهای، آمریکا همچنان مجموعه دیگری از تحریمها را علیه ایران حفظ کرده است. به عبارت دیگر، تقریبا 180 شخص و نهاد ایرانی هنوز در فهرست تحریمهای دولت آمریکا قرار دارند. امیرحسین زمانینیا، معاون وزیر نفت ایران، در این زمینه میگوید: «آمریکاییها در حال تغذیه نوعی ایرانهراسی هستند تا در عمل کسی نتواند با ایران کار کند.»
السی محدود
به گفته یکی از کارشناسان بانکی در تهران، تعداد محدود موسساتی که با ایران کار میکنند شامل ریفیسن بانک و ارسته بانک اتریش، مدیوبانکا و بانکو پوپولاره ایتالیا، ایآیاچ بانک و بانکهای کیافدبلیو و ایکیای آلمان، کیبیسی بلژیک، آیانجی هلند و هالک بانک ترکیه هستند. او افزود: «این بانکها روابط کارگزاری با بانکهای ایرانی برقرار کردهاند تا برای مبالغ کوچک 10 تا 50 میلیون دلاری السی باز کنند.» این کارشناس بانکی گفت: «اما آنها فاقد منابع مالی کافی برای تامین مالی پروژههای بزرگی نظیر قراردادهای منعقده بین ایران و شرکتهایی نظیر بوئینگ یا پروژههای بزرگ توسعه میادین نفت و گاز هستند.» این در حالی است که علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، اخیرا گفته است: «مانع عمده پیش روی روابط بانکی، خزانهداری آمریکاست که همه کشورها را تحتفشار قرار میدهد و در حال ایجاد مانع در مسیر روابط بانکی و لغو تحریمهاست.»
از سوی دیگر هنری اسمیت، تحلیلگر مسائل ایران در موسسه کنترل ریسک، میگوید: «به دلیل محدودیتهای اعمالشده از سوی تحریمهای همچنان پابرجای سازمان ملل، آمریکا و اتحادیه اروپا، بانکها باید تابعیت هر شرکت یا فردی را که در معامله خاص دخالت دارد و همچنین ذینفع ایرانی این معامله را مد نظر قرار دهند.»
این وضعیت حتی دولتهای اروپایی را، که به دنبال ورود به یکی از بکرترین بازارهای جهان هستند، ناراضی کرده است. سگولن رویال، وزیر محیطزیست فرانسه که ماه گذشته برای برقراری ارتباطات تجاری برای شرکتهای فعال در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر به تهران سفر کرده بود، گفت: «این وضعیت کاملا غیرقابلپذیرش است. مشکلی واقعی است که نهتنها از سوی وزرای ایرانی بلکه از سوی شرکتهای فرانسوی نیز مطرح شده است.»
اهمیت قراردادها
در حالی که ادامه تحریمهای مالی مانع بهرهمندی ایران از اثرات برجام شده، تحلیلگران معتقدند نهایی شدن قراردادهای مهمی نظیر قرارداد با بوئینگ یا ایرباس موجب افزایش قابلتوجه اعتماد سرمایهگذاران خارجی به تجارت با ایران خواهد شد.
