در راستای تعمیم و گسترش پوشش بیمه‌ای، آن دسته از اشخاصی که خارج از کشور اقامت دارند و امکان حضور در ایران و انعقاد قرارداد بیمه با آنان میسر نبوده و تمایل به بیمه‌پردازی دارند، با توجه به ضوابط و مقررات خاصی می‌توانند خود را نزد سازمان تامین‌اجتماعی بیمه کنند تا با احراز شرایط مقرر، از خدمات و تعهدات قانونی بهره‌مند شوند.

تابعیت، اصطلاحی حقوقی است که از یک‌صد و پنجاه سال پیش در زبان فارسی استفاده می‌شود. طی چندسال گذشته، مقاوله‌نامه‌ای بین 116 کشور جهان درخصوص حوادث ناشی از کار منعقد شد و طبق ماده یک این مقاوله‌نامه، کلیه اتباع کشورهای ملحق‌شده به مقاوله‌نامه شماره ١٩سازمان بین‌المللی کار، که طبق قوانین و مقررات مربوط در ایران به کار اشتغال دارند، در مقابل حوادث ناشی از کار، تحت‌پوشش حمایت‌هایی چون، خدمات درمانی تا بهبود فرد حادثه‌دیده، غرامت دستمزد، غرامت نقص عضو، ازکارافتادگی جزئی، ازکارافتادگی کلی ناشی از کار،  فوت در اثر حادثه ناشی از کار و ... قرار می‌گیرند.

 از این رو، موافقت‌نامه‌هایی میان کشورهای مختلفی منعقد شده است؛ به‌طوری‌که بر اساس آن، اتباع بیگانه کارگری، در هر کشوری از حمایت‌ها و بیمه تامین‌اجتماعی، طبق موافقت‌نامه مذکور و قوانین کشور خودشان، برخوردار خواهند شد. اصولا اتباع خارجی در کشور، به چهار گروه مجاز و یک گروه غیرمجاز، تقسیم می‌شوند.

1-اتباع خارجی‌ای که به‌صورت پناهنده در کشور اقامت دارند.

2-دیپلمات‌ها، کارکنان و کارشناسان سازمان‌های بین‌المللی و سازمان‌های وابسته، مذاکره‌کنندگان، سرمایه‌گذاران، خبرنگاران و همچنین مزدوجان با اتباع ایرانی.

3-شاغلان دارای پروانه کار در واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی.

4-گروه دیگر از اتباع خارجی مجاز، کسانی هستند که با ویزای A و با قصد زیارت، گردشگری و یا درمان، وارد کشور می‌شوند و اقامت آنها، محدود و حداکثر سه‌ماهه است. 

اتباع غیرمجاز نیز کسانی هستند که فاقد مدرک اقامتی و ترددی باشند. و به‌صورت غیرقانونی و غیرمجاز و از مبادی غیررسمی و غیرقانونی، وارد کشور می‌شوند.

شایان ذکر است، برای اتباع خارجی مجاز، تمهیداتی از قبیل دوره‌های سوادآموزی، دوره‌های آموزش فنی‌وحرفه‌ای، مهارت‌های معیشتی، مهارت‌های زندگی و حضور در برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌گیری‌های جهت‌دار در سطح جامعه، بهره‌مندی از بیمه سلامت و ... فراهم شده است.

نرخ حق‌بیمه متعلقه برای اتباع بیگانه، 30 درصد از مزد و حقوق مشمول کسر حق‌بیمه کارگر است؛ شامل 20 درصد حق‌بیمه سهم کارفرما، 7 درصد حق‌بیمه سهم کارگر و 3 درصد حق‌بیمه سهم دولت. آنچه مسلم است، حضور اتباع بیگانه، در کشور می‌تواند پیامدهای منفی و مثبتی را به‌دنبال داشته باشد. از تبعات منفی آن، اشتغال غیرمجاز اتباع بیگانه است که یکی از علل بالابودن نرخ بیکاری در کشور محسوب می‌شود؛ چراکه هزاران فرصت شغلی جویندگان نیروی کار داخلی از دست می‌رود. همچنین نیروی کار خارجی، موجبات کاهش ضریب امنیت شغلی در بازارکار را فراهم می‌آورد و بهداشت روانی برای نیروی کار ایرانی را از بین می‌برد. از طرفی، تغییر فرهنگ کار و اشتغال را شکل می‌دهد. همچنین باعث کاهش درآمد ناخالص ملی، از طریق انتقال ارز (اتباع خارجی، اموال و درآمدهای خود را به انواع و اقسام روش‌ها به ارز تبدیل و یا پول رایج کشور را از مرزها خارج می‌کنند) می‌شود. از طرفی، با کسب رایگان مهارت در صنایع و انتقال تکنولوژی بی‌واسطه به خارج از کشور، موجبات بی‌ثباتی را رقم می‌زنند. به هر جهت، اتباع بیگانه، به‌دلیل عدم نیاز به پرداخت حق‌بیمه، مالیات و ... هزینه‌های‌شان کاهش پیدا می‌کند.