آمار و ارقام از پوشش بیمهای در استان اردبیل، چه روایتی دارند؟ چند درصد از جمعیت این استان بیمهشده تامیناجتماعی هستند؟
تقریبا 180 هزار نفر از جمعیت استان اردبیل، بیمهشده اصلی (بیمهپرداز به سازمان تامیناجتماعی) هستند که 104 هزار نفر از آنان بیمهشده اجباری و مابقی بیمهشدگان خاص هستند. این آمار نسبت به سال گذشته 2 درصد رشد داشته است. تعداد مستمریبگیران استان نیز متاثر از برخی مصوبات قانونی، حدود 8 درصد بیشتر شده است. تعداد کل افراد تحت پوشش خدمات درمانی و بیمهای تامیناجتماعی استان با احتساب مستمریبگیران و بیمهشدگان تبعی، 580 هزار نفر است که 46 درصد جمعیت استان را شامل میشود و این نرخ در مناطق شهری به 60 درصد میرسد. همچنین ضریب پشتیبانی بیمهای در استان 5.8 درصد است که معنای این نسبت آن است که به طور متوسط به ازای هر 5.8 نفر بیمهپرداز، یک نفر مستمریبگیر وجود دارد.
چه تعداد کارگاه در استان اردبیل تحت پوشش سازمان تامیناجتماعی هستند و بیشتر در چه زمینههایی فعالیت میکنند؟
حدود 22 هزار کارگاه فعال و 33 هزار کارگاه نیمهفعال در استان اردبیل تحت پوشش سازمان تامیناجتماعی هستند. با توجه به اینکه استان اردبیل یک استان صنفی است و اکثر مشاغل دارای زمینه صنفی هستند، تفکیک کارگاههای مذکور بر اساس نوع فعالیت چندان امکانپذیر نیست اما اکثر این کارگاهها، در گروه فعالیتهای کشاورزی دستهبندی میشوند.
تعداد مقرریبگیران بیمه بیکاری و هزینه ماهیانه مقرری پرداختی به این افراد چقدر است؟
در 6 ماهه اول سال گذشته، 86 هزار و 669 نفر مقرریبگیر در استان بیمه بیکاری دریافت کردند که این تعداد در سال جاری با 21 درصد رشد، به 104 هزار و 588 نفر افزایش یافت. این افزایش ناشی از مشکلات برخی از واحدهای تولیدی از جمله شرکت ذوبآهن اردبیل و شرکت نئوپان ابریشم سبلان است که با توجه به مشکلات مدیریتی و کمبود نقدینگی، قادر به پرداخت حقوق به کارگران خود نبودند. استان اردبیل نسبت به استانهای مشابه خود در مورد پرداخت مقرری بیکاری موفقتر عمل کرده و تلاش شده افزایش تعداد مقرریبگیران بیش از حد منطقی نباشد. علاوه بر این وضعیت اشتغال احتمالی مقرریبگیران بیمه بیکاری، هر ماه رصد و به محض اشتغال این افراد، مقرری آنان قطع میشود.
وضعیت اجرای طرحهای بازنشستگی پیش از موعد مانند بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور در استان چگونه بوده و چه تبعاتی برای تامیناجتماعی استان داشته است؟
هدف از قانون بازنشستگی پیش از موعد در مشاغل سخت و زیانآور، حمایت از کارگرانی است که واقعا در این نوع مشاغل فعالیت میکنند و نیز تلاش و تاکیدی است بر ضرورت بهسازی محیط کار و حذف شرایط زیانآور؛ اما این امکان به تهدیدی جدی برای صندوقهای بازنشستگی و بهویژه سازمان تامیناجتماعی تبدیل شده است. هزینه حمایت از کارگرانی که به ناچار در محیطهایی کار میکنند که برای سلامت جسمی و روانی آنان زیانبار است، نباید به منابع متعلق به سایر بیمهشدگان تحمیل شود و طبیعتا کارفرمایی که نتوانسته است محیط کار مناسبی ایجاد کند و جامعهای که از منافع حاصل از کار این عده استفاده میکند، باید هزینه حمایت از این دسته از شاغلان را بپردازد. باید رصد مناسبی صورت گیرد تا هزینه اضافی به تامیناجتماعی تحمیل نشود.
برای ارائه خدمات بیمهای به بیمهشدگان، کارفرمایان و مستمریبگیران تامیناجتماعی استان، چه تعداد واحد بیمهای وجود دارد؟
در استان اردبیل در مجموع 10 شعبه مستقل، 4 شعبه اقماری و 4 کارگزاری وجود دارد. یک شعبه ممتاز و یک شعبه تیپ یک در شهر اردبیل ارائه خدمت میکنند. کارگزاریهای موجود از حجم کارهای شعب کم کردهاند که این مساله موجب بهبود کیفیت در کار شعبههای اصلی شده و رضایت نسبی را در جامعه مخاطبان به وجود آورده است.
