درخواست وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از نمایندگان برای تخصیص بودجه پایدار به صندوقهای بازنشستگی
تامیناجتماعی را زمین نزنیم!
سعید سلطانیه
مشترکان صندوقهایی که مقابل مجلس میآیند و تجمع میکنند، نوک کوه یخ بحران صندوقها هستند و اگر اقدامی نشود، طولی نخواهد کشید که بحران، تامیناجتماعی را هم به زمین خواهد زد. این هشداری است که علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در صحن علنی خطاب به وکلای ملت گفت. علی ربیعی -که به جمع نمایندگان سوالکننده رفته بود تا درباره مسائل بیمه کشاورزان و مستمریهای آنها صحبت کند- گفت که مسئله حادتر از آن است که بشود آن را به موارد خاص، تقلیل داد. بنابراین انتظار میرود که نمایندگان، همفکری و توجه لازم را به موضوع صندوقها انجام دهند.
از بیمه کشاورزان، تا بحران صندوقها
این بار اول نیست که ربیعی از بحران صندوقها به نمایندگان میگوید. کمتر از یک ماه پیش، او به همراه مسئولان سازمان تامیناجتماعی، در جلسهای غیرعلنی با نمایندگان، ابعاد هراسآور چالش صندوقها را تشریح کردند و خواستار همفکری و توجه نهاد قانونگذار کشور به این موضوع شده بودند. اینبار هم گرچه او برای قانعکردن نمایندگان درباره بیمه و مستمری به صحن فراخوانده شده بود، اکثر توضیحات او به بحران صندوقها معطوف شد. سوال اصلیای که حسن کامران، نماینده مردم اصفهان از علی ربیعی پرسید، در مورد اجرانشدن قانون بیمه کارفرمایی کشاورزان بود و اینکه چرا مستمری همسران متوفیان سنوات قبل، پرداخت نمیشود؟ کامران، با استناد به قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (مصوب اسفند 93)، مدعی است سازمان تامیناجتماعی، از ادای وظیفه خود سرباز زده و وزارت رفاه هم پیگیریهای لازم را انجام نداده است. این موضوع، پیشتر هم در جلسه 11 مهرماه کمیسیون اجتماعی مجلس با حضور وزیر به بحث گذاشته شده بود، نتوانسته بود نظر مثبت نمایندگان را تامین کند و بنابراین، موضوع به قلمرو صحن علنی کشیده شد. هفته گذشته سرانجام وزیر تعاون، کار و به صحن علنی رفت تا به تعبیر خود، گزارشی از وضع اسفناک صندوقهای بازنشستگی به نمایندگان بدهد؛ گزارشی که گرچه آمار و ارقام آن، حکایت از اوضاع نابهسامان تامیناجتماعی داشت، مانع از ارجاع طرح استیضاح او به هیئترئیسه مجلس نشد.
حمایت اجتماعی، از جیب کارگران نباشد
در روزی که نمایندگان مردم منتظر بودند تا پاسخ وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی را در مورد بیمهنشدن دو گروه خاص بشنوند، ربیعی به مرگ تدریجی 17 صندوق از مجموع 18 صندوق بازنشستگی کشور اشاره کرد که علت اصلیاش، انتظارات و عملکرد نابهجا از آنها بوده است. صندوقهایی که فقط یکی از آنها باقی مانده و باید اصلاح شود تا به پایداری برسد. به گفته ربیعی، وضعیت صندوق فولاد و مشترکان صندوقهایی که مقابل مجلس میآیند، بخش کوچکی از بحران صندوقهاست. وی با اشاره به سوالهای نمایندگان، درباره پوشش بیمهای گروههای خاص و خطر سقوط لایه مشارکتی نظام بیمههای اجتماعی کشور گفت: «بحران کسری منابع تامیناجتماعی، تاحدودی ناشی از انتظاراتی است که نمایندگان مجلس از تامیناجتماعی دارند و من از نمایندگان و هیئترئیسه مجلس میخواهم که شفافیت را در زمینه اضافهشدن افراد به شمار بیمهشدگان ایجاد کنند. ما نمیتوانیم رسیدگی به لایههای پایین اجتماعی را به لایه دوم منوط کنیم و با این بهانه و منابع ناپایدار، آن را به سقوط بکشانیم.» ربیعی، خواستار تفکیک صندوقهای بیمهای و حمایتی از یکدیگر شد و افزود: «در ساختار اصلاحی صندوقها، پیشنهاد ما این است که چهار صندوق داشته باشیم که یکی از آنها مختص افراد حمایتی باشد.» وی تصمیم به بازنشستهکردن افراد را وظیفه دولت و مجلس خواند و افزود: «میتوان هر کسی را با ۲۰ سال سابقه بازنشسته کرد، ولی نباید سر سفره کارگران بنشینند و از مستمری ناچیز آنها، تعهدات جدید ایجاد شود.»
