مقایسه قوانین انتقال سوابق بیمهای در گذشته و حال
علیرضا حیدری کارشناس رفاه و تأمیناجتماعی
نقلوانتقال سوابق بیمهای افراد بین صندوقهای بیمهای از دهههای گذشته بهعنوان روال قانونی جهت تسهیلگری حوزه بازنشستگی بیمهپردازان انجام شده است. پیش از این نقلوانتقال سوابق بیمهای بیمهشدگان توسط بیمهگر صندوق مبدأ با نرخ ثابت انجام میشد و بیمهگر صندوق مقصد، محاسبات بیمهای را بهروز انجام میداد.
در این شرایط اما قانونی برای اخذ مبالغ بهروز شده از صندوق بیمهای مبدأ تدوین نشده بود. در واقع صندوق بازنشستگی مبدأ، نرخ بیمهای را که زمانی به یک میزان مشخص از بیمهشده دریافت کرده بود، با همان نرخ ثابت به صندوق بیمهای مقصد پرداخت میکرد. در شرایط اشاره شده، وظیفه پرداخت تمام مابهالتفاوت حقبیمه برعهده فرد بیمهشده بود. به این معنا که او باید تمام مابهالتفاوت حقبیمه را میپرداخت و این مسئله در قالب تضییع حقوق بیمهپرداز، ایراد اساسی محسوب میشد.
در زمان پرداخت حقبیمه توسط بیمهشده، صندوق بیمهگر حقبیمه را در قالب ارزش واقعی روز دریافت کرده، بنابراین موقع انتقال سوابق بیمهای باید انتقال حقبیمه را به ارزش واقعی روز انجام دهد. به نظر میرسد بهروزرسانی قوانین و مقررات در قالب آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای، این مشکل را برطرف کرده و حقبیمه افراد به نرخ روز به صندوق مقصد منتقل میشود. پیش از تصویب آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای، سازوکار دیگر مشارکت صندوقهای بیمهای در پرداخت مستمری بازنشستگی به بیمهشدگان، به نسبت میزان سالهای بیمهپردازی افراد به صندوق مربوطه بود. در واقع در این نوع بازنشستگی، صندوقها به اندازه دریافت حقبیمه در پرداخت حقوق بازنشستگی به افراد مشارکت داشتند. بهعنوان نمونه در این نوع بازنشستگی، فرد با ۱۰سال سابقه پرداخت حقبیمه در صندوق بازنشستگی کشوری و ۱۵سال سابقه بیمهپردازی در سازمان تأمیناجتماعی، به نسبت از صندوقهای مذکور حقوق و مستمری بازنشستگی دریافت میکرد. در این مدل وظیفه پرداخت مستمری به بازنشسته برعهده یک صندوق بود و صندوق دیگر سهم خود را به صندوق پرداختگر منتقل میکرد که این شیوه نیز پیچیده و غیرقابل اجرا بود. حال در قالب آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای یا کسور بازنشستگی بین صندوقهای بازنشستگی و تجمیع سوابق بیمهای اشخاص ماده (3)، شرایط مورد نیاز «نقلوانتقال سوابق بیمهای» را مشخص کرده است. در ماده «4» آن نیز آمده است: «در مواردی که سوابق بیمهپردازی بیمهشده، در دو صندوق بازنشستگی با یکدیگر همپوشانی داشته باشد، ملاک پذیرش سابقه مطابق درخواست متقاضی است.» همچنین ماده «۶» شرایط غیرقابل قبول برای نقلوانتقال سوابق بیمهای را برشمرده است. در ماده (8) نحوه محاسبه و بهروزرسانی وجوه حقبیمه یا کسور بازنشستگی از صندوق بازنشستگی مبدأ به صندوق بازنشستگی مقصد به این ترتیب شرح داده شده: «اصل مبلغ حقبیمه قابل انتقال در هر سال ضربدر آخرین نرخ سود اوراق مشارکت یکساله اعلامی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ثبت درخواست متقاضی ضربدر تعداد سالهای نگهداشت حقبیمه در صندوق (مبدأ به علاوه اصل حقبیمه قابل انتقال).» اما در تبصره ذیل این ماده، پرداخت وجوه بهروزرسانی شده یا همان مابهالتفاوت حقبیمه برعهده صندوق مبدأ گذاشته شده است: «پس از محاسبه و بهروزرسانی وجوه حقبیمه در هر سال، جمع وجوه بهروزرسانی شده سنوات قابل انتقال توسط صندوق بازنشستگی مبدأ به صندوق بازنشستگی مقصد پرداخت میشود.» این بخش از آییننامه، بار اصلی پرداخت را از دوش بیمهشده برداشته و امکان انتقال سوابق بیمهای را در صورت احراز شرایط قانونی، تسهیل کرده است. آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای در واقع شرایط انتقال را تسهیل کرده است. از همه مهمتر اینکه در قالب آییننامه جدید وظیفه پرداخت مابهالتفاوت بهروزرسانی وجوه بیمهای عموماً برعهده صندوق مبدأ قرار دارد که عادلانهترین شیوه انتقال و تجمیع سوابق بهشمار میرود.
