printlogo


دیگرسو
شکاف درآمد و هزینه در صندوق‌های روسی

با افزایش میانگین سنی جمعیت روسیه و افزایش شمار افرادی که ماهانه از صندوق بازنشستگی کشوری روسیه دریافت می‌کردند، هزینه‌های صندوق رشد کرد و از منابع مالی و درآمدهایش پیشی گرفت. از طرف دیگر، بیش از یک دهه است که شمار شاغلان روسیه در سطحی معادل ۷۵ میلیون نفر تثبیت شده و نگران‌کننده‌تر اینکه انتظار می‌رود شمار نیروهای شاغل در سال‌های آتی، کاهش پیدا کند. این بحرانی است که اقتصاد روسیه را مانند دیگر کشورهای صنعتی اروپای غربی، تهدید می‌کند. به عبارت دیگر، در شرایطی که تعداد افراد پرداخت‌کننده مالیات و حق‌بیمه در هر ماه ثابت است، ولی شمار افرادی که باید ماهانه مستمری بازنشستگی دریافت کنند، هر روز بیشتر می‌شود.  در حال حاضر، سهم صندوق بازنشستگی کشوری روسیه از تولید ناخالص داخلی این کشور، افزایش پیدا کرده است، ولی این افزایش، به دلیل ارتقای راندمان نیروی کار و به دنبال آن، افزایش حق‌بیمه‌های پرداختی نبوده و همین مسئله، مشکل‌آفرین شده است. از طرف دیگر، در دو سال اخیر، قیمت نفت در بازار جهانی روندی نزولی داشته و این کاهش قیمت نفت موجب شد که دولت هم منابع مالی کافی برای پرکردن شکاف موجود در فاصله درآمد و هزینه صندوق‌های بازنشستگی نداشته باشد. بار مالی زیادی که برای تامین منابع مالی صندوق‌های بازنشستگی روی دوش دولت قرار دارد، موجب شد حتی در سال‌هایی که قیمت نفت بالاتر از ۱۰۰ دلار هم بود، دولت روسیه با کسری بودجه مواجه شود. کارشناسان می‌گویند، یکی دیگر از دلایل وضعیت کنونی صندوق‌های بازنشستگی در روسیه، بی‌توجهی دولت بوده است. تا آن زمان که دولت از درآمدهای کلان نفت و گاز طبیعی برخوردار بود و هر بشکه نفت را با قیمت بیش از ۱۰۰ دلار در بازار مبادله می‌کرد، پول کافی برای تامین مالی صندوق داشت و هیچ‌گاه به ضرورت این اصلاحات توجه نمی‌کرد، اما در شرایط فعلی، وضعیت تغییر کرده است. قیمت نفت کاهش پیدا کرده و تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه، بحران بزرگی در اقتصاد این کشور ایجاد کرده است. در این شرایط، فشار مالی ناشی از کمبود منابع مالی صندوق‌های بازنشستگی، هر روز بیشتر از قبل می‌شود. از طرف دیگر، در ابتدای قرن بیست‌ویکم میلادی، امید به زندگی مردان در روسیه ۵۹ سال بوده است و به همین دلیل، تغییر قوانین بازنشستگی در کشور، ضرورت نداشت. اما بی‌توجهی به این مسئله، باز هم شرایط را بدتر کرد؛ زیرا مردم هم‌اکنون دید روشنی در مورد وضعیت صندوق و شرایط اقتصاد ندارند و هر تغییر کوچکی، می‌تواند با مخالفت‌های زیادی همراه باشد. در سال‌های اخیر، دولت تلاش کرده است تا اصلاحاتی در سیستم ایجاد کند، ولی به نظر نمی‌رسد این مشکل به این سرعت حل شود، زیرا بالغ بر ۴۰ درصد از مردم، در شرکت‌ها و سازمان‌هایی کار می‌کنند که حق‌بیمه کامل را برای کارمندان‌شان پرداخت نمی‌کنند. از طرف دیگر، سرعت پیرشدن جمعیت در روسیه، مانند بسیاری دیگر از کشورهای جهان، بسیار زیاد است. در ژاپن، هم‌اکنون ۲۵ درصد از مردم بالاتر از ۶۵ سال سن دارند و از آنجا که نرخ موالید هم بسیار پایین است، انتظار می‌رود سهم سالمندان تا دو دهه آینده، افزایش چشمگیری پیدا کند. در نتیجه، سیستم بازنشستگی ژاپن، باید بیش از منابع مالی‌ای که دریافت می‌کند، به مستمری‌بگیران پرداخت داشته باشد. در آلمان هم شرایط کم و بیش بر همین منوال است و انتظار می‌رود تا پنج سال آینده، ۲۰ درصد از تعداد جمعیت کاسته ‌شود. در آمریکا هم سیستم بازنشستگی، با مشکلات زیادی روبه‌رو است و تمامی این کشورها به فکر راهکاری برای کاهش فشار مشکلات هستند، ولی هنوز مشکلات به قوت خود باقی است.‌اما شرایط روسیه در کوتاه‌مدت، بسیار وخیم است؛ زیرا پیش‌بینی می‌شود تا ۱۵ سال آینده، ۱۰ میلیون نفر از نیروهای شاغل در این کشور، کاهش پیدا کند. در این بازه زمانی، تعداد زیادی از شاغلان امروز، به جمع بازنشستگان اضافه می‌شوند، ولی تعداد افرادی که متولد دهه ۱۹۹۰ میلادی هستند و به بازارکار اضافه می‌شوند، بسیار کم است.