یکی از تکالیفی که سازمان تامین‌اجتماعی بر عهده کارگزاری‌ها گذاشته، بازرسی از وضعیت خدمت‌گیرندگان از این سازمان است که آیا بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران، از منابع این سازمان، به صورت غیرقانونی استفاده می‌کنند یا خیر؟ مقرری بیمه بیکاری، از جمله خدمات کوتاه‌مدت سازمان تامین‌اجتماعی است که به صورت موقت و تا زمان اشتغال به کار مجدد، به بیمه‌شده پرداخت می‌شود اما متاسفانه بررسی‌های واحدهای اجرایی سازمان تامین‌اجتماعی نشان می‌دهد که در پاره‌ای مواقع، از این مزیت بیمه‌ای، سوءاستفاده می‌شود. همه ما می‌دانیم که بیمه‌شده در صورتی که به صورت ناخودآگاه و خارج از اراده، در کارگاهی بیکار شده، یا به هر علتی، کارگاه تعطیل شود و ادامه اشتغال، برای نیروهای کار از دست برود، سازمان تامین‌اجتماعی از بیکارشدگان، به طور موقت حمایت می‌کند؛ به این شکل که فرد بیکارشده، باید به واحدهای اجرایی مراجعه کند تا متناسب با سوابق بیمه‌ای و میزان حق‌بیمه‌ ماهانه‌ای که تا پیش از بیکارشدن به تامین‌اجتماعی پرداخت می‌کرده، مقرری بیمه بیکاری دریافت کند. 

بنابراین، هرچه میزان سابقه و مبلغ بیمه‌پردازی بیشتر باشد، مدت زمان و مبلغ مقرری هم -تا سقف 4 سال در طی 30 سال اشتغال- افزایش پیدا خواهد کرد. متاسفانه مشاهده شده که برخی افراد از این مزیت بیمه‌ای، به صورت ناحق استفاده می‌کنند. مثلا در بسیاری از پرونده‌هایی که واحدهای اجرایی سازمان تامین‌اجتماعی بررسی کرده‌اند، یکی از سناریوهای تقریبا مشترک این است که کارگر بیکارشده و کارفرمای خود، به توافق می‌رسند که به طور صوری بیکار شوند و پس از اینکه مقرری بیمه بیکاری آنها برقرار شد، بر سر کار خود حاضر می‌شوند تا به طور همزمان، مقرری بیمه بیکاری را از تامین‌اجتماعی و دستمزد را از کارفرمای خود دریافت کنند. این توافق، برای کارفرما هم در ظاهر عوایدی دارد و دیگر مجبور نیست حق‌بیمه نیروی کار خود را به تامین‌اجتماعی پرداخت کند. یا مثلا در حالتی دیگر، کارگر بیکارشده، تاکسی یا وانت خریداری می‌کند و در کنار مقرری‌هایی که از تامین‌اجتماعی دریافت می‌کند، درآمد دیگری هم از کارکردن با وسیله نقلیه برای خود تعریف می‌کند. این درحالی است که مطابق قوانین، فرد فقط تا زمانی که بیکار باشد، حق استفاده از مزایای بیمه بیکاری را دارد و غیر از آن، هر اقدامی که به تامین معاش بینجامد، صلاحیت دریافت بیمه بیکاری را از فرد سلب می‌کند و چه بسا با پیگردهای قانونی هم روبه‌رو شود. 

درست است که عموما افراد ناآگاه از قوانین و مقررات، دست به چنین اقداماتی می‌زنند اما سازمان تامین‌اجتماعی، مطابق قوانین و مقررات، وظیفه خود می‌داند که با بررسی‌های میدانی، بر بیکاربودن یا اشتغال‌داشتن مقرری‌بگیران بیمه بیکاری، نظارت کند. نظارت و بازرسی میدانی برای کنترل موارد خلاف قوانین، به کارگزاری‌های تامین‌اجتماعی واگذار شده است. ما باور داریم هر قدمی که برای افزایش منابع بیمه‌شدگان برداشته شود، و هر اقدامی که برای جلوگیری از هدررفت حاصل زحمت نسل‌های گذشته و فعلی -حتی اگر قطره قطره و اندک باشد- صورت بگیرد، ستودنی است. 

بر همین اساس، از پنج سال پیش، به‌طور جدی به مقوله سوءاستفاده از مقرری‌‌ها ورود کرده‌ایم. بازرسان کارگزاری‌ها با اسناد و مدارک کافی و با تکنیک‌های خاص، وضعیت اشتغال مقرری‌بگیران را بررسی می‌کنند و چنانچه مواردی دال بر اشتغال مقرری‌بگیران کشف کنند، آن را به سازمان تامین‌اجتماعی گزارش می‌کنند. ماهانه حدود 100 پرونده بیکاری در بررسی‌های میدانی اسلامشهر، راستی‌آزمایی می‌شود و در 10 ماهه گذشته نیز با کشف موارد استفاده من‌غیرحق حدود یک‌ونیم میلیارد تومان به صندوق بیمه‌ بیکاری که در واقع، متعلق به همه بیمه‌شدگان است، بازگردانده‌ایم.