بحران اجتماعی کودکان در دنیای دیجیتال
حمیدرضا علینیا روزنامه نگار
در یک روز عادی در بریتانیا، اکثریت قریب به اتفاق کودکان دو ساله بیش از دو ساعت در برابر صفحهنمایش مینشینند و نزدیک به ۴۰ درصد از خردسالان سه تا پنج ساله با شبکههای اجتماعی در تعامل هستند. دادههایی که تازه منتشر شده، زنگ هشداری بلند برای والدین، معلمان و سیاستگذاران است: کودکانی که زمان طولانی را پای دستگاهها میگذرانند، نهتنها دایره واژگان محدودتری دارند، بلکه احتمال بروز مشکلات عاطفی و رفتاری در آنها دو برابر بیشتر است. در کلاسهای پیشدبستانی، معلمان با کودکان چهار سالهای روبهرو میشوند که نمیتوانند آرام بنشینند، مداد را نگه دارند یا جملهای بیش از چهار کلمه بسازند. این وضعیت، بازتابی از دنیای دیجیتال است که کودکان از همان سالهای اولیه با آن بزرگ میشوند و مهارتهای پایهای انسان بودن را به چالش میکشد: خلاقیت، حل مسئله، ارتباط و همکاری. با انتشار گزارشهای جدید، دولت بریتانیا در حال بازنگری در دستورالعملهای استفاده از صفحهنمایش برای خردسالان است. پژوهشگران هشدار میدهند که این بحران فقط محدود به کودکان نیست و تأثیرات آن بر والدین و جامعه گستردهتر است. این سوال مطرح میشود که آیا زمان آن نرسیده که رابطه انسان و صفحهنمایش را دوباره بازتعریف کنیم، پیش از آنکه مهارتهای بنیادین نسل آینده از دست برود.
کودکان و چالش صفحهنمایش
در مدرسه ابتدایی استوک در کاونتری، تصویر کودکان چهار سالهای که تازه وارد کلاسهای ابتدایی شدهاند، نگرانکننده است: بسیاری از آنها نمیتوانند آرام بنشینند، مداد را به درستی نگه دارند یا جملهای بیش از چهار کلمه بسازند. لوسی فاکس، معاون مدیر و رئیس بنیاد، بدون تردید مواجهه زودهنگام این کودکان با صفحهنمایش و میزان بالای استفاده از آن را عامل اصلی این وضعیت میداند. او توضیح میدهد که وقتی کودکان در زمان بازی و خلاقیت با مواد مختلف فعالیت میکنند، اغلب اشیایی مانند تلفن همراه، تبلت یا دسته ایکس باکس میسازند، زیرا اینها آشناترین عناصر برای آنها هستند و مهارتهای واقعی سازندگی را کمتر تجربه میکنند.
در مدرسهای دیگر در همپشایر، یک معلم با سابقه نیز وضعیت مشابهی را گزارش میکند: کودکانی که فعالیتها غیر فوری یا غیر یکپارچه باشد، سریع کلافه میشوند. او معتقد است که این امر ناشی از عادت به تعامل با تلفنها و تبلتهاست؛ جایی که هرگونه تلاش برای حل مسئله یا هماهنگی دست و چشم به اندازه کافی تحریک نمیشود. بازیهای واقعی مانند لگو یا پازل اکنون با کمبود مهارت و خلاقیت مواجه شدهاند؛ کودکانی که در دنیای دیجیتال بزرگ میشوند، نمیتوانند تجربه حل واقعی مسائل را تحمل کنند و در فعالیتهای عملی زود خسته میشوند.
این معلم همچنین به تغییر نگرش کودکان اشاره میکند؛ نوعی فردگرایی که او معتقد است از بازی کردن تنها با دستگاهها نشأت میگیرد. «ما باید به کودکان نشان دهیم که چگونه با دیگران همکاری کنند، کارها را تقسیم و به عنوان یک تیم عمل کنند. آنها به داشتن وقت آزاد و انجام کارهای خودشان عادت کردهاند، اما در این فرایند بخش بزرگی از مهارتهای انسانیشان را از دست میدهند و اگر این مهارتها در دوران خردسالی شکل نگیرد، بعدها نیز بازیابی نخواهند شد.»