گلفنیوز در این زمینه نوشت: «کاهش تحریمها قرار بود راه را برای افزایش تجارت خارجی ایران هموار سازد و با ورود سرمایهگذاری خارجی دهها میلیارد دلاری به اقتصاد این کشور زمینه بازگشت ایران به اقتصاد جهانی را فراهم سازد. اما با گذشت 7 ماه از اجرایی شدن برجام، بسیاری از آنهایی که تلاش دارند با ایران معامله و تجارت کنند میگویند، آمریکا مانع گسترش مبادلات تجاری با ایران میشود.» آنها میگویند: «تحریمهایی که آمریکا همچنان به اعمال آنها ادامه میدهد موجب شده تا تحریمهای بینالمللی نتوانند مبادلات مالی مرتبط با قراردادهای منعقده با ایران را تسهیل سازند.» هنری اسمیت، تحلیلگر دفتر موسسه کنترل ریسک دبی، گفت: «عملا تحریمهای تجاری علیه ایران همچنان پابرجاست.» دولت آمریکا تحریمهای هستهای علیه ایران را در 16 ژانویه متوقف کرده، اما تحریمهای دیگر ازجمله تحریمهای مالی در زمینه برنامه موشکی ایران همچنان پابرجاست. این در شرایطی است که بانکهای بزرگ بینالمللی نمیخواهند دسترسی خود به بازار دلار را به قیمت همکاری با ایران به خطر بیندازند و یا خود را در معرض جریمههای سنگین قرار دهند. آنها میگویند قوانین آمریکا در این زمینه مبهم است و ممکن است گیر بیفتند.
یکی از مدیران یکی از بانکهای مهم فعال در کشورهای حاشیه خلیجفارس، که نخواست نامش فاش شود، در این باره گفت: «دلار در سیستم بانکی نقشی حیاتی دارد و بهسختی میتوان دور مبادلاتی را حصار کشید که قرار است برای آنها انجام شود و هیچ دلاری در آنها ردوبدل نشود.»
به گفته اسمیت: «اکنون توانایی یا ناتوانی در تامین مالی قراردادهای مرتبط با ایران به مانعی بر سر راه آنهایی تبدیل شده که به دنبال ورود به بازار این کشور هستند.» او افزود: «آنها تلاشهای لازم را انجام داده و وضعیت حقوقی خودشان را بررسی کردهاند. آنها شرکایی پیدا کردهاند و تنها مشکلشان این است که چگونه پول را به داخل و خارج از ایران انتقال دهند.»
توافق تاریخی هستهای بین ایران و قدرتهای جهانی قرار بود آغاز دورهای جدید از روابط دیپلماتیک و تجاری ایران باشد. اما تداوم تحریمهای غیرهستهای دولت آمریکا، قیمت پایین نفت، وضعیت ژئوپلیتیک خاورمیانه ازجمله تیرگی روابط ایران و عربستان و انتخابات غیرقابلپیشبینی ریاست جمهوری آمریکا موجب شده تا این فرآیند آنگونه که قبلا بسیاری تصور میکردند بهسرعت پیش نرود.
یک تحلیلگر اقتصاد و علوم سیاسی نیز در این باره گفت: «مقامات ایرانی همچنان امیدوارند و آنچه آنها واقعا به آن نیاز دارند، سرمایهگذاری خارجی برای ایجاد اشتغال و رشد پایدار است.» البته دولت آمریکا اظهارنظر کارشناسان نسبت به کارشکنی در اجرای برجام را رد کرده و ادعا کرده در این زمینه گامهایی برداشته تا توضیح دهد که پس از برجام دولتها و کشورها مجاز به انجام چه نوع همکاریهایی با ایران هستند. با این حال تحلیلگران میگویند چنانچه قراردادهای مهمی نظیر قرارداد با بوئینگ یا ایرباس نهایی شود، موجب افزایش اعتماد سرمایهگذاران خارجی به تجارت با ایران خواهد شد.
الوندی گفت: «اگر ایران بتواند چنین قراردادهای مهمی را به شکل موفقیتآمیز با یک شرکت آمریکایی به سرانجام برساند، قطعا موجب گشوده شدن درها برای دیگران خواهد شد.» در همین رابطه حسن روحانی رئیسجمهوری ایران هم در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره شیوه اجرای برجام به آمریکا هشدار داده و گفته اهمال نسبت به اجرای آن از سوی آمریکا، تخلفی بینالمللی تلقی خواهد شد. روحانی در هفتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل گفته که بدعهدی در اجرای برجام باعث اعتراض جامعه جهانی میشود و به بیاعتباری بیشتر ایالات متحده در سطح جهان میانجامد.
منبع:فرانسپرس، گلفنیوز
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