20 هزار میلیارد تومان تعهد بدون منبع
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در ادامه به فشارهایی پرداخت که تامیناجتماعی بابت وصولنشدن منابع خود از دولت احساس میکند و اینطور توضیح داد: «در سال جاری، کل بودجه سازمان تامیناجتماعی، ۸۰ هزار میلیارد تومان است که 20 هزار میلیارد تومان آن، نتیجه تعهداتی است که دولت و مجلس برای این سازمان در نظر گرفتهاند و هیچگاه هم وصول نمیشوند.» ربیعی، کسری سالانه منابع برای بیمه رانندگان، باربران و خادمان مساجد، 563 میلیارد تومان، بیمه قالیبافان، 650 میلیارد تومان، معافیت سهم بیمه کارفرمایان 2 هزار و 200 میلیارد تومان و بیمه کارگران ساختمانی را 700 میلیارد تومان بیان کرد و گفت: «24 تعهد مختلف، حدود 20 هزار میلیارد تومان بار مالی برای سازمان تامیناجتماعی ایجاد کردهاند اما هیچ پولی بابت آنها پرداخت نشده است. زمانی که منابع تخصیصیافته برای عمل به تعهدات تامیناجتماعی اینقدر محدود باشد، نمیتوان تعادل منابع و مصارف را در این سازمان ایجاد کرد و انتظار پایداری داشت.»
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی این توضیح را هم داد که حق اقشار مختلف برای برخورداری از نظام بیمهای، حقی طبیعی و قانونی است که در آن تردیدی نیست؛ اما منابع پایدار، نیاز دارد. ربیعی گفت: «ما میخواهیم اقشار خاص را حمایت کنیم، اما با تحمیلکردن آنها به سفره کارگران، حق صاحبان اصلی صندوق را ضایع و وضع آن را وخیمتر میکنیم.» وی با اشاره به وجود 4 میلیون و 400 هزار نفر «بهرهبردار کشاورز» در کشور گفت: «در سال 97، پوشش بیمهای 25 درصد از بهرهبرداران مشاغل کشاورزی با فرض دو نفر افراد تبعی آنها، حدود دو هزار و 461 میلیارد تومان است. طبق قانون منابع، اجرای این قانون باید از محل صادرات ترهبار مهیا شود، اما تا به امروز تنها 18 میلیارد تومان منابع بهدست آمده که به همین اندازه هم تعهد انجام شده است.» وی خطاب به نمایندگانی که تامیناجتماعی را به کوتاهی در انجام وظیفهاش متهم میکنند، گفت: «تامیناجتماعی ناچار است بر اساس حفظ منابع و مصارف خود عمل کند و بنا بر قانون، در صورتی موظف به اجرای تعهدات است که منابع مالی لازم را دریافت کند.» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، درباره بار مالی سنگین بیمه زنانی که شوهرشان را از دست دادهاند، گفت: «طبق قانون، هر بیمهشدهای که یک روز در هر سال هم حقبیمه پرداخت کرده باشد، با پرداخت 36 میلیون تومان از مزایای بازنشستگی برخوردار میشود. تامیناجتماعی، ناچار است در مدت 40 سال به این افراد حدود یک میلیارد و 200 میلیون تومان پول پس بدهد که جمع آن، هزار و 218 میلیارد تومان برآورد میشود و تنها 112 میلیارد تومان از محل منبع تعریفشده به دست میآید.» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با تاکید بر اینکه سازمان تامیناجتماعی سازمانی بیننسلی و سرپاست است و کسی هم چنین سازمانی را بر زمین نمیکشد، به طرح بیمه اجتماعی فراگیر اشاره کرد و گفت: «دغدغه وزارت رفاه، پوشش بیمهای برای شش میلیون نفری است که بیمه تامیناجتماعی ندارند. بحث من این است که این کار باید از طریق صندوق فراگیر اجتماعی صورت گیرد؛ نه اینرکه دیگران را با سرمایه چند نسل کارگران شریک کرد و تامیناجتماعی را بر زمین زد.»