دستورالعملهای جدید دولت
اوایل این ماه، دولت بریتانیا اعلام کرد که در ماه آوریل، دستورالعملهای جدیدی در خصوص استفاده از صفحه نمایش برای کودکان زیر پنج سال صادر خواهد شد. این اقدام پس از انتشار گزارشی انجام شد که به سفارش دولت تهیه شده بود و نشان میداد ۹۸ درصد کودکان دو ساله در یک روز معمولی بیش از دو ساعت به تماشای صفحه نمایش میپردازند. نتایج این گزارش هشداردهنده بود: کودکانی که حدود پنج ساعت در روز پای صفحه نمایش میگذرانند، در مقایسه با همسالانی که کمترین زمان را صرف میکنند، دایره لغات محدودتری دارند و دو برابر بیشتر در معرض علائم مشکلات عاطفی و رفتاری هستند.
پاسکو فیرون، استاد آسیبشناسی روانی رشدی در دانشگاه کالج لندن و مدیر مطالعه کودکان دهه ۲۰۲۰، میگوید: «این روند مدتهاست ادامه داشته است. نگاهی به مطالعات از ابتدای قرن بیستم تاکنون نشان میدهد که زمان استفاده از صفحه نمایش بهطور پیوسته در حال افزایش است.» او تأکید میکند که این مسئله تنها مختص کودکان نیست و بر زندگی همه افراد تأثیر میگذارد. فیرون ادامه میدهد: «دادههای این مطالعه میتواند نقطه شروع مفیدی باشد تا همه ما درباره نحوه استفاده از فناوری تجدیدنظر کنیم؛ شاید اندکی بازتنظیم برای همه ضروری باشد.»
این گزارش با تحقیقات تازهای همخوانی دارد که روند دسترسی کودکان خردسال به صفحه نمایش را نشان میدهد. در اکتبر گذشته، سازمان تحقیقاتی آمریکایی «پیو» دریافت که ۳۸ درصد والدین کودکان زیر دو سال اعلام کردهاند فرزندشان با تلفن هوشمند تعامل دارد یا از آن استفاده میکند و ۸ درصد کودکان زیر پنج سال صاحب تلفن هوشمند هستند.
در بریتانیا نیز تحقیقات «آفکام» نشان داد که در سال ۲۰۲۴، ۱۹ درصد کودکان سه تا پنج سال تلفن همراه خود را داشتند و ۳۷ درصد حداقل از یک برنامه رسانه اجتماعی استفاده میکردند، رقمی که نسبت به ۲۹ درصد سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است. این ارقام حکایت از روند افزایشی دسترسی به فناوری دیجیتال در سنین خردسالی دارد و لزوم بازنگری در سیاستها و آموزش والدین را بیش از پیش نمایان میکند.
ممنوعیت رسانههای اجتماعی
محافظهکاران بریتانیا اخیراً متعهد شدهاند که از استرالیا پیروی کرده و دسترسی افراد زیر ۱۶ سال به رسانههای اجتماعی را محدود کنند. دولت بریتانیا نیز اعلام کرده است که امکان اجرای چنین اقدامی را بررسی خواهد کرد، هرچند هنوز جزئیات عملیاتی مشخص نشده است. این سیاست پیشنهادی در حالی مطرح میشود که دادههای علمی درباره تأثیر رسانههای اجتماعی بر کودکان خردسال بسیار محدود است. برخلاف نوجوانان، مطالعات کمی وجود دارد که نشان دهد استفاده از شبکههای اجتماعی چگونه میتواند رشد شناختی، اجتماعی یا عاطفی کودکان زیر پنج سال را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، خطرات آنلاین برای خردسالان واقعی و ملموس است. گزارش نوامبر سال گذشته سازمان خیریه NSPCC نشان داد که جرایم مربوط به آزار و اذیت آنلاین به بالاترین حد خود رسیده و کوچکترین قربانی تنها چهار سال سن داشته است. این آمار هشداردهنده، ضرورت تدابیر حفاظتی و آموزش والدین را آشکار میکند.
