خدمات درمانی تامین‌اجتماعی در استان از طریق چند مرکز درمانی به بیمه‌شدگان ارائه می‌شود؟ 

دو بیمارستان ملکی سبلان در شهر اردبیل و ارس در پارس‌آباد متعلق به تامین‌اجتماعی است و درمانگاه‌های اردبیل، خلخال، مشکین و گرمی، چهار مرکز درمانگاهی تامین‌اجتماعی هستند که به ارائه خدمت به بیمه‌شدگان در بخش درمان مستقیم مشغولند و همان طور که می‌دانید خدمات درمانی این مراکز برای بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران تامین‌اجتماعی، کاملا رایگان است. البته بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران اصلی و تبعی استان همچنین می‌توانند خدمات درمانی مورد نیاز را با مراجعه به مطب پزشکان و مراکز پزشکی و تشخیصی طرف قرارداد تامین‌اجتماعی استان نیز دریافت کنند. 

 چند درصد از مراجعه‌کنندگان به مراکز درمانی ملکی تامین‌اجتماعی استان، بیمه‌شده سازمان هستند؟ آیا غیربیمه‌شدگان هم می‌توانند از امکانات و خدمات این مراکز استفاده کنند؟

در حال حاضر و پس از اجرای طرح تحول نظام سلامت، تقریبا بیش از 90 درصد از بیماران مراجعه‌کننده به این مراکز، بیمه‌شده تامین‌اجتماعی هستند که این مساله بر کاهش ضریب اشغال تخت در این مراکز تاثیرگذار بوده است. پس از اجرای طرح تحول نظام سلامت و کاهش چشمگیر هزینه‌های ارائه خدمات به مردم در بخش دولتی، یکی از جدی‌ترین چالش‌های پیش روی مراکز درمانی تامین‌اجتماعی، تعرفه‌های خدمات درمانی برای بیماران غیربیمه‌شده تامین‌اجتماعی است که موجب کاهش تعداد مراجعه‌ آنها شده و به نظر می‌رسد برای استفاده مطلوب از امکانات این مراکز، نیاز به اصلاح این تعرفه‌ها وجود دارد تا این مراکز قادر باشند با جذب بیماران دیگر، به خدمت‌رسانی مناسب بپردازند. 

بودجه درمان تامین اجتماعی استان در سال جاری و سال گذشته چقدر بوده است؟

با اجرای طرح تحول نظام سلامت و افزایش هزینه‌های درمان، در سال جاری برای بخش درمان غیرمستقیم، پیش‌بینی ما با توجه به عملکرد سال‌های گذشته، حدود 168 هزار میلیارد تومان بود که تنها با  109 هزار میلیارد تومان موافقت شد و این معضلی است که باید به آن رسیدگی شود. در بخش درمان مستقیم نیز با توجه به مشکل نقدینگی در سازمان هنوز اعتبار مصوب سال 95 به صورت کامل ابلاغ نشده و مشکلاتی را ایجاد کرده است.

وضعیت درمان تامین‌اجتماعی استان از نظر به‌روزرسانی تجهیزات پزشکی و خرید دستگاه‌های جدید درمانی چگونه است؟

در دو سال اخیر، یک دستگاه سنگ‌شکن و دو دستگاه رادیولوژی پرتابل برای دو بیمارستان استان خریداری کردیم. همچنین 5 دستگاه آمبولانس و یک دستگاه لاپاراسکوپ (سنگ‌شکن) در این مدت برای استان خریداری شده است. دستگاه لاپاراسکوپ خریداری شده، دومین دستگاه سنگ‌شکن استان است و دستگاه اول آن در یکی از مراکز خصوصی فعال است. دستگاه دوم که برای بیمارستان سبلان اردبیل خریداری شده، جزو مجهزترین و به‌روزترین دستگاه‌های استان است. 

در زمینه ارتقای سطح خدمات هتلینگ مراکز درمانی استان چه اقداماتی انجام شده است؟

در بیمارستان سبلان شهر اردبیل، طرح ارتقای هتلینگ انجام شده و تقریبا یکی از موفق‌ترین الگوهای ارتقای هتلینگ در کل کشور بوده است. هرچند این بیمارستان در بخش‌های درمانگاه و اورژانس هنوز مشکلاتی دارد، اما تصمیمات جدیدی ابلاغ شده تا در کنار بیمارستان، ساختمان جدیدی برای درمانگاه و اورژانس ساخته شود. در بیمارستان ارس پارس‌آباد نیز تا انتهای سال 96، طرح ارتقای هتلینگ در دو بخش از بیمارستان اجرا می‌شود. با توجه به اینکه وسعت بخش‌ها زیاد نیست، در این بیمارستان طرح ارتقای هتلینگ به صورت بخش به بخش انجام می‌شود. 

اقدامات انجام شده اخیر در زمینه توسعه خدمات الکترونیک در بخش درمان از جمله نسخه الکترونیک و کارت هوشمند، چه نتایجی داشته است ؟

نصب و بهره‌برداری از سیستم اطلاعات بیمارستانی و طرح حذف دفترچه‌ها از فرایند درمان، در مراکز ملکی تامین‌اجتماعی استان انجام شده است. در این زمینه مشکلی که وجود دارد و در سطح کشوری نیز به چشم می‌خورد، ارتباط مراکز با یکدیگر است که این مساله از طریق دفتر راهبری سیستم‌ها پیگیری شده و پیشنهاداتی نیز داده شده است. حذف دفترچه‌ها و الکترونیکی شدن خدمات مانند سیستم نوبت‌دهی تلفنی از سویی حجم مراجعه‌ها به مراکز تامین‌اجتماعی استان را کاهش داده و از سویی دیگر پایش اطلاعات را آسان‌تر کرده است. 