در این شرایط اما قانونی برای اخذ مبالغ بهروز شده از صندوق بیمهای مبدأ تدوین نشده بود. در واقع صندوق بازنشستگی مبدأ، نرخ بیمهای را که زمانی به یک میزان مشخص از بیمهشده دریافت کرده بود، با همان نرخ ثابت به صندوق بیمهای مقصد پرداخت میکرد. در شرایط اشاره شده، وظیفه پرداخت تمام مابهالتفاوت حقبیمه برعهده فرد بیمهشده بود. به این معنا که او باید تمام مابهالتفاوت حقبیمه را میپرداخت و این مسئله در قالب تضییع حقوق بیمهپرداز، ایراد اساسی محسوب میشد.
در زمان پرداخت حقبیمه توسط بیمهشده، صندوق بیمهگر حقبیمه را در قالب ارزش واقعی روز دریافت کرده، بنابراین موقع انتقال سوابق بیمهای باید انتقال حقبیمه را به ارزش واقعی روز انجام دهد. به نظر میرسد بهروزرسانی قوانین و مقررات در قالب آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای، این مشکل را برطرف کرده و حقبیمه افراد به نرخ روز به صندوق مقصد منتقل میشود. پیش از تصویب آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای، سازوکار دیگر مشارکت صندوقهای بیمهای در پرداخت مستمری بازنشستگی به بیمهشدگان، به نسبت میزان سالهای بیمهپردازی افراد به صندوق مربوطه بود. در واقع در این نوع بازنشستگی، صندوقها به اندازه دریافت حقبیمه در پرداخت حقوق بازنشستگی به افراد مشارکت داشتند. بهعنوان نمونه در این نوع بازنشستگی، فرد با ۱۰سال سابقه پرداخت حقبیمه در صندوق بازنشستگی کشوری و ۱۵سال سابقه بیمهپردازی در سازمان تأمیناجتماعی، به نسبت از صندوقهای مذکور حقوق و مستمری بازنشستگی دریافت میکرد. در این مدل وظیفه پرداخت مستمری به بازنشسته برعهده یک صندوق بود و صندوق دیگر سهم خود را به صندوق پرداختگر منتقل میکرد که این شیوه نیز پیچیده و غیرقابل اجرا بود. حال در قالب آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای یا کسور بازنشستگی بین صندوقهای بازنشستگی و تجمیع سوابق بیمهای اشخاص ماده (3)، شرایط مورد نیاز «نقلوانتقال سوابق بیمهای» را مشخص کرده است. در ماده «4» آن نیز آمده است: «در مواردی که سوابق بیمهپردازی بیمهشده، در دو صندوق بازنشستگی با یکدیگر همپوشانی داشته باشد، ملاک پذیرش سابقه مطابق درخواست متقاضی است.» همچنین ماده «۶» شرایط غیرقابل قبول برای نقلوانتقال سوابق بیمهای را برشمرده است. در ماده (8) نحوه محاسبه و بهروزرسانی وجوه حقبیمه یا کسور بازنشستگی از صندوق بازنشستگی مبدأ به صندوق بازنشستگی مقصد به این ترتیب شرح داده شده: «اصل مبلغ حقبیمه قابل انتقال در هر سال ضربدر آخرین نرخ سود اوراق مشارکت یکساله اعلامی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ثبت درخواست متقاضی ضربدر تعداد سالهای نگهداشت حقبیمه در صندوق (مبدأ به علاوه اصل حقبیمه قابل انتقال).» اما در تبصره ذیل این ماده، پرداخت وجوه بهروزرسانی شده یا همان مابهالتفاوت حقبیمه برعهده صندوق مبدأ گذاشته شده است: «پس از محاسبه و بهروزرسانی وجوه حقبیمه در هر سال، جمع وجوه بهروزرسانی شده سنوات قابل انتقال توسط صندوق بازنشستگی مبدأ به صندوق بازنشستگی مقصد پرداخت میشود.» این بخش از آییننامه، بار اصلی پرداخت را از دوش بیمهشده برداشته و امکان انتقال سوابق بیمهای را در صورت احراز شرایط قانونی، تسهیل کرده است. آییننامه جدید نقلوانتقال سوابق بیمهای در واقع شرایط انتقال را تسهیل کرده است. از همه مهمتر اینکه در قالب آییننامه جدید وظیفه پرداخت مابهالتفاوت بهروزرسانی وجوه بیمهای عموماً برعهده صندوق مبدأ قرار دارد که عادلانهترین شیوه انتقال و تجمیع سوابق بهشمار میرود.