تاکید اقتصاددانان بر قاطعیت و سرعت‌عمل دولت

در جلسه رئیس‌جمهور و اقتصاددان‌ها چه گذشت؟

تاکید اقتصاددانان بر قاطعیت و سرعت‌عمل دولت

مرتضی عزتی؛ عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس

جمعی از اقتصاددانان در جلسه‌ای که با رئیس‌جمهور داشتند به یک‌سری نکات اشاره کردند که به‌نوعی مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصاددانان و به طور کلی اقتصاد کشور بود. از جمله این دغدغه‌ها رشد اقتصادی، تولید، تورم و بحث مهم روز یعنی بازار ارز و تثبیت اقتصادی است. در کنار این‌ها برخی از اقتصاددانان به بحث فقر و مراقبت از نیازمندان و حمایت از آن‌ها با استفاده از بسته‌های حمایتی اشاره کردند. یارانه‌ها به‌ویژه یارانه سوخت که به قاچاق گسترده سوخت از کشور منجر شده و به هدررفت ذخایر انرژی دامن زده، از دیگر مباحث مورد تاکید اقتصاددانان بود. بر همین اساس، آن‌ها پیشنهاد دادند با توجه به اینکه این مبالغ از جیب مردم و بیت‌المال برداشته می‌شود، قیمت‌ها تعدیل و به‌واسطه آن، قاچاق کنترل شود. بحث مهم دیگری که در این جلسه مطرح شد، بانک‌ها و مسئله نرخ سود بانکی و پیوستن بهFATF   است، همچنین مباحثی همچون بی‌برنامه بودن مسئولان حاضر در ساختار نظام، اینکه در اقتصاد کشور به‌دنبال چه اقدام، سیاست و برنامه‌ای هستیم و به کجا می‌رویم یا اینکه اولویت چیست؟ مطرح شد. 
مشکل تحریم‌ها و ضرورتِ یافتن راهکاری منطقی برای مهار اثرات مخرب آن، از دیگر مسائل ذکر شده جلسه اقتصاددانان با رئیس‌جمهور بود. یک سری نکات هم به‌عنوان راهکار مطرح شد که شاید مهم‌ترین آن، توجه به علم اقتصاد و راهکارهای علم اقتصاد برای حل معضلات و دوری از اعمال ‌نظرات سلیقه‌ای و فردی در سیتسم اقتصادی و سیاست‌گذاری است. از دیگر راهکارها، سپردن عرضه و تقاضا به بازار و تقویت نظارت و سیاست‌گذاری دولت بود. البته باید دانست خارج از این، عوامل دیگری غیر از بازار نیز در شرایط فعلی اقتصادی موثر است که اقتصاددانان به آن اشاره داشتند. بر این اساس، تاکید شد دولت باید نظارت را تقویت کرده و با سیاست‌گذاری درست، مشکلات را حل کند. در این جلسه به دلیل تنوع نظرات و سلیقه، صحبت‌هایی نیز مغایر با بحث‌های کلی و دغدغه‌های ذکر شده، وجود داشت که خود باعث طرح دغدغه‌های متنوع اقتصادی در جلسه شده بود. افراد با دیدگاه‌های مختلف در جلسه حاضر شده و هر یک نظری داشتند، اما رئیس‌جمهور در پایان جلسه سعی کرد با تایید مشکلات اقتصادی، موانع را نیز متذکر شود. از جمله موانعی که خارج از قدرت تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری دولت است، اما با این وجود رئیس‌جمهور بر عملیاتی‌کردن و استفاده از نظرات اقتصاددانان برای حل مشکلات، تاکید کردند. 
دکتر روحانی البته در خصوص برخی از نظرات نیز این‌گونه واکنش نشان داد که غیرکارشناسی است و دقیق نیست، از برخی از نظرات هم به‌شدت استقبال کرد. با این حال، از نظر بنده به‌عنوان یکی از اقتصاددانان حاضر در جلسه، دولت باید رشد اقتصادی را در اولویت برنامه‌های خود قرار بدهد. همان طور که کارشناسان اقتصادی نیز در این جلسه تاکید داشتند، همه سیاست‌های اقتصادی در کشور مبتنی بر علم اقتصاد نیست. متاسفانه در کشور ما استراتژی اقتصادی و هدف استراتژیک واحدی وجود ندارد. اگر از دولت بپرسیم اقتصاد به کجا می‌خواهد برود، نمی‌داند؟ این مسئله، مهم‌ترین مشکل نظام است. البته یک‌سری از تصمیم‌گذاران نمی‌گذارند که اقتصاد به سمت‌وسوی واقعی خود پیش برود. به‌عنوان مثال، در حالی که اهداف اقتصادی تعیین شده، مثلا رشد اقتصادی تعیین شده، اما بقیه سیاست‌ها هم‌سو با آن تعیین نمی‌شود. 
باید به آن‌ها که مدعی سیاست‌گذاری بهینه در اقتصاد هستند، گفت اگر در جنگ اقتصادی هستیم اولویت باید اقتصاد باشد نه دعوا یا درگیری‌های داخلی و خارجی و هر هدفی نیز باید هم‌سو با این هدف باشد. 
نکته دوم اینکه در شرایط حاضر سیاست‌هایی که پیگیری می‌شود مبتنی بر نظرات شخصی است نه علم اقتصاد. البته ممکن است برخی اقدامات متناسب با علم و سازوکار اقتصادی باشد، اما در سطح تصمیم‌گیری‌های کلان درک و برداشت درستی از سیاست‌گذاری و تعیین استراتژی مبتنی بر علم اقتصاد، نمی‌شود. به همین دلیل نمی‌توانیم منتظر تغییر مطلوب اقتصاد و آینده روشن باشیم، بنابراین در خصوص برخی از مسائلی که اهمیت بیشتر دارد، بهتر است سیاست‌های منظم‌تری تدوین کنیم که با کمک تیم بزرگ مشاوران اقتصادی و اقتصاددانان باشد. تعداد جلسات باید افزایش پیدا کند و حداقل 50نفر از افراد متخصص و صاحب‌نظر را بدین منظور تعیین کنیم. این نوع تصمیم‌گیری‌ها به برون‌رفت از شرایط تحریمی که مسئله مهم اقتصاد کشور است، کمک می‌کند. 
انتقاد دیگری که بر دولت وارد است، عدم قاطعیت و سرعت‌عمل دولت است. سیاست دولت در زمینه مذاکره، قیمت‌ها و تصویب مقررات به‌موقع و قاطع نیست. گاهی موضوعیت یک موضوع گذشته، اما بعد از آن، دنبال راهکار می‌گردیم. با توجه به اینکه تحولات اقتصادی به‌سرعت در حال افزایش است و سرعت این تحولات هم بالاست، باید قاطعیت را بیشتر و سرعت را بالاتر ببریم، همچنین آینده را پیش‌بینی کنیم. برای مثال، در خصوص تحریم‌ها یا مذاکره اروپایی‌ها یا مسائلی که هنوز پیش نیامده، پیش‌بینی مشخص و همراه با راهکار داشته باشیم تا متناسب با آن مشکلات، برای اقتصاد کشور سناریوسازی کنیم. متاسفانه یک بُعدی‌نگری در خیلی از کارها و سیاست‌های اقتصادی وجود دارد. مثلا در بازار ارز فقط تمرکز روی پایین‌آوردن قیمت است در حالی که به این موضوع که نرخ ارز روی رشد اقتصادی، فقر و تولید چه اثراتی می‌گذارد، توجه نمی‌شود. بهتر است دولت با توجه به اهمیت مقوله ارز و بازار ارز، کاهش نرخ  ارز را به قیمت هدررفت منابع ارزی انجام ندهد بلکه باید مراقب منابع ارزی باشد. استفاده از ابزارهایی مثل تبلیغات، تذکر به سایت‌ها، استفاده از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی به‌منظور شناسایی اخلالگران، از دیگر ابزارهای موثر در مهار قیمت ارز است که نباید از چشم دولت پنهان بماند. برخی از رسانه‌ها سعی دارند با دامن‌زدن به اخبار منفی در خصوص بازار ارز، به التهابات بازار دامن بزنند، هدف دولت باید مقابله با این گروه‌ها، همچنین موج منفی اخبار آن‌ها باشد که انتظارات تورمی را دامن خواهد زد. از آنجایی که از افزایش نرخ ارز، صادرکنندگان سود می‌برند، اقدامات دولت نباید متناقض با این مسئله و به زیان صادرکننده باشد. در خصوص موضوع مهمی مثل نرخ سود بانکی نیز لازم است، ابزار نرخ سود برای جذب وجوه به بانک‌ها مناسب باشد و ورود سرمایه‌ها به بانک‌ها در جهت رشد تولید، قرار بگیرد. البته تسهیلات بانکی ضامن سودآوری تولید نیست یا شاید برای سرمایه‌گذاری‌های آنچنانی عددی نباشد، اما این رونق و رشد اقتصادی است که در کنار ابزار سود به تولید می‌کند، بنابراین اگر هدف راستین دولت، کمک به شرایط اقتصادی است، همه آنچه گفته شد به دولت برای یافتن راهکاری مطمئن‌تر کمک خواهد کرد و آینده بهتری از اقتصاد کشور برای مردم ترسیم خواهد کرد که هم‌سو با نظرات و عقاید کارشناسان اقتصادی است. 
 
ارسال دیدگاه