اقدامات ضروری برای فرد گزیده شده
افرادی که توسط حیوانی که ممکن است بههاری آلوده باشد گاز گرفته میشوند، باید به دنبال مراقبتهای پزشکی باشند؛ زیرا هاری در بیشتر موارد یک بیماری کشنده است و این افراد به تزریق واکسن نیاز دارند. بزرگسالان یا کودکانی که توسط حیوان گزیده شدهاند، باید زمانی به پزشک مراجعهکنند که:
وقتی که پوست به علت گزیدگی حیوان سوراخ شده و پس از ۱۵دقیقه فشار آوردن خونریزی قطع نمیشود.
اگر استخوان شکسته باشد یا آسیب جدی دیگری دیده شود.
قربانی گازگرفتگی مبتلا به دیابت، بیماری کبد، سرطان، عفونت (HIV) ایدز است یا دارویی مصرف میکند که میتواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند.
بهتر است پس از گزش در اسرعوقت فرد به مراکز درمانی مراجعه کند و درمان شود تا احتمال ابتلا به عفونت کاهش یابد. این امر بهویژه در مواردی که آسیب در کشورهایی با منابع محدود اتفاق میافتد که در آنها برنامههای واکسیناسیون حیوانات برای جلوگیری از هاری رایج نیست، باید پیگیری شود.
هر کسی که به نظر میرسد زخمش به جای بهبودی بدتر میشود باید به دنبال مراقبتهای پزشکی باشد. لازم نیست پس از خراشیدن گربه از او در خانه ارزیابی شود، مگر اینکه علائم عفونت (بدتر شدن درد، گرما یا قرمزی، ترشحات چرک مانند یا تب) وجود داشته باشد. اگر منشأ خراش یک گربه ناشناخته از فضای باز باشد که بدون تحریک حمله کرده، باید در مورد خطر ابتلا به هاری از مشاوره پزشکی استفاده کنید.
خارج کردن و تمیز کردن ویروس هاری از محل زخم به این شکل که تا حد مقدور در ساعات اولیه پس از گزش باید لابهلای زخم را حداقل به مدت ۵ تا 10دقیقه با آب تمیز و صابون عمیقاً مورد شستوشو قرار داد. این عمل مهمترین قسمت پیشگیــــــری از هاری به حساب میآید و میتوان ادعا کرد که بیش از ۵۰درصد پیشگیری از بیماری مربوط به رعایت آن است.
خارج کردن صابون از لابهلای زخم طوری که با استفاده از شیلنگ و فشار آب باید کف صابونهای باقیمانده را از درون زخم خارج کرد، زیرا باقیمانده صابون میتواند مواد ضدعفونیکننده را بیاثر کند.
زخم را بعد از شستوشو باید با الکل ۶۰ تا ۷۰ درجه یا محلول بتادین یک درصد و یا سایر مواد ضدعفونی کرد. زخم را هیچوقت نباید پانسمان کرد زیرا میکروب هاری بیهوازی است و بر اثر پانسمان رشد آن سریع خواهد شد.
ارجاع فرد به مراکز بهداشتی درمانی جهت تلقیح واکسن و سِرُم و پیگیری جهت تکمیل نوبتهای واکسن (این مسئله باید با پیگیری، آموزش و حساسیت کامل دنبال شود)، ضمناً وضعیت واکسیناسیون توأم یا ثلاث فرد مجروح باید مورد بررسی قــرار گیرد. اگر واکسیناسیون کامل باشد فقط یک نوبت واکسن به عنوان یادآور کافی است، در صورتی که مجروح قبلاً بر ضد کزاز ایمن نشده باشد، اولین نوبت واکسن و همچنین سِرُم ضدکزاز به مقدار مورد نیاز با نظر پزشک به او تزریق میشود و مطابق دستورالعمل نوبتهای بعدی واکسن ادامه مییابد.
