سال‌ها درباره بحران آب در ایران هشدار داده شد؛ هشدارهایی که عمدتاً در قالب آمار، گزارش‌های کارشناسی و پیش‌بینی‌های بلندمدت مطرح می‌شدند. اما امروز مسئله آب دیگر یک دغدغه آینده‌نگرانه نیست و به واقعیتی جاری در زندگی روزمره مردم، تولید کشاورزی، توسعه شهری، سلامت عمومی و حتی امنیت اقتصادی کشور تبدیل شده است. در بسیاری از مناطق، آثار کمبود آب به‌صورت عینی قابل مشاهده است و فشار بر منابع آبی به سطحی رسیده که دیگر نمی‌توان آن را موقتی تلقی کرد.
واقعیت این است که منابع آبی کشور طی دهه‌های اخیر تحت فشار سنگینی قرار گرفته‌اند. کاهش بارندگی‌ها، تغییرات اقلیمی، برداشت‌های بی‌رویه از منابع زیرزمینی و ضعف در مدیریت مصرف، شرایطی را رقم زده که ظرفیت‌های آبی کشور را در معرض تهدید قرار داده است. آنچه نگرانی را تشدید می‌کند، تأخیر در اجرای اصلاحات و انباشت تصمیمات نادرست در سال‌های گذشته است.
بخش کشاورزی همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده آب در کشور است. هرچند امنیت غذایی اهمیت دارد، اما در بسیاری از مناطق شیوه‌های سنتی آبیاری ادامه دارد و راندمان مصرف آب فاصله زیادی با استانداردهای جهانی دارد. برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی باعث افت سطح آب و افزایش شوری در برخی مناطق شده و پیامدهایی مانند فرونشست زمین و کاهش حاصلخیزی خاک را به همراه داشته است.
در کنار چالش‌های بخش کشاورزی، شهرهای بزرگ نیز با فشار فزاینده بر شبکه‌های تأمین آب روبه‌رو هستند. رشد جمعیت، توسعه فیزیکی و افزایش مصرف سرانه موجب شده زیرساخت‌ها تحت تنش دائمی قرار گیرند و بخش قابل توجهی از آب پیش از رسیدن به مصرف‌کننده در شبکه‌های فرسوده هدر برود. در بسیاری از شهرها همچنان برای آبیاری فضای سبز از آب باکیفیت استفاده می‌شود، در حالی که تجربه جهانی بر استفاده از پساب تصفیه‌شده و فناوری‌های نوین آبیاری تأکید دارد. الگوی مصرف در مجتمع‌های مسکونی نیز به دلیل استفاده از کنتورهای مشترک، انگیزه کافی برای مدیریت مصرف ایجاد نمی‌کند و اصلاح آن می‌تواند نقش مهمی در بهینه‌سازی مصرف داشته باشد. در حوزه فاضلاب و بازچرخانی آب نیز ضعف نظارت و اجرای غیراستاندارد پروژه‌ها در برخی مناطق به آلودگی منابع آب و خاک منجر شده و حتی سلامت عمومی را تهدید کرده است. بازچرخانی آب زمانی مؤثر خواهد بود که استانداردهای تصفیه به‌طور کامل رعایت شود و نظارت مستمر بر کیفیت خروجی وجود داشته باشد. تغییر نگاه به مسئله آب در کشور ضروری است؛ زیرا ادامه روند کنونی می‌تواند بحران را از یک چالش زیست‌محیطی به مسئله‌ای اقتصادی و اجتماعی و حتی امنیتی تبدیل کند و آینده منابع آبی را در سراسر کشور به خطر اندازد. راهکارهای پایدار تنها با ترکیبی از اصلاح الگوی مصرف، نوسازی زیرساخت‌ها، جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز و بهره‌گیری از دانش تخصصی در تصمیم‌گیری‌های کلان قابل تحقق است و زمان برای آزمون و خطا به سرعت در حال پایان است باید امروز تصمیم‌های جدی گرفته شود.