نتایج یک نظرسنجی نشان می‌دهد، 97درصد کارشناسان حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی معتقدند، انجام اصلاحات، مهم‌ترین راهکار رهایی صندوق‌های بازنشستگی از بحران و خروج از بن‌بست‌ است.

این نظرخواهی بخشی از گزارشی است که موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی در قالب کتابی با نام «اصلاحات پیشنهادی صندوق‌های بازنشستگی» و به نویسندگی عباس خندان، متخصص طرح‌های مستمری بازنشستگی به بازار نشر عرضه کرده است.

این کتاب چالش‌های اصلی صندوق‌ها را در پنج مسئله «کاهش نسبت پشتیبانی و چالش افزایش سن بازنشستگی موثر»، «سخاوتمندی بیش از اندازه و چالش کاهش سطح مزایا»، «پایین بودن نسبت وصول حق‌بیمه و چالش افزایش نرخ تمکین»، «پایین بودن کارایی و کارآمدی و چالش بهبود حکمرانی» و «تغییر شرایط بازار کار و چالش انطباق با مشاغل غیراستاندارد و غیررسمی» دسته‌بندی کرده و 100کارشناس تامین‌اجتماعی را در برابر این پرسش گذاشته که از نظر آن‌ها مهم‌ترین ایده‌های خلاقانه برای خروج از بحران صندوق‌ها در ایران چیست.

نتایج نظرسنجی نشان می‌دهد که رویکرد منسجمی در میان شرکت‌کنندگان درباره نوع اصلاحات وجود ندارد، در مقابل 1/37درصدی که راهکار مناسب را اصلاحات پارامتریک با حفظ نظام فعلی دانسته‌اند، اصلاحات ساختاری و همراه با تغییر نظام بیمه‌ای نیز طرفداران خاص خود را دارد (63 درصد). در مرتبه بعد، از افراد خواسته شد تا نظرشان را درباره مهم‌ترین گزینه‌های اصلاح بیان کنند.

نتایج نشان می‌دهد، ایجاد منابع مالی پایدار و رفع کسری با 8/91درصد، کاهش هزینه‌های اداری با 8/90درصد و برقراری عدالت با 7/89درصد، بیشترین اولویت‌ را داشته و بارزترین خواست عمومی جامعه آماری بوده است.

در مقابل، پرسش‌شوندگان به‌رغم مهم دانستن این موارد، به اهداف گسترش پوشش (9/72)، افزایش عمق مزایا (9/71 درصد) و بهبود کسب‌وکار و اشتغال (1/70درصد) نیز توجه داشته‌اند. درباره گرایش افراد در قبال اصلاحات نیز نتایج نظرسنجی حاکی از آن است که «اصلاحات در جهت کاهش فرار بیمه‌ای و گسترش بیمه‌ای مشاغل غیررسمی» با 69درصد، بیشترین میزان موافقت‌ را داشته و در مقابل، راهکار «افزایش سن بازنشستگی» در عین حال که موافقانی داشته (35درصد)، تعداد مخالفانش بیشتر بوده است (41درصد). پاسخ‌ها به پیشنهاد «یکسان‌سازی شرایط بازنشستگی زنان و مردان» نیز چالش‌برانگیز بوده و دوباره تعداد زیادی از افراد در دو سر طیف موافق و مخالف قرار گرفته‌اند.

به طوری که 33درصد افراد با یکسان‌سازی، موافق بوده‌اند و در مقابل نیز 34درصد از شرکت‌کنندگان به صراحت گفته‌اند مخالف این پیشنهاد هستند.

گزینه اصلاحی «افزایش تعداد سال‌هایی که در مستمری لحاظ شود» نیز دوقطبی ظاهر شده و نتایج نشان می‌دهد درجه موافقت افراد با آن، به سابقه بیمه‌پردازی آن‌ها بستگی دارد، یعنی هرچه سابقه بیمه‌ای افراد کمتر بوده، استقبال بیشتری از این گزینه کرده‌اند. پیشنهاد چهارم، کاهش نرخ تعلق‌پذیری (ضریب سنوات) بوده که در این باره مخالفان دست بالا را داشته‌اند و 36درصد با قاطعیت طرح آن را رد کرده‌اند.

موافقان اما رفتاری محتاطانه نشان داده‌اند و تنها 13درصدشان با قاطعیت اجرای کاهش ضریب سنوات را پیشنهاد کرده‌اند. 

«اصلاحات در راستای کاهش فراربیمه‌ای» پیشنهاد دیگری است که کمترین مخالفت‌ها را داشته و 57درصد مشارکت‌کنندگان با اجرای آن، کاملا موافق بوده‌اند. گزینه بعدی «افزایش نرخ حق‌بیمه در قبال ارائه خدمات جدید» است که با 67درصد بیشترین مخالف‌ها را در پی داشته است. درباره شیوه‌های اجرای اصلاحات نیز 79درصد افراد بر اصلاحات تدریجی نظر داشته‌اند. جامعه آماری این نظرسنجی نیز بدین شرح بوده که 12درصد شرکت‌کنندگان زن بوده‌اند و 88درصد مرد. از نظر تحصیلات، بیشترین فراوانی به افراد دارای مدرک کارشناسی ارشد با 55درصد و پس از آن دکترای تخصصی با 19درصد، کارشناسی با 18درصد، دکترای تخصصی با 5درصد و کاردانی و پایین‌تر با 3درصد مجموع پاسخ‌دهندگان را تشکیل داده است. از نظر سنی نیز بیشترین فراوانی به گروه سنی 40 تا 50 سال تعلق داشته است. در زمینه وابستگی سازمانی نیز 3/84درصد شرکت‌کنندگان در سازمان تامین‌اجتماعی مشغول به کار بوده‌اند.