صرفنظر از درمان اولیه، برخی افراد در نهایت با عفونت زخم خود مواجه میشوند. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است نیاز به باز کردن زخم و تخلیه چرک و نیاز به آنتیبیوتیک باشد. افرادی که زخم عفونی دارند میتوانند در خانه درمان شوند، مگر اینکه فرد نتواند از زخم خود مراقبت کند یا نگرانی از بدتر شدن عفونت وجود داشته باشد. در این موارد بستری شدن در بیمارستان توصیه میشود.
وقتی که پوست به علت گزیدگی حیوان سوراخ شده و پس از ۱۵دقیقه فشار آوردن خونریزی قطع نمیشود.
اگر استخوان شکسته باشد یا آسیب جدی دیگری دیده شود.
قربانی گازگرفتگی مبتلا به دیابت، بیماری کبد، سرطان، عفونت (HIV) ایدز است یا دارویی مصرف میکند که میتواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند.
بهتر است پس از گزش در اسرعوقت فرد به مراکز درمانی مراجعه کند و درمان شود تا احتمال ابتلا به عفونت کاهش یابد. این امر بهویژه در مواردی که آسیب در کشورهایی با منابع محدود اتفاق میافتد که در آنها برنامههای واکسیناسیون حیوانات برای جلوگیری از هاری رایج نیست، باید پیگیری شود.
هر کسی که به نظر میرسد زخمش به جای بهبودی بدتر میشود باید به دنبال مراقبتهای پزشکی باشد. لازم نیست پس از خراشیدن گربه از او در خانه ارزیابی شود، مگر اینکه علائم عفونت (بدتر شدن درد، گرما یا قرمزی، ترشحات چرک مانند یا تب) وجود داشته باشد. اگر منشأ خراش یک گربه ناشناخته از فضای باز باشد که بدون تحریک حمله کرده، باید در مورد خطر ابتلا به هاری از مشاوره پزشکی استفاده کنید.
خارج کردن و تمیز کردن ویروس هاری از محل زخم به این شکل که تا حد مقدور در ساعات اولیه پس از گزش باید لابهلای زخم را حداقل به مدت ۵ تا 10دقیقه با آب تمیز و صابون عمیقاً مورد شستوشو قرار داد. این عمل مهمترین قسمت پیشگیــــــری از هاری به حساب میآید و میتوان ادعا کرد که بیش از ۵۰درصد پیشگیری از بیماری مربوط به رعایت آن است.
خارج کردن صابون از لابهلای زخم طوری که با استفاده از شیلنگ و فشار آب باید کف صابونهای باقیمانده را از درون زخم خارج کرد، زیرا باقیمانده صابون میتواند مواد ضدعفونیکننده را بیاثر کند.
زخم را بعد از شستوشو باید با الکل ۶۰ تا ۷۰ درجه یا محلول بتادین یک درصد و یا سایر مواد ضدعفونی کرد. زخم را هیچوقت نباید پانسمان کرد زیرا میکروب هاری بیهوازی است و بر اثر پانسمان رشد آن سریع خواهد شد.
ارجاع فرد به مراکز بهداشتی درمانی جهت تلقیح واکسن و سِرُم و پیگیری جهت تکمیل نوبتهای واکسن (این مسئله باید با پیگیری، آموزش و حساسیت کامل دنبال شود)، ضمناً وضعیت واکسیناسیون توأم یا ثلاث فرد مجروح باید مورد بررسی قــرار گیرد. اگر واکسیناسیون کامل باشد فقط یک نوبت واکسن به عنوان یادآور کافی است، در صورتی که مجروح قبلاً بر ضد کزاز ایمن نشده باشد، اولین نوبت واکسن و همچنین سِرُم ضدکزاز به مقدار مورد نیاز با نظر پزشک به او تزریق میشود و مطابق دستورالعمل نوبتهای بعدی واکسن ادامه مییابد.
صرفنظر از درمان اولیه، برخی افراد در نهایت با عفونت زخم خود مواجه میشوند. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است نیاز به باز کردن زخم و تخلیه چرک و نیاز به آنتیبیوتیک باشد. افرادی که زخم عفونی دارند میتوانند در خانه درمان شوند، مگر اینکه فرد نتواند از زخم خود مراقبت کