بحث داغ شبکههای اجتماعی
اندوه و امید برای سانچی
صدرا محقق
چند روز پیش، حادثهای دریایی در ۲۹۶ کیلومتری شانگهای، در سواحل شرقی چین رخ داد که قلب میلیونها ایرانی را به درد آورد.ماجرا از این قرار بود که یک نفتکش که با نام «سانچی» در حال حمل ۱۳۶۰۰۰ تن معیانات گازی از ایران به مقصد کرهجنوبی بود، با یک کشتی باربری -که از آمریکا به مقصد استان گانگدونگ در جنوب چین درحال حرکت بود- برخورد میکند. پس از این تصادف، نفتکش دچار آتشسوزی مهیبی میشود و از سرنوشت ۳۲ خدمه و سرنشین نفتکش ایرانی -که ۳۰ نفر از خدمه و سرنشینان نفتکش، ایرانی و دو نفر از آنها بنگلادشی هستند- خبری در دست نیست. چهار نفر از خدمه ایرانی، دانشجوی دریانوردی بودهاند که دوره کارآموزی خود را در این کشتی میگذراندهاند. همچنین همسر یکی از افسران هم در کشتی بوده است. از اولین روز وقوع حادثه تا لحظه نوشتن این مطلب، روند امدادونجات، به دلیل حجم آتش و وضعیت جوی و دریا، با مشکلات فراوانی همراه بود. در نهایت، صبح روز شنبه، مقامهای کشتیرانی ایران به نقل از منابع چین، از پیداشدن دو جسد دیگر (در مجموع تاکنون 3 جسد پیدا شدهاست) در نفتکش سانچی و پیداکردن جعبهسیاه کشتی درحال سوختن خبر دادهاند. این نفتکش از جزیره «خارک» ایران به مقصد «داسان» در کرهجنوبی در حرکت بود و براساس برنامه باید روز یکشنه ۱۷ دی، به مقصد میرسید. در این مدت، اعضای خانواده خدمه و سرنشینان این نفتکش که نگران وضعیت و سرگذشت عزیزانشان بودهاند، هر روز در شرکت نفت جمع میشدند تا پیگیر وضعیت آنها باشند. از روزی که خبر این حادثه به ایران رسید، کاربران زیادی در شبکههای اجتماعی، شروع به نوشتن در اینباره کردند. یکی از کسانی که فعالانه در اینباره اطلاعرسانی کرده است، رضا زندی، خبرنگار باسابقه حوزه نفت و انرژی بوده که لحظه به لحظه در توییتر و اینستاگرام، مطالب و ویدیوهایی را در این زمینه منتشر کرده است. به گفته او: «سانحه سانچی، بزرگترین و منحصربهفردترین حادثه نفتکشهای جهان در صدسال اخیر بوده است. از نظر مقیاس، تنها سانحه سال ۱۹۷۳ آرژانتین با تصادف سانچی قابلمقایسه است.» او همچنین مینویسد: «بزرگی سانحه سانچی، به حدی است که امکان دارد برخی قوانین دریایی را جابهجا کند. احتمال دارد جعبه سیاه نفتکش در آتش صدمه دیده باشد. بررسی ابعاد فنی این حادثه، بماند برای وقتی که سرنوشت دریانوردان روشن شده باشد. باید به دولت چین فشار آورد که جعبهسیاه سالم کشتی فلهبر هنگکنگی را هرچه سریعتر در اختیار کمیته بررسی سانحه قرار دهد.»این هم روایت همسر یکی از دریانوردان ایرانی حاضر در این نفتکش است: «قرار بود من هم در این سفر، همراه همسرم باشم. در سفر قبلیاش به هند، بودم. بهخاطر پیگیریهای پزشکی، در ایران ماندم تا به این سفر برسم. پاسپورتم در پایانه خارک بود. نفتکش اینبار برای گرفتن محموله در عسلویه پهلو گرفت.