در کنار تهدیدات مستقیم، مطالعات علمی نیز روند نگرانکنندهای را نشان میدهند. برای نمونه، پژوهشی در نیوزیلند در سال ۲۰۲۵ دریافت که کودکانی که در سنین چهار تا هشت سالگی بیش از ۹۰ دقیقه تلویزیون تماشا کردهاند، مهارتهای زبانی، ارتباطی و توان محاسباتی پایینتری نسبت به همسالان خود داشتهاند. این یافتهها نشان میدهد که نهتنها محتوای آنلاین بلکه میزان زمان صرف شده پای صفحه نمایش، اثرات ملموسی بر رشد شناختی و اجتماعی کودکان خردسال دارد و نیاز به سیاستگذاری دقیق و آگاهیبخشی والدین را برجسته میکند.
آمادگی کودکان برای مدرسه
مؤسسه Kindred Squared، که در زمینه آموزش و توسعه کودکان در سالهای اولیه فعالیت میکند، اخیراً گزارش مهمی در مورد آمادگی کودکان برای شروع مدرسه منتشر کرده است. این گزارش نشان داد بیش از نیمی از معلمان معتقدند که زمان زیاد گذراندن پای صفحه نمایش، چه توسط کودکان و چه والدین آنها، بزرگترین عامل نبود آمادگی کودک برای مدرسه است. «فلیسیتی گیلسپی»، مدیرعامل Kindred Squared، بهوضوح اعلام کرده که «ما میدانیم که زمان پای صفحه نمایش یک مشکل است.» این نگرانیها بهویژه در زمینه رشد مهارتهای پایهای مانند استفاده صحیح از کتابها مشهود است. امسال، معلمان ابتدایی گزارش دادند که ۲۸ درصد از کودکان قادر به استفاده صحیح از کتابها نیستند و آنها صفحات کتاب را مانند یک دستگاه الکترونیکی لمس و جابجا میکنند.
گیلسپی همچنین به تأثیر منفی زمان طولانی در استفاده از صفحهنمایش بر یادگیری زبان اشاره کرد. او توضیح داد که رشد زبان در نوزادان بهویژه از طریق تعامل متقابل با بزرگسالان انجام میشود. این تعاملات اولیه، مانند تولید صدا توسط کودک و لبخند والدین، مغز کودک را تحریک میکند. از صفر تا دو سالگی که مغز کودک سریعترین رشد خود را تجربه میکند، هرچه زودتر کودکان در معرض صفحهنمایش قرار گیرند، بیشتر از این نوع تعاملات محروم میشوند و این میتواند تأثیرات منفی بر توسعه زبان و ارتباطات داشته باشد.
گیلسپی تأکید کرد که سالهای اولیه «پایه و اساس هر چیزی است که در ادامه میآید» و افزود که والدین نیاز به اطلاعات دقیق و راهنماییهای روشن دارند تا از تأثیرات منفی زمان صفحهنمایش آگاه شوند و در راستای رفاه کودک قدم بردارند.
