برای شروع گفتوگو، به عنوان نماینده بخشی از کارگران استان خراسان شمالی، تنوع و کیفیت خدمات بیمهای و درمانی ارائه شده از سوی سازمان تامیناجتماعی را چگونه ارزیابی میکنید؟
واقعیت این است که تنوع خدماتی که سازمان تامیناجتماعی به نیروی کار ارائه میدهد، از نظر استانداردهای جهانی در سطح کاملترین مجموعه خدمات بیمهای و درمانی است. کیفیت خدمات هم بهویژه در بخش درمان در حد قابل قبول است اما انتظار جامعه کارگری و ذینفعان سازمان، فراتر از اینها است. در خصوص کفایت خدمات هم باید به این نکته اشاره داشت که جامعه هدف سازمان تامیناجتماعی، بیش از نیمی از مردم کشور است و خدماترسانی به این تعداد، به سادگی امکانپذیر نیست، اما میتوان با برنامهریزی در منابع و مصارف سازمان، سطح خدمترسانی را ارتقا و کفایت آن را بالا برد. وضعیت تامیناجتماعی استان خراسان شمالی نیز در بحث جامعیت خدمات و در بخشهای کیفیت و کفایت دارای شرایط مطلوبی است و کمبود واضحی در این زمینه احساس نمیشود.
به نظر شما نهادهای قانونگذار و تصمیمگیر مانند دولت و مجلس چگونه میتوانند سازمان تامیناجتماعی را در عمل به وظایف خود در قبال جامعه تحت پوشش، یاری کنند؟
سازمان تامیناجتماعی سه بخش بیمهای، درمانی و اقتصادی دارد و پیوستگی و انسجام این سه بخش برای انجام ماموریتهای سازمان ضروری است. ارتباط و پیوستگی بخشهای تامین اجتماعی، لازمه حیات این سازمان است و با توجه به ماهیت قانونی سازمان و همچنین ماموریتهای پیشبینی شده برای آن باید برنامهریزی در جهت تقویت منابع (برنامهریزی اقتصادی) به عنوان اولین اولویت سازمان در دستور کار قرار گیرد و با کنترل مصارف، تلاش بیشتری در ارائه خدمات بیشتر و باکیفیتتر انجام شود. مجامع قانونگذار و تصمیمساز مانند دولت و مجلس باید با تصویب قوانین کارشناسی شده به سازمان تامیناجتماعی در اجرای تعهدات خود کمک کنند. نهاد دولت هم میتواند با به رسمیت شناختن عینی ساختار سهجانبه سازمان و واگذاری امور مدیریت آن به هیات امنای قانونی، بهترین یاریرسان مجموعه تامیناجتماعی باشد. بازپرداخت مطالبات سازمان از نهاد دولت نیز میتواند به حل بحران نقدینگی در سازمان کمک کند.
اطلاع دارید که در چند سال اخیر، بخشی از خدمات سازمان تامیناجتماعی هم در بخش بیمهای و هم در بخش درمانی الکترونیک شده است. افزایش خدمات الکترونیک سازمان تامیناجتماعی به نظر شما تا چه حد در تسهیل و تسریع در ارائه خدمات بیمهای و درمانی این سازمان تاثیر داشته است؟
افزایش خدمات الکترونیکی سازمان در سنوات اخیر در خور تقدیر و شایسته سپاس است، اما هنوز هم جا برای کار بخصوص در ارتباط با خدمات درمانی که نیاز اصلی جامعه کارگری است، وجود دارد. البته در ارتباط با گسترش و توسعه خدمات الکترونیک در بخش خدمات بیمهای اقدامات بسیار مثبت کارآمدی انجام شده که در خور تقدیر است.
