حوادث کوه نباید به عادت تبدیل شود
نادر رهنمائیمهربانی - مدیر باشگاه کوهنوردی همنوردان پایتخت
ورزش کوهنوردی از ابتدا تا انتها در آموزش، مهارت، تجربه، ممارست و ایمنی خلاصه میشود. کوهنوردی جزو زیباترین ورزشهای طبیعی جهان است که همواره تأثیر آن در زندگی، سلامتی، آرامش روح و روان، ارتباط گرفتن با محیط الهی اطراف انسانها پیدا و آشکار است.
پزشکان برای بسیاری از بیماران خود رفتن مستمر به طبیعت و کوهستان و پیمایش در آن را تجویز میکنند. مخصوصاً این فصل از زندگی روزمره که تمام اجزای زندگی شهری ماشینی و مصنوعی شده است و امور مردم با یکجانشینی و در نهایت بیتحرکی انجام میشود.
هدف از صعود، نه رسیدن به قلههای بسیار بلند، بلکه ارتقای انسانیت است. کوهنوردی فارغ از یک ورزش بودن، سبکی از زندگی و منش است و به همین سبب، دلکندن از کوهنوردی ناممکن است. مواردی در کوهنوردی وجود دارد که بیش از موفقیت، شکست افراد را بهدنبال دارد. اگرچه مقایسه و مسابقه عاملی برای حرکت و انگیزهای برای پیشرفت است اما دوری جستن از رقابت و مقایسه در ورزش کوهنوردی، به تقویت حس همدلی و فعالیت گروهی برای رسیدن به قله میانجامد.
کوهپیمایی سبک، کوهنوردی مستمر و ایمن برای سلامتی مناسبتر هستند. علاوه بر این، آغاز ورزش کوهنوردی از ارتفاعات کم، همراه شدن با باشگاههای کوهنوردی، استفاده از تجارب مربیان و اساتید و دوری جستن از حوادث احتمالی طبیعی و غیرطبیعی کوهستان باید همواره موردتوجه و دقت علاقهمندان به این ورزش باشد.
کوهنوردی تفاوت بسیاری با ورزشهای دیگر دارد. به دلیل اهمیت پیوستگی این ورزش، به مرور تقریباً تمام عضلات فیزیکی بدن درگیر میشوند و برخلاف سایر ورزشها، ساعات زیادی به طول میانجامد. همین موضوع، به افزایش سوختوساز بالای بدن کمک میکند. در مجموع گذراندن زمان زیاد، منظم و مرتب در طبیعت و دریافت اکسیژن بیشتر، ورزش کوهنوردی را از دیگر ورزشها متمایز کرده است. کوهنوردان واقعی و منظم کمتر بیمار میشوند و قلب، مغز و عضلات سالمتری نسبت به سایر ورزشکاران و دیگر اعضای جامعه دارند.
یکی دیگر از مزیتهای کوهنوردی، طبیعیبودن این ورزش است و اینکه طبعیت و ساختار کوهستان پر از انرژی مثبت است و حال هر جنبندهای را خوب میکند. موضوعی که بعضاً مورد سؤال قرار میگیرد این است که در چه صورت ورزش کوهنوردی میتواند آسیبزننده باشد؟ پاسخ این است زمانی که شخص انفرادی و بدون آموزش و تجهیرات مخصوص این رشته و بیمحابا بدون رعایت حد و مرزهای آن و همچنین عدم شناخت نسبت به اصول اولیه، در هر فصلی از سال، قدم در هر نقطهای از کوهستان بگذارد بروز مخاطرات و گاه آسیبهای جسمی محتمل است.
مسیر دستیابی به هر هدفی در زندگی با سختیهایی همراه است که با اراده قوی میتوان آن را پیمود و به سرانجام رساند. البته هرکسی مشکلاتی نیز دارد که شاید سبب میشود کمتر بتواند به دنبال علاقهمندی خود برود. کوهپیمایان مبتدی و علاقهمند حتماً باید ابتدا با دریافت آموزشهای اولیه، حتیالامکان در باشگاههای در دسترس در سراسر نقاط کشور دوره کوهپیمایی مقدماتی را طی کنند. پس از گذراندن دورههای مختلف و بهآهستگی با کمک افراد با تجربهتر میتوانند به نقاط حساستر و پرریسکتر قدم بگذارند.
پیشنهادم به تمام کوهنوردان و طبیعتگردان این است که با پرهیز از حس رقابت، تجربه مکرر لذت بردن از کوه و طبیعت را به خود بچشانند. البته رقابتی که صعودهای بیشتر و بیشتر را بهعنوان دغدغهای جدی در ذهن کوهنورد ایجاد میکند و او را از تجربه حس خوب این ورزش محروم میسازد آسیبزننده است. همچنانکه «ادو یسترز»، کوهنورد آمریکایی میگوید: «هیچ کوهی ارزش مرگ یک انسان را ندارد. نهتنها کوهها، بلکه کوهنوردی نیز خطرناک نیست. این رفتار ماست که خطرآفرین میشود، بنابراین باید بهگونهای عملکنیم که ضمن لذتبردن از کوهستان، از تبدیل حوادث کوه به عادت جلوگیری به عمل آوریم.»