چالش دنیای مدرن
سازمان بهداشت جهانی (WHO) بر اهمیت محدودیت زمان استفاده از صفحهنمایش برای کودکان تأکید دارد. توصیههای این سازمان برای کودکان زیر دو سال، عدم استفاده از صفحهنمایش است و برای کودکان دو تا چهار ساله، حداکثر یک ساعت در روز مشخص شده است. با این حال، در دنیای مدرن و در شرایطی که تکنولوژی جزئی از زندگی روزمره شده است، آیا این توصیهها هنوز هم واقعبینانه و قابل اجرا هستند؟
مطالعات اخیر نشان میدهند که کودکان حتی در سنین پایینتر، زمانی بیش از آنچه که توصیه شده، صرف تماشای تلویزیون و استفاده از دستگاههای دیجیتال میکنند. برای مثال، «فلیسیتی گیلسپی»، مدیرعامل موسسه Kindred Squared، میگوید که آخرین مطالعه نشان میدهد که کودکان دو ساله بهطور متوسط دو ساعت در روز را به تماشای تلویزیون میگذرانند. او معتقد است که والدین باید بهطور مؤثر با دلایل و اهمیت این توصیهها آشنا شوند تا بتوانند از اثرات منفی بیش از حد استفاده از صفحهنمایش جلوگیری کنند. این مسئله بهویژه در دوران همهگیری کووید-۱۹ شدت پیدا کرده است. با بسته شدن مدارس و افزایش زمانهای قرنطینه، استفاده از دستگاههای دیجیتال برای سرگرم کردن کودکان، بهویژه در خانههایی که والدین بهطور همزمان باید از خانه کار کنند، افزایش یافته است. «سندی چاپل»، متخصص گفتاردرمانی و زبان کودکان پیشدبستانی، در اینباره میگوید: «در طول قرنطینهها، نهتنها کودکان از همسالان خود جدا شدند، بلکه والدین نیز به دلیل فشارهای کاری و خانوادگی، بیش از پیش به صفحهنمایشها برای آرام کردن فرزندان خود تکیه کردند.» چاپل تأکید میکند بهویژه در شرایط سخت، گاهی خانوادهها هیچ انتخاب دیگری ندارند و وابستگی به تکنولوژی برای آنها اجتنابناپذیر میشود. این مشکل، بهویژه برای خانوادههای کمدرآمد و شرایط سخت اقتصادی، پیچیدهتر میشود. «پاسکو فیرون»، استاد آسیبشناسی روانی رشدی، میگوید که این چالشها به هیچوجه به معنای سرزنش والدین نیست. او معتقد است که کودکان خانوادههای کمدرآمد بیشتر وقت خود را پای صفحهنمایشها میگذرانند، زیرا والدین در شرایط دشوار اقتصادی نمیتوانند منابع و امکانات لازم برای سرگرمی و تعامل غیر دیجیتالی با فرزندان خود را فراهم کنند. این مسئله نهتنها بر کیفیت زمان گذراندن والدین با کودکان تأثیر میگذارد، بلکه ممکن است باعث از دست رفتن فرصتهای حیاتی برای رشد اجتماعی، زبانی و شناختی کودک شود.
فیرون به این نکته اشاره میکند که اگر میخواهیم بهطور مؤثر از والدین حمایت کنیم، باید به آنها توصیههای واضحی ارائه دهیم که به شرایط زندگی روزمرهشان توجه کند. علاوه بر این، کمکهای اقتصادی به خانوادههای آسیبپذیر میتواند بهعنوان یک راهکار مهم برای کاهش وابستگی به صفحهنمایشها و تشویق به فعالیتهای فیزیکی و اجتماعی کودکان مورد استفاده قرار گیرد.
در نهایت، با وجود چالشهای اقتصادی و اجتماعی که والدین در دنیای امروز با آن روبهرو هستند، نیاز به آگاهیبخشی دقیق و ملموس در مورد تأثیرات منفی استفاده زیاد از صفحهنمایشها بر رشد کودک، بیش از پیش احساس میشود. این آگاهی میتواند به والدین کمک کند تا انتخابهای بهتری برای رفاه و رشد فرزندانشان انجام دهند، حتی در دنیای دیجیتال مدرن.
کودکان و چالش صفحهنمایش
در مدرسه ابتدایی استوک در کاونتری، تصویر کودکان چهار سالهای که تازه وارد کلاسهای ابتدایی شدهاند، نگرانکننده است: بسیاری از آنها نمیتوانند آرام بنشینند، مداد را به درستی نگه دارند یا جملهای بیش از چهار کلمه بسازند. لوسی فاکس، معاون مدیر و رئیس بنیاد، بدون تردید مواجهه زودهنگام این کودکان با صفحهنمایش و میزان بالای استفاده از آن را عامل اصلی این وضعیت میداند. او توضیح میدهد که وقتی کودکان در زمان بازی و خلاقیت با مواد مختلف فعالیت میکنند، اغلب اشیایی مانند تلفن همراه، تبلت یا دسته ایکس باکس میسازند، زیرا اینها آشناترین عناصر برای آنها هستند و مهارتهای واقعی سازندگی را کمتر تجربه میکنند.