گفتم سفر بعدی میروم. اما کاش میرفتم.» کاربری به نام صبا هم از حس و حال خودش درباره این حادثه که خیلیها آن را با حادثه پلاسکو مقایسه میکنند، نوشت: «یعنی ثانیهای نیست که بهشون فکر نکنم. تمام روزای سیاه #پلاسکو داره برام با #سانچی تکرار میشه. با این تفاوت که یکی از بهترین مردای روزگار هم درگیر این داستانه ... #سیدجوادحیدری... نه ماه اسیر دزدای دریای سومالی بود. الانم اسیر #نفتکش ...» کاربری دیگر به نام دختر فانوسبهدست هم که پدرش دریانورد است، در مطالبی نوشت: «از صبح، کلی از فامیل زنگ زدند و جویای حال پدرم شدند و ما بیشتر از هزاربار توضیح دادیم که خداروشکر پدر، خلیجفارسه و کاپیتان اون کشتی نبوده! اما هربار خودم رو جای خانواده اونا گذشتم که با هر تلفن، باید بگن هنوز خبری از پدرشون نیست. بابام حتی با ما حرف نمیزنه! حال تمام پرسنل نفتکش همینه! همه تو شوک هستن و منتظرن خبری از همکاراشون بشنوند. بعد یه عده میان نمک میریزن چهجوری این دوتا کشتی هم رو ندیدن؟» یاسین نمکچیان، خبرنگار روزنامه دنیای اقتصاد هم از تجربه شخصی خودش نوشت: «برادرم مهندس نفتکش است و ماههای زیادی از سال را در آب زندگی میکند. دور از خانواده؛ بدون ابزارهای ارتباطی. سالهاست رنگ عید را ندیده و طعم برخی میوههای فصلی از یادش رفته است. بهخاطر تحریم، اجازه ندارند حتی در بندرگاهها پیاده شوند و هوایی عوض کنند. این بچهها با تمام وجود، رنج میکشند.»
حساب کاربری منسوب به علی ربیعی، وزیر رفاه هم در توییتر روز شنبه، در اینباره نوشت: «جان هر ایرانی، برای ما مهم است. شبانهروزی تلاش میکنیم. بیم و امید داریم.
۱- تاکید به سفیر چین برای ۲۴ ساعتهشدن عملیات اطفای حریق.۲- اجاره آتشخوار ژاپنی و اعزام آن به محل.۳-اعزام تیم خبره نجات و امداد ایران به محل حادثه.4-هماهنگی ورود شش کشور دیگر به عملیات اطفای حریق.»
کاربری به نام مژده هم در همین زمینه چنین توییت نوشت: «این چند روز، در برابر خوندن خبرهای نفتکش، مقاومت کردم. صبح با خوندن خبر بیرونآوردن دو پیکر و اینکه دمای موتورخونه -که احتمالا همه اونجان- انقد بالاست که حتی نتونستن واردش بشن، بیدار شدم! یه لحظه هم نمیتونم به نحوه مرگشون فکر نکنم. عین پلاسکو! خدایا واقعا بسه دیگه.» روز جمعه هم خبری منتشر شد که کاربران زیادی آن را منتشر کردند؛ خبری به این شرح: «12 نفر از تکاوران #نیروی_دریایی ارتش #ایران در #شانگهای چین مستقر شدند/ اگر #چین بالگرد بدهد، تکاوران از طریق راپل امکان ورود به #نفتکش_ایرانی را دارند.»
کاربر دیگری به نام مریم پاپی هم در توییتی نوشت: «کاش برای کمک به خانواده دریانوردان #نفتکش_سانچی روانشناسی بحران داشتیم، نه اینکه با اطلاعرسانی غیرمسئولانه بیشتر آزارشان دهیم، کاش این خانوادهها بتوانند گروههایی برای کمک به یکدیگر تشکیل دهند، کاش از احوال خانواده آتشنشانان پلاسکو باخبر بودیم، کاش نمیسوختند و نمیسوختیم.»