همانطور که میدانید سازمان تامیناجتماعی با چالشهایی از جمله کاهش ضریب پشتیبانی و برهم خوردن تعادل منابع و مصارف و نیز حجم انبوه مطالبات از نهاد دولت و نیز برخی کارفرمایان روبهرو است. چه راهکارهایی برای برونرفت از این چالشها پیشنهاد میکنید؟
به نظر من، چالشهای پیش روی این سازمان را میتوان در 4 مورد خلاصه و دستهبندی کرد. اولین چالش که شاید بزرگترین و اساسیترین چالش سازمان در سالهای اخیر باشد، پیشی گرفتن مصارف از منابع است. این چالش، سازمان تامیناجتماعی را به سمت استقراض از سیستم بانکی برده و پرداخت نشدن بدهی بیمهای دولت به سازمان و تکلیف شدن وظایف حاکمیتی درخصوص حمایت از اقشار خاص به سازمان را میتوان از علل اصلی بروز این چالش دانست.دومین چالش سازمان تامیناجتماعی در سالهای اخیر، تحمیل بخش عمده هزینههای کمرشکن طرح تحول سلامت بر دوش سازمان است. طرح تحول سلامت با تمام مزایا و رضایتمندیهایی که در سطح کشور ایجاد کرد، به علت ضعف کارشناسی، باعث شد سازمان تامیناجتماعی و سازمان بیمه سلامت در تامین هزینههای درمانی بیمهشدگان با مشکل جدی مواجه شوند، بهطوریکه سهم خالص بخش درمان از حق بیمههای دریافتی، پاسخگوی هزینههای درمان بیمهشدگان نیست و کسری موجود از سایر منابع سازمان تامین میشود. این اتفاق در بلندمدت آسیبهای جبرانناپذیری به سازمان تامیناجتماعی خواهد زد.
بیثباتی مدیریتی، چالش بزرگ دیگر سازمان است. البته با روی کار آمدن دولت یازدهم، فردی از بدنه سازمان به عنوان مدیرعامل انتخاب شد و ثبات او در این پست، به نفع سازمان است اما طبق قانون، اداره سازمان باید بر اساس حاکمیت شرکتی و دخالت معنادار شرکای اجتماعی باشد. متاسفانه به علت عدم پایبندی دولتهای گذشته، عملاً دخالت شرکای اجتماعی در مدیریت سازمان به حداقل رسید و در حال حاضر نیز این شرایط به لحاظ جایگاه حقوقی همچنان ادامه دارد.
سازمان تامیناجتماعی از منظر قانونی و اجتماعی همواره باید عملکرد خود را شفاف و در نظر عموم قرار دهد که متاسفانه این شفافسازی در دولتهای قبل بسیار کمرنگ بود. بنابراین به نظر میرسد ضعف نظارت از دیگر چالشهایی است که امروز گریبان این سازمان را گرفته، در حالی که طبق قانون، هیات نظارت یکی از ارکان اصلی صندوقهای بیمهای است. حیات سازمان تامیناجتماعی منوط به تقویت منابع و تحمیل نشدن مصارف از ناحیه دولت است. در خصوص مطالبات سازمان از دولت نیز پیشنهاد میشود که در یک دوره میانمدت (مثلا برنامه پنج ساله) بدهی سنواتی در بودجه سالانه لحاظ و نسبت به پرداخت آن اقدام شود. البته این پیشنهاد بنا به درخواست تشکلهای کارگری عملیاتی شد ولی هنوز پرداختی صورت نگرفته است. همچنین مصارف برنامهریزی نشدهای بدون تعیین و تامین منابع از طرف دولت در سنوات قبل به سازمان تحمیل شده که نسبت مصارف به منابع سازمان را افزایش داده و این زنگ خطری برای آینده سازمان و ظلم در حق کارگران است.
دریافت مطالبات از نهاد دولت و کارفرمایان، به نظر شما چه تاثیری در بهبود خدمترسانی سازمان تامین اجتماعی خواهد داشت؟
قطعا تقویت منابع هر سازمان، تاثیری مستقیم در بالا بردن سطح کمی و کیفی خدمات خواهد داشت. در صورتیکه نهاد دولت بدهیهای خود به سازمان تامین اجتماعی را پرداخت کند، قطعا توان سازمان برای ارتقای کمی و کیفی خدمات قانونی بالا میرود.