تاریخچه بیماری هاری
هاری یکی از قدیمیترین بیماریهایی است که بشر شناخته و به همین جهت، دارای تاریخچهای مفصل و تأثیر فرهنگی گستردهای است که با وجود پیشرفت علم پزشکی، تن هر انسانی را به لرزه میاندازد.
احتمالاً یکی از بدترین راههای مردن، گزیده شدن بهوسیله یک حیوان هار است که میتواند مرگ بسیار آرام و بهشدت دردناکی برای قربانی بههمراه بیاورد. شاید تصور کنید به دلیل قدمت هاری و شناختی که در طول تاریخ پزشکی از آن بهدست آمده، این بیماری تا حد زیادی کنترل شده است، اما باید بگوییم سالانه دستکم ۵۵ هزار نفر در سرتاسر جهان به وحشتناکترین شکل ممکن جان خود را بر اثر آن از دست میدهند.
بیماری هاری از حدود هزاره دوم ق.م شناخته شد. اولین سند مکتوبی که از بیماری هاری در دست است، کتیبه بینالنهرینی اشنونا (متعلق به سال ۱۹۳۰ ق.م) است که در آن عنوان شده، صاحب سگ هار باید اقدامات پیشگیرانهای در این خصوص انجام دهد و چنانچه کسی توسط سگ هار گاز گرفته شود و بعداً بمیرد، مالک سگ باید جریمه سنگینی بپردازد. در یونان باستان هاری را به لیسیا، روح خشم، غضب و بیماری هاری نسبت میدادند.
معالجات بیاثر نیز در متون پزشکی دنیای باستان فراواناند. اسکریبونیوس لارگوس، داروشناس رومی ضماد پارچه و پوست کفتار را برای درمان هاری تجویز میکرد. آنتائوس، طبیب یونانی ضمادی تهیهشده از جمجمه کسی را که به دار آویخته شده بود توصیه میکرد. در طب عامیانه ایرانی (با طب سنتی اشتباه گرفته نشود) نیز به چنین درمانهای خرافی و نادرستی میرسیم. مثلاً در یکی از این درمانها عنوان شده که اگر سگ هار کسی را بگزد، باید چند تار از پشم حیوان هار را بسوزاند و مانده را روی زخم بگذارد و هرگاه سگ هار کسی را بگیرد، باید خمیرمایه را از خانه صاحب سگ بیاورند و روی زخم بگذارند تا هم زخم ناشی از دندان سگ خوب شود و هم آن شخص به هاری مبتلا نشود.
اولین مورد از هاری در دنیای نو و قاره آمریکا به سال ۱۷۶۸ در بوستون بازمیگردد. طی چند سال پس از آن هاری به سایر ایالتها و همچنین هند غربی و فرانسه (در کارائیب) سرایت کرد و نهایتاً در سرتاسر آمریکای شمالی رواج یافت. هاری به دلیل شیوع گسترده در قرن نوزدهم بیماری مهلکی محسوب میشد. در فرانسه و بلژیک که «سنت هوبرت» جایگاه والایی داشت، برای درمان هاری کلید سنت هوبرت را داغ میکردند و روی زخم میگذاشتند. سگها نیز با همین کلید داغ میشدند تا از هاری مصون باشند.
احتمالاً یکی از بدترین راههای مردن، گزیده شدن بهوسیله یک حیوان هار است که میتواند مرگ بسیار آرام و بهشدت دردناکی برای قربانی بههمراه بیاورد. شاید تصور کنید به دلیل قدمت هاری و شناختی که در طول تاریخ پزشکی از آن بهدست آمده، این بیماری تا حد زیادی کنترل شده است، اما باید بگوییم سالانه دستکم ۵۵ هزار نفر در سرتاسر جهان به وحشتناکترین شکل ممکن جان خود را بر اثر آن از دست میدهند.
بیماری هاری از حدود هزاره دوم ق.م شناخته شد. اولین سند مکتوبی که از بیماری هاری در دست است، کتیبه بینالنهرینی اشنونا (متعلق به سال ۱۹۳۰ ق.م) است که در آن عنوان شده، صاحب سگ هار باید اقدامات پیشگیرانهای در این خصوص انجام دهد و چنانچه کسی توسط سگ هار گاز گرفته شود و بعداً بمیرد، مالک سگ باید جریمه سنگینی بپردازد. در یونان باستان هاری را به لیسیا، روح خشم، غضب و بیماری هاری نسبت میدادند.
معالجات بیاثر نیز در متون پزشکی دنیای باستان فراواناند. اسکریبونیوس لارگوس، داروشناس رومی ضماد پارچه و پوست کفتار را برای درمان هاری تجویز میکرد. آنتائوس، طبیب یونانی ضمادی تهیهشده از جمجمه کسی را که به دار آویخته شده بود توصیه میکرد. در طب عامیانه ایرانی (با طب سنتی اشتباه گرفته نشود) نیز به چنین درمانهای خرافی و نادرستی میرسیم. مثلاً در یکی از این درمانها عنوان شده که اگر سگ هار کسی را بگزد، باید چند تار از پشم حیوان هار را بسوزاند و مانده را روی زخم بگذارد و هرگاه سگ هار کسی را بگیرد، باید خمیرمایه را از خانه صاحب سگ بیاورند و روی زخم بگذارند تا هم زخم ناشی از دندان سگ خوب شود و هم آن شخص به هاری مبتلا نشود.
اولین مورد از هاری در دنیای نو و قاره آمریکا به سال ۱۷۶۸ در بوستون بازمیگردد. طی چند سال پس از آن هاری به سایر ایالتها و همچنین هند غربی و فرانسه (در کارائیب) سرایت کرد و نهایتاً در سرتاسر آمریکای شمالی رواج یافت. هاری به دلیل شیوع گسترده در قرن نوزدهم بیماری مهلکی محسوب میشد. در فرانسه و بلژیک که «سنت هوبرت» جایگاه والایی داشت، برای درمان هاری کلید سنت هوبرت را داغ میکردند و روی زخم میگذاشتند. سگها نیز با همین کلید داغ میشدند تا از هاری مصون باشند.