وضعیت منابع و مصارف تامیناجتماعی استان اردبیل چگونه است؟
منابع حاصل از حق بیمهها، سالانه حدود 560 میلیارد تومان و مصارف بخش بیمهای یعنی هزینه خدماتی که در بخش بیمهای به بیمهشدگان و مستمریبگیران در قالب مستمریها، مقرری بیکاری و سایر تعهدات بیمهای پرداخت میشود حدود 500 میلیارد تومان است که اگر هزینههای درمانی هم حساب شود، در واقع منابع و مصارف تامیناجتماعی استان همخوانی ندارند.
برای دریافت بدهیهای معوق از کارفرمایان استان چه تمهیداتی اندیشیدهاید؟
از سال گذشته کمیتههای وصول شعب و استان فعالیت شبانهروزی دارند و کارشناسان معینی، این عملکرد این کمیتهها را رصد و رهنمودهایی را برای بهبود عملکرد ابلاغ میکنند. هر 15 روز هم جلسه وصول منابع استان برگزار و در مواردی که لازم باشد، رهنمودهای کارشناسی لازم ارائه میشود. این اقدامات موجب شده در زمینه وصول معوقات از کارفرمایان عملکرد مثبتی داشته باشیم و بهرغم اینکه 108 درصد افزایش وصولی برای اجراییات نسبت به سال گذشته به تامیناجتماعی استان تکلیف شده، در حال حاضر 3 درصد از این میزان پیش افتادهایم. هر چند وصول معوقات از اکثر کارگاههای صنفی با چالشهایی جدی روبهرو است اما حدود 950 کارگاه برای بخشودگی جرایم درخواست ارائه کردهاند که از این تعداد 300 کارگاه حائز شرایط نبودند و بقیه از تسهیلات برخوردار شدند.
نقاط قوت و ضعف تامیناجتماعی استان را چه میدانید؟
فرایندهایی در گذشته موجب نارضایتی بود که در دوره جدید بخش عمده این فرایندها اصلاح شده است. از جمله زمان صدور دفترچه از یک روز به یک ساعت کاهش یافته است. توسعه خدمات الکترونیکی شامل دریافت اینترنتی لیستهای حق بیمه، ابلاغ الکترونیکی بدهی بیمهای کارفرمایان و نیز بازرسی الکترونیکی جزو اقدامات ارزشمند سازمان در دوره اخیر است که در استان اردبیل نیز اجرا شده و سرعت و دقت کارها را افزایش داده است. البته با توجه به افزایش تعداد بیمهشدگان، لازم است به وضعیت فعلی قانع نباشیم و روزبهروز امکانات خدمترسانی افزایش یابد. نکته حائز اهمیت در خدمترسانی این است که اگر اصل بر برائت و برحق بودن درخواست بیمهشدگان و مردم باشد، فرایندهای اجرایی بهتر انجام میشود.
با وجود این نکات مثبت، مشکلاتی نیز در استان وجود دارد. از آنجا که استان اردبیل یک استان صنفی است، اکثر کارگاههایی که با مشکل نقدینگی روبهرو شدهاند کارگاههای تولیدی هستند. شهرداری اردبیل بیش از 30 میلیارد تومان به تامیناجتماعی اردبیل بدهکار و در پرداخت آن ناتوان است.
برخی مداخلات فراسازمانی نیز یکی از چالشهای تامیناجتماعی استان است. به اینگونه که برخی اصناف خاص از جمله اشخاص حقیقی یا حقوقی در مورد فعالیتهای سازمان اظهارنظرهای غیرکارشناسی میکنند. بیمههای یارانهدار از جمله دیگر مشکلاتی است که با نظام محاسباتی تامیناجتماعی همخوانی ندارد. سعی میشود همه این مشکلات بهگونهای مدیریت شود که چالش جدی برای سازمان ایجاد نشود. اجرای دستورالعمل جدید شناسایی قالیبافان واقعی نیز مشکلساز شده است چون برخی افراد فقط با ارائه کارت مهارت بیمه شدهاند و در بازرسیها مشخص میشود که این عده قالیباف نیستند و درآمد آنها از منبع دیگری است. وقتی نظارت و کنترل در این زمینهها انجام میشود و بیمه این افراد که در گذشته نابجا از خدمات سازمان بهرهمند شدهاند، قطع میشود، بالطبع نارضایتیهایی نیز به وجود میآید.