هلند، کشوری که همیشه سیستم بازنشستگی‌اش مایه حسادت اروپایی‌ها بوده، حالا دست به تغییری بزرگ زده است: از پرداخت تضمینی بازنشستگی به حساب‌های سرمایه‌گذاری فردی. هدف؟ طولانی‌تر کردن عمر این سیستم برای جمعیتی که هر روز پیرتر می‌شود و مطمئن شدن از اینکه جیب بازنشستگان در آینده خالی نمی‌ماند.

پول جمعی؛ ریسک تقسیم‌شده
از ژانویه، صندوق‌هایی که یک‌سوم دارایی‌های کل سیستم را در اختیار دارند، از مدل «پرداخت تضمینی» (Defined Benefit) به مدل «پرداخت مبتنی بر سهم فردی» (Defined Contribution) می‌روند. ساده بگویم، حالا حقوق بازنشستگی شما به عملکرد سرمایه‌گذاری صندوق بستگی دارد؛ یعنی بالا و پایین خواهد رفت، اما اگر مدیریت درست باشد، ممکن است کمی هم خوش‌شانس باشید.
جان لندمن، مدیرعامل صندوق بازنشستگی بزرگ دوم هلند (PFZW)، این تغییر را «منحصر به فرد و عمیق» توصیف می‌کند. او می‌گوید: «می‌خواهیم سیستم همچنان جمعی بماند و مقداری هم از روح همبستگی در آن حفظ شود. در کنار آن، سازگاری با نوسان بازارهای مالی مؤثرتر خواهد بود.»
حال چرا این همه تغییر؟ به طور جهانی، کارفرمایان دارند صندوق‌های بازنشستگی را با پرداخت تضمینی تعطیل می‌کنند. در این مدل، کارفرما، مسئول جبران کمبودهاست. اما در مدل جدید، مسئولیت اصلی روی دوش فرد است. هلند یک راه وسط پیدا کرده است: سرمایه‌گذاری جمعی که اجازه می‌دهد ریسک بین افراد تقسیم شود و پول صندوق بیشتر رشد کند.
آنته موسمان، مدیرعامل (APG) که دارایی‌های بزرگ‌ترین صندوق هلند (ABP) را مدیریت می‌کند، می‌گوید: «سرمایه‌گذاری جمعی باعث می‌شود نسل جوان حقوق بالاتری داشته باشد و نسل قدیمی هم درآمدی پایدار و قابل پیش‌بینی دریافت کند. این اعتماد به سیستم را افزایش می‌دهد.»
حال، خبر خوب این است که اکثر صندوق‌های هلندی اکنون پر از پول مازادند. به عبارت دیگر، دارایی‌ها بیش از نیاز برای پرداخت حقوق بازنشستگی هستند. PFZW انتظار دارد بعد از تغییر، پرداخت‌ها تا ۷ درصد افزایش یابد. صندوق‌های دیگر ممکن است حتی بیشتر هم پرداخت کنند. البته بخشی از این مازاد برای زمانی که بازارها دچار سقوط شدید شوند، ذخیره می‌شود.
 سرمایه‌گذاری جسورانه و بازنشستگی پایدار
این تغییرات، سرمایه‌گذاری‌ها را هم دستخوش تحول می‌کند. صندوق‌ها ترغیب می‌شوند پول بیشتری روی دارایی‌های پرریسک‌تر مثل سهام خصوصی و اعتبارات بگذارند و کمتر روی اوراق بدهی که فقط درآمد ثابت می‌دهند. (APG) پیش‌بینی کرده این تغییر می‌تواند سرمایه‌گذاری در بخش‌های خصوصی را حدود ۹۰ میلیارد یورو افزایش دهد. از طرف دیگر، رابوبانک انتظار دارد ۶۴ میلیارد یورو از اوراق قرضه دولتی طولانی‌مدت فروخته شود. این روند تا سال ۲۰۲۸ ادامه دارد.
سیستم بازنشستگی هلند همچنان در صدر جدول جهانی است و امسال هم توسط Mercer به عنوان بهترین سیستم اروپا شناخته شد. ۲۵ درصد از بازنشستگان این کشور بیش از ۶۵ هزار یورو سالانه درآمد دارند و فقط ۴ درصد از بازنشستگان فقیر هستند، عمدتاً مهاجران یا خوداشتغالانی که سال‌های کمی حق بیمه پرداخت کرده‌اند.
اما همه چیز بدون چالش نیست. کارشناسان هشدار می‌دهند این تغییر ممکن است پیچیده باشد و خطا در محاسبه حساب‌ها رخ دهد. بسیاری از داده‌ها در دهه‌های گذشته کیفیت مناسبی نداشته و مخصوصاً در صنایعی با کسب‌وکارهای کوچک، مثل هتلداری و رستوران، احتمال اشتباه بالاست.
رولاند وان دن برینک، رئیس پیشین انجمن بیمه‌گذاران هلند، می‌گوید: «احتمال رخ دادن یک یا چند اشتباه جدی در محاسبه مزایا بسیار بالاست.» او هشدار می‌دهد که نرخ مشارکت فعلی (حدود ۲۵ درصد) بالاتر از استاندارد جهانی است و کاهش آن می‌تواند بازنشستگان آینده را در معرض تورم و کاهش درآمد قرار دهد.
در نهایت، هلند با جسارت این تحول را آغاز کرده است. از پرداخت تضمینی به دنیای سرمایه‌گذاری فردی، اما با چاشنی همبستگی جمعی و مدیریت ریسک، این کشور می‌خواهد نشان دهد که بازنشستگی می‌تواند هم پایدار و هم قابل اعتماد باشد؛ حتی اگر کمی پرماجرا و فان به نظر برسد.
 منبع: FT