سقوط آزاد
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی خواستار کمک نمایندگان در تعریف بودجهای پایدار برای تامیناجتماعی شد تا زمینه برای انجام تعهدات آن تامین شود. به گفته ربیعی، راه درست این که بودجهای پایدار برای تامیناجتماعی تعریف کنیم؛ نه اینکه یک صندوق پویا را به زمین بکشیم. وی به برخی رفتارهای دوگانه در قبال صندوقهای بازنشستگی اشاره کرد و گفت: «من موظفم به اندازهای که منبع میگیرم، افراد را بیمه کنم و بیشتر از آن، نه مقدور است و نه منطقی. چراکه اگر بیش از این عمل کنم، شما مرا نقد میکنید.» ربیعی، روند کنونی تعهدات بدون منبع تامیناجتماعی را به سقوط آزاد تنها صندوق باقیمانده بازنشستگی کشور تعبیر کرد که نه آن کارگری که 30 سال سرمایهاش را در این صندوق به امانت گذاشته، چیزی به دست میآورد و نه آن بازنشستهای که دولت و مجلس، به دنبال افزایش مستمری آنها هستند. ربیعی، مواد و تبصرههای بودجه سال 97 کشور را «بهترین محل» تامین منابع پایدار خواند و گفت: «برای ارتقای نظام تامیناجتماعی، به صندوقها منابع پایدار بدهید و به همان اندازه هم پاسخگویی بخواهید. صندوقها در چند سال اخیر، چندین برابر منابعی که دریافت کردهاند، کار انجام دادهاند؛ اما هنوز شش میلیون نفر در کشور بیمه ندارند و باید دست به دست یکدیگر دهیم تا با متعادلکردن منابع و مصارف صندوقها، بر مشکلات این حوزه فائق بیاییم.»
صندوق رفاه اجتماعی، فقط توزیعکننده پول نیست
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، همچنین با حضور در برنامه تلویزیونی گفتوگوی ویژه خبری شبکه دو سیما، با بیان اینکه مشکلات صندوقهای بازنشستگی تنها مختص ایران نیست، گفت: «سالهای طولانی، به اشتباه سیاستهای حمایتی را با سیاستهای بیمهای پیوند زدیم که عاملی مهم در مشکلات فعلی صندوقهای بازنشستگی است.» ربیعی، با بیان اینکه نسبت جمعیت شاغل به مستمریبگیران صندوقها کاهش پیدا کرده و تعادل منابع و مصارف تامیناجتماعی به هم خورده، تصریح کرد: «حل مشکلات صندوقها با درایت و برنامهریزی تخصصی حوزه رفاه و صندوقهای بیمهای حل خواهد شد.» وی با ادغام صندوقهای بازنشستگی، مخالفت کرد و گفت: «ایده ما داشتن چهار صندوق بزرگ بازنشستگی است.» ربیعی، با آسیبشناسی تمایلنداشتن دولتها به اصلاح وضعیت صندوقها اظهار کرد: «اتخاذ چنین تصمیماتی، تلخ است اما دولت دوازدهم، به این حوزه ورود کرده و به همین دلیل هم باید عملکرد آن را در طولانیمدت تحلیل و قضاوت کرد.» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به موضوع تشکیل صندوق رفاه اجتماعی هم گریزی زد و گفت: «صندوق رفاه اجتماعی، صرفا توزیعکننده پول نخواهد بود.» ربیعی، محور فعالیت این صندوق را سیاستهای رفاهی و فقرزدایی دانست و گفت: «بنا داریم همه منابع رفاهی را در این صندوق تجمیع کرده و بر اساس راهبردهای فقرزدا هزینه کنیم.» ربیعی، به برنامههای وزارت رفاه برای کاهش فقر نیز اشاره و اعلام کرد حدود ۴۱ میلیون نفر از جمعیت کشور، از طرحهای حمایتی فقرزدایی بهرهمند خواهند شد.