سازمان تامیناجتماعی علاوه بر پوشش افراد واجد شرایط تعهدات و تکالیفی را در خصوص کارفرمایان و پیمانکاران برعهده دارد. از یک سو موظف به ارائه خدمات و تعهدات کوتاه و بلندمدت به بیمهشدگان و افراد تحت پوشش است، ازطرفی دیگر در قبال کارفرمایان و پیمانکاران نیز تکالیفی بر عهده دارد و موظف است که حق بیمه و درآمدها خود را تامین کند تا بتواند به عنوان یک سازمان غیردولتی که با مشارکت بیمهشدگان، کارفرمایان و دولت اداره میشود تکالیف قانونی خود را انجام دهد. کارفرمایان یکی از شرکای اصلی سازمان تامیناجتماعی به شمار میآیند. ارتباط سازمان تامیناجتماعی با کارفرمایان فرآیندی طولانی دارد و از مرحله تاسیس کارگاه (شرکت، موسسه، کارخانه و...) با تشکیل پرونده در شعبه تامیناجتماعی آغاز میشود و با ارسال لیست حقوق و دستمزد و پرداخت حقبیمه کارگران تحتپوشش به طور مستمر (معمولاً ماهانه) درطول فعالیت کارگاه ادامه پیدا میکند. بنابراین مهمترین ایستگاههای ارتباطی سازمان تامیناجتماعی با کارفرمایان به شرح زیر است:
1- تشکیل پرونده بیمه ای کارگاه درشعبه تامیناجتماعی ودریافت شماره کارگاه همزمان با آغاز فعالیت کارگاه
2- ارسال لیست حقوق یا دستمزد کارگران شاغل درکارگاه (با درج کامل مشخصات وشماره بیمهشده برای هر کارگر) به شعبه تامیناجتماعی
4- پرداخت حقبیمه در مهلت تعیینشده (حداکثر تا پایان ماه بعد)
5- اعلام تغییرات جابهجایی نیروی کار شاغل در کارگاه همزمان با ارسال لیست حقوق و دستمزد به شعبه تامیناجتماعی
6- اعلام حوادث، بیماریها ورویدادهایی که برای کارگران درارتباط با کار پیش میآید (ظرف سه روز اداری) به شعبه تامیناجتماعی در طول دوره فعالیت کارگاه
7- دریافت مفاصاحساب از شعبه تامیناجتماعی به هنگام نقل و انتقال (عین یا منافع) کارگاه
کارفرمایان کارگاههای مشمول قانون (شخصیت حقیقی) باید ظرف مدت 15 روز از تاریخ تاسیس به منظور بیمهکردن کارکنان خود به نزدیکترین شعبه تامیناجتماعی واقع درمحدوده عملکرد کارگاه مراجعه کنند و مدرکی را که نشانگر کارفرمابودن آنها است، به شعبه تحویل داده و کد کارگاه دریافت کنند.
مدارکی که میتواند ملاک کارفرمایی شخص باشد:
1- جواز کسب صنفی معتبر (دائم یاموقت) یا هرگونه اجازه کار از مراجع ذیصلاح
2- پروانه تاسیس یا بهرهبرداری
3- اسناد مالکیت یا اسناد اجاره و یا صلحنامه کارگاه (اعم از رسمی یا عادی)
4- تایید اتحادیه یا مجمع امورصنفی مربوطه مبنی بر کارفرمایی و بهرهبرداری کارگاه
شعبه تامیناجتماعی، پس از شناسایی کارگاه و تعداد کارگران شاغل در آن، پرونده کارگاه را تشکیل داده و شماره کارگاه را به آن اختصاص خواهد داد.
کارفرما باید هر ماه لیست کارگران یا کارمندان مشمول قانون تامیناجتماعی را در استخدام یا در اختیار دارند، صرف نظر از نوع قرارداد و کار و ترتیب استخدام و نحوه پرداخت حقوق و مزایا، در مهلت مقرر در قانون (حداکثر تا آخرین روز ماه بعد) به سازمان ارسال کند. به هنگام تحویل اولین لیست، باید اصل و تصویر شناسنامه تمام کارکنان کارگاه به واحد نامنویسی شعبه ارائه شود و ضمن دریافت شماره بیمه، این شماره در لیستهای ماهانه در مقابل نام افراد درج شود تا بیمهشدگان بتوانند از خدمات بیمه استفاده کنند.