در مدرسهای دیگر در همپشایر، یک معلم با سابقه نیز وضعیت مشابهی را گزارش میکند: کودکانی که فعالیتها غیر فوری یا غیر یکپارچه باشد، سریع کلافه میشوند. او معتقد است که این امر ناشی از عادت به تعامل با تلفنها و تبلتهاست؛ جایی که هرگونه تلاش برای حل مسئله یا هماهنگی دست و چشم به اندازه کافی تحریک نمیشود. بازیهای واقعی مانند لگو یا پازل اکنون با کمبود مهارت و خلاقیت مواجه شدهاند؛ کودکانی که در دنیای دیجیتال بزرگ میشوند، نمیتوانند تجربه حل واقعی مسائل را تحمل کنند و در فعالیتهای عملی زود خسته میشوند.
این معلم همچنین به تغییر نگرش کودکان اشاره میکند؛ نوعی فردگرایی که او معتقد است از بازی کردن تنها با دستگاهها نشأت میگیرد. «ما باید به کودکان نشان دهیم که چگونه با دیگران همکاری کنند، کارها را تقسیم و به عنوان یک تیم عمل کنند. آنها به داشتن وقت آزاد و انجام کارهای خودشان عادت کردهاند، اما در این فرایند بخش بزرگی از مهارتهای انسانیشان را از دست میدهند و اگر این مهارتها در دوران خردسالی شکل نگیرد، بعدها نیز بازیابی نخواهند شد.»
دستورالعملهای جدید دولت
اوایل این ماه، دولت بریتانیا اعلام کرد که در ماه آوریل، دستورالعملهای جدیدی در خصوص استفاده از صفحه نمایش برای کودکان زیر پنج سال صادر خواهد شد. این اقدام پس از انتشار گزارشی انجام شد که به سفارش دولت تهیه شده بود و نشان میداد ۹۸ درصد کودکان دو ساله در یک روز معمولی بیش از دو ساعت به تماشای صفحه نمایش میپردازند. نتایج این گزارش هشداردهنده بود: کودکانی که حدود پنج ساعت در روز پای صفحه نمایش میگذرانند، در مقایسه با همسالانی که کمترین زمان را صرف میکنند، دایره لغات محدودتری دارند و دو برابر بیشتر در معرض علائم مشکلات عاطفی و رفتاری هستند.
پاسکو فیرون، استاد آسیبشناسی روانی رشدی در دانشگاه کالج لندن و مدیر مطالعه کودکان دهه ۲۰۲۰، میگوید: «این روند مدتهاست ادامه داشته است. نگاهی به مطالعات از ابتدای قرن بیستم تاکنون نشان میدهد که زمان استفاده از صفحه نمایش بهطور پیوسته در حال افزایش است.» او تأکید میکند که این مسئله تنها مختص کودکان نیست و بر زندگی همه افراد تأثیر میگذارد. فیرون ادامه میدهد: «دادههای این مطالعه میتواند نقطه شروع مفیدی باشد تا همه ما درباره نحوه استفاده از فناوری تجدیدنظر کنیم؛ شاید اندکی بازتنظیم برای همه ضروری باشد.»
این گزارش با تحقیقات تازهای همخوانی دارد که روند دسترسی کودکان خردسال به صفحه نمایش را نشان میدهد. در اکتبر گذشته، سازمان تحقیقاتی آمریکایی «پیو» دریافت که ۳۸ درصد والدین کودکان زیر دو سال اعلام کردهاند فرزندشان با تلفن هوشمند تعامل دارد یا از آن استفاده میکند و ۸ درصد کودکان زیر پنج سال صاحب تلفن هوشمند هستند.
در بریتانیا نیز تحقیقات «آفکام» نشان داد که در سال ۲۰۲۴، ۱۹ درصد کودکان سه تا پنج سال تلفن همراه خود را داشتند و ۳۷ درصد حداقل از یک برنامه رسانه اجتماعی استفاده میکردند، رقمی که نسبت به ۲۹ درصد سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است. این ارقام حکایت از روند افزایشی دسترسی به فناوری دیجیتال در سنین خردسالی دارد و لزوم بازنگری در سیاستها و آموزش والدین را بیش از پیش نمایان میکند.
ممنوعیت رسانههای اجتماعی
محافظهکاران بریتانیا اخیراً متعهد شدهاند که از استرالیا پیروی کرده و دسترسی افراد زیر ۱۶ سال به رسانههای اجتماعی را محدود کنند. دولت بریتانیا نیز اعلام کرده است که امکان اجرای چنین اقدامی را بررسی خواهد کرد، هرچند هنوز جزئیات عملیاتی مشخص نشده است. این سیاست پیشنهادی در حالی مطرح میشود که دادههای علمی درباره تأثیر رسانههای اجتماعی بر کودکان خردسال بسیار محدود است. برخلاف نوجوانان، مطالعات کمی وجود دارد که نشان دهد استفاده از شبکههای اجتماعی چگونه میتواند رشد شناختی، اجتماعی یا عاطفی کودکان زیر پنج سال را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، خطرات آنلاین برای خردسالان واقعی و ملموس است. گزارش نوامبر سال گذشته سازمان خیریه NSPCC نشان داد که جرایم مربوط به آزار و اذیت آنلاین به بالاترین حد خود رسیده و کوچکترین قربانی تنها چهار سال سن داشته است. این آمار هشداردهنده، ضرورت تدابیر حفاظتی و آموزش والدین را آشکار میکند.
در کنار تهدیدات مستقیم، مطالعات علمی نیز روند نگرانکنندهای را نشان میدهند. برای نمونه، پژوهشی در نیوزیلند در سال ۲۰۲۵ دریافت که کودکانی که در سنین چهار تا هشت سالگی بیش از ۹۰ دقیقه تلویزیون تماشا کردهاند، مهارتهای زبانی، ارتباطی و توان محاسباتی پایینتری نسبت به همسالان خود داشتهاند. این یافتهها نشان میدهد که نهتنها محتوای آنلاین بلکه میزان زمان صرف شده پای صفحه نمایش، اثرات ملموسی بر رشد شناختی و اجتماعی کودکان خردسال دارد و نیاز به سیاستگذاری دقیق و آگاهیبخشی والدین را برجسته میکند.
آمادگی کودکان برای مدرسه
مؤسسه Kindred Squared، که در زمینه آموزش و توسعه کودکان در سالهای اولیه فعالیت میکند، اخیراً گزارش مهمی در مورد آمادگی کودکان برای شروع مدرسه منتشر کرده است. این گزارش نشان داد بیش از نیمی از معلمان معتقدند که زمان زیاد گذراندن پای صفحه نمایش، چه توسط کودکان و چه والدین آنها، بزرگترین عامل نبود آمادگی کودک برای مدرسه است. «فلیسیتی گیلسپی»، مدیرعامل Kindred Squared، بهوضوح اعلام کرده که «ما میدانیم که زمان پای صفحه نمایش یک مشکل است.» این نگرانیها بهویژه در زمینه رشد مهارتهای پایهای مانند استفاده صحیح از کتابها مشهود است. امسال، معلمان ابتدایی گزارش دادند که ۲۸ درصد از کودکان قادر به استفاده صحیح از کتابها نیستند و آنها صفحات کتاب را مانند یک دستگاه الکترونیکی لمس و جابجا میکنند.
گیلسپی همچنین به تأثیر منفی زمان طولانی در استفاده از صفحهنمایش بر یادگیری زبان اشاره کرد. او توضیح داد که رشد زبان در نوزادان بهویژه از طریق تعامل متقابل با بزرگسالان انجام میشود. این تعاملات اولیه، مانند تولید صدا توسط کودک و لبخند والدین، مغز کودک را تحریک میکند. از صفر تا دو سالگی که مغز کودک سریعترین رشد خود را تجربه میکند، هرچه زودتر کودکان در معرض صفحهنمایش قرار گیرند، بیشتر از این نوع تعاملات محروم میشوند و این میتواند تأثیرات منفی بر توسعه زبان و ارتباطات داشته باشد.
گیلسپی تأکید کرد که سالهای اولیه «پایه و اساس هر چیزی است که در ادامه میآید» و افزود که والدین نیاز به اطلاعات دقیق و راهنماییهای روشن دارند تا از تأثیرات منفی زمان صفحهنمایش آگاه شوند و در راستای رفاه کودک قدم بردارند.
چالش دنیای مدرن
سازمان بهداشت جهانی (WHO) بر اهمیت محدودیت زمان استفاده از صفحهنمایش برای کودکان تأکید دارد. توصیههای این سازمان برای کودکان زیر دو سال، عدم استفاده از صفحهنمایش است و برای کودکان دو تا چهار ساله، حداکثر یک ساعت در روز مشخص شده است. با این حال، در دنیای مدرن و در شرایطی که تکنولوژی جزئی از زندگی روزمره شده است، آیا این توصیهها هنوز هم واقعبینانه و قابل اجرا هستند؟
مطالعات اخیر نشان میدهند که کودکان حتی در سنین پایینتر، زمانی بیش از آنچه که توصیه شده، صرف تماشای تلویزیون و استفاده از دستگاههای دیجیتال میکنند. برای مثال، «فلیسیتی گیلسپی»، مدیرعامل موسسه Kindred Squared، میگوید که آخرین مطالعه نشان میدهد که کودکان دو ساله بهطور متوسط دو ساعت در روز را به تماشای تلویزیون میگذرانند. او معتقد است که والدین باید بهطور مؤثر با دلایل و اهمیت این توصیهها آشنا شوند تا بتوانند از اثرات منفی بیش از حد استفاده از صفحهنمایش جلوگیری کنند. این مسئله بهویژه در دوران همهگیری کووید-۱۹ شدت پیدا کرده است. با بسته شدن مدارس و افزایش زمانهای قرنطینه، استفاده از دستگاههای دیجیتال برای سرگرم کردن کودکان، بهویژه در خانههایی که والدین بهطور همزمان باید از خانه کار کنند، افزایش یافته است. «سندی چاپل»، متخصص گفتاردرمانی و زبان کودکان پیشدبستانی، در اینباره میگوید: «در طول قرنطینهها، نهتنها کودکان از همسالان خود جدا شدند، بلکه والدین نیز به دلیل فشارهای کاری و خانوادگی، بیش از پیش به صفحهنمایشها برای آرام کردن فرزندان خود تکیه کردند.» چاپل تأکید میکند بهویژه در شرایط سخت، گاهی خانوادهها هیچ انتخاب دیگری ندارند و وابستگی به تکنولوژی برای آنها اجتنابناپذیر میشود. این مشکل، بهویژه برای خانوادههای کمدرآمد و شرایط سخت اقتصادی، پیچیدهتر میشود. «پاسکو فیرون»، استاد آسیبشناسی روانی رشدی، میگوید که این چالشها به هیچوجه به معنای سرزنش والدین نیست. او معتقد است که کودکان خانوادههای کمدرآمد بیشتر وقت خود را پای صفحهنمایشها میگذرانند، زیرا والدین در شرایط دشوار اقتصادی نمیتوانند منابع و امکانات لازم برای سرگرمی و تعامل غیر دیجیتالی با فرزندان خود را فراهم کنند. این مسئله نهتنها بر کیفیت زمان گذراندن والدین با کودکان تأثیر میگذارد، بلکه ممکن است باعث از دست رفتن فرصتهای حیاتی برای رشد اجتماعی، زبانی و شناختی کودک شود.
فیرون به این نکته اشاره میکند که اگر میخواهیم بهطور مؤثر از والدین حمایت کنیم، باید به آنها توصیههای واضحی ارائه دهیم که به شرایط زندگی روزمرهشان توجه کند. علاوه بر این، کمکهای اقتصادی به خانوادههای آسیبپذیر میتواند بهعنوان یک راهکار مهم برای کاهش وابستگی به صفحهنمایشها و تشویق به فعالیتهای فیزیکی و اجتماعی کودکان مورد استفاده قرار گیرد.
در نهایت، با وجود چالشهای اقتصادی و اجتماعی که والدین در دنیای امروز با آن روبهرو هستند، نیاز به آگاهیبخشی دقیق و ملموس در مورد تأثیرات منفی استفاده زیاد از صفحهنمایشها بر رشد کودک، بیش از پیش احساس میشود. این آگاهی میتواند به والدین کمک کند تا انتخابهای بهتری برای رفاه و رشد فرزندانشان انجام دهند، حتی در دنیای دیجیتال مدرن.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