در آخرین اعتباربخشی انجام شده از سوی دانشگاه علوم پزشکی استان، وضعیت مراکز درمانی ملکی سازمان تامین‌اجتماعی در استان چگونه بود؟

خوشبختانه هر دو بیمارستان تامین‌اجتماعی در استان اردبیل، رتبه درجه یک را کسب کرده و در مقایسه با مراکز درمانی دانشگاهی، هم کیفیت و هم کمیت خدمات این مراکز در سطح بالاتری ارزیابی شده است. تنها موردی که به آن ایراد گرفته شده، فضای فیزیکی اورژانس بیمارستان است. طبق استانداردهای ملی، فضای فیزیکی اورژانس بیمارستان باید 1400 متر مربع باشد، در حالی که فضای فیزیکی اورژانس بیمارستان سبلان در حال حاضر 600 متر مربع است که البته همان‌طور که پیش از این نیز گفتم، قرار است طی اقداماتی اورژانس جدید با فضای فیزیکی بهتر ساخته شود. 

ادامه در صفحه 11

اجرای طرح تحول نظام سلامت در استان چه دستاوردهایی داشته و چه هزینه‌ها و مشکلات احتمالی برای سازمان  ایجاد کرده است؟

متاسفانه در طرح تحول سلامت، پایش فرایند درمانی دیده نشد که این امر موجب افزایش مراجعه‌ها و بار شدن هزینه‌های مضاعف بر دوش صندوق بین نسلی تامین‌اجتماعی شد. با شروع طرح تحول سلامت، هزینه‌های درمانی استان چهار برابر شده و این مساله گویای نقص در پایش و رصد است، در صورتی ‌که با برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب می‌شد جلوی اتلاف هزینه‌ها را گرفت. بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از هزینه‌های ایجاد شده در این طرح، هزینه‌های واقعی درمان نیست بلکه از درون این طرح و در نتیجه هزینه‌سازی‌های موازی بر دوش نهادهای بیمه‌گر به‌خصوص سازمان تامین‌اجتماعی سنگینی می‌کند. یکی از مشکلاتی که طرح تحول سلامت ایجاد کرد، تامین نیروی انسانی متخصص و پزشکان متخصص در مراکز درمانی تامین‌اجتماعی بود. در مراکز ملکی به‌خصوص در شهرهای مرزی، کمبود پزشکان متخصص وجود دارد و با اجرای این طرح، برخی از نیروهای متخصص، همکاری‌ خود را با مراکز درمانی تامین‌اجتماعی قطع کرده‌ و به بیمارستان‌های دولتی رفتند. برای مثال در بیمارستان پارس‌آباد ارس، متخصص بیهوشی وجود ندارد. پس از اجرای طرح تحول سلامت، دانشگاه علوم پزشکی استان عمدتا نیروی انسانی متخصص را در اختیار مراکز درمانی دولتی می‌گذارد و این کمبود، مشکلات جدی برای تامین‌اجتماعی و بیمه‌شدگان ایجاد می‌کند. 

به کمبود متخصص اشاره کردید. به جز این مورد با چه چالش‌هایی روبه‌رو هستید؟

بخش درمان تامین‌اجتماعی استان از بدو تاسیس در سطح تیپ 2 و اولویت 1 بود و طی 15 سال اخیر، تغییری در این وضعیت به وجود نیامده است. بیش از 30 پرستار در بیمارستان سبلان کم داریم. با توجه به اینکه اردبیل مرکز استان است، لازم است بیمارستان سبلان از یک بیمارستان عمومی به بیمارستانی تخصصی ارتقا یابد. این مساله نیازمند پیش‌بینی فضاهای فیزیکی است که باید متناسب با نیازهای کنونی استان فراهم شود. نسبت به 20 سال گذشته، استان توسعه زیادی پیدا کرده و تعداد کارگاه‌ها و نیروی کار آن بیشتر شده و بخش‌های تولیدی و کشاورزی استان سریعا در حال پیشرفت است. به عنوان نمونه هنوز دستگاه MRI در مراکز تامین‌اجتماعی استان وجود ندارد و در بیمارستان دولتی اردبیل هم فقط یک دستگاه MRI قدیمی و با حساسیت پایین وجود دارد. درمانگاه و اورژانس بیمارستان سبلان استاندارد نیست و فضای فیزیکی مناسبی ندارد و همین مشکل باعت شلوغی و ازدحام جمعیت در آن می‌شود. اردبیل تنها مرکز استانی است که فقط یک درمانگاه تخصصی دارد. از سوی دیگر همه مراکز ملکی سازمان در یک منطقه از شهر متمرکز شده که موجب نارضایتی بیمه‌شدگان شده است، چون مجبورند مسافت زیادی را برای برخورداری از این امکانات محدود درمانی طی کنند. بنابراین لازم است درمانگاه شماره 2 در مرکز استان هرچه سریع‌تر راه‌اندازی شود و وضعیت فضای فیزیکی و نیروی متخصص این مراکز بهبود یابد.