پس از ثبت کارگاه (شخصیت حقوقی) در اداره ثبت شرکتها، نماینده شرکت باید به منظور بیمهکردن کارکنان خود به نزدیکترین شعبه سازمان تامیناجتماعی مراجعه کند و مدارک زیر را جهت تشکیل پرونده به شعبه تحویل دهد:
1- نامه اعلام تاسیس شرکت
2- روزنامه رسمی کشور که آگهی تاسیس شرکت در آن اعلام شده است
3- اساسنامه شرکت
4- تصویر سند مالکیت یا اجاره محل شرکت
5- سایر مدارک مرتبط با شروع فعالیت و تاسیس شرکت بر حسب مورد (مانند اظهارنامه ثبت و موافقت اصولی)
6- شعبه تامیناجتماعی پس از دریافت مدارک و انجام مراحل اداری ضمن تشکیل پرونده و اختصاص شماره کارگاه مراتب رابه صورت کتبی به شرکت اعلام خواهد کرد.
رعایت موارد زیر در راستای اجرای ماده ٣٨ قانون تامیناجتماعی از سوی پیمانکاران یا درمواردی که یک کارفرما انجام کار را به صورت مقاطعه به اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار میکند، ضروری است:
• کارفرما (واگذارنده کار) در متن قرارداد پیمانکار (مقاطعهکار) را متعهد میکند که کارکنان خود و همچنین کارکنان پیمانکار فرعی را نزد سازمان تامیناجتماعی بیمه کند وکل حق بیمه را بپردازد.
• کارفرما (واگذارنده کار) در مورد قراردادهای غیرعمرانی، باید 5% مبلغ ناخالص کارکرد را از هر صورت وضعیت مقاطعه کار، کسر کند و نزد خود نگه دارد.
• پس از انعقاد قرارداد یک نسخه از آن باید به وسیله کارفرما (یا پیمانکار) به نزدیکترین شعبه سازمان تامیناجتماعی (واقع درمحل اجرای پروژه) تحویل شود.
• شعبه تامیناجتماعی پس از دریافت قرارداد برای کارگاه تشکیل پرونده داده و شماره کارگاه و ردیف پیمان را اختصاص میدهد.
• سرانجام پیمانکار صورت دستمزد و مزایای کارکنان شاغل در طرح را در دوره زمانی تعیین شده تنظیم کرده و مابهالتفاوت حقبیمه طبق مصوبه مورخ ٢4/١/٧٠ شورای عالی تامین اجتماعی مربوطه را پرداخت و سپس مفاصاحساب دریافت خواهد کرد. کارگاههای مشمول قانون تامیناجتماعی حداکثر ظرف ١5 روز از تاریخ شمول باید به شعبه تامیناجتماعی واقع در حوزه عمل کارگاه مراجعه کنند و با استفاده از فرمهایی که دراختیار آنان قرار میگیرد مشخصات کارگاه و کارگران خود را تکمیل و به شعبه ارائه کنند.
• کارگاههایی که کارگر جدید استخدام میکنند باید حداکثر ظرف 15 روز ازتاریخ استخدام کارگر جدید برای نامنویسی و دریافت شماره انفرادی او اقدام کنند.
• کارفرمایان باید برای تمامی کارگران و کارکنان خود که مشمول قانون تامیناجتماعی باشند لیست مزد و حقوق و مزایای آنان را با مشخصات زیر به شعبه تامیناجتماعی ارسال کنند.
1- نام و نام خانوادگی کارفرما یا مشخصات شرکت و نام و نام خانوادگی مدیر عامل شرکت
2- شماره اختصاصی کارگاه که از طرف شعبه به کارفرما اعلام شده است و نام و نشانی دقیق کارگاه یا کارگاهها
3- نام ماه و تعیین روزهایی که صورت مزد وحقوق برای آن مدت تهیه شده است.
4- شماره ردیف، نام و نامخانوادگی بیمهشده و شماره اختصاصی بیمه شده که از طرف شعبه اعلام شده است.
5- مبلغ حق بیمه سهم بیمه شده
6- جمع مبلغ بیمه سهم بیمه شده وسهم کارفرما
7- مهلت تحویل لیست حقوق ودستمزد مربوط به هرماه تا آخرین روز ماه بعد است
8- اگر بیمهشدهای براثر بیماری نتواند در محل کار حضور یابد، کارفرما باید ایام بیماری را با ذکر تاریخ درستون ملاحظات لیست حقوق و دستمزد توضیح دهد.
9- اگر بیمه شدهای ترک خدمت کرده یا خدمت او پایان یافته باشد کارفرما باید موضوع را در ستون مربوط به ترک کار در لیست حقوق و دستمزد درج کند ،و در مورد شعبه غیرمکانیزه، پایان خدمت بیمهشده را کتباً به شعبه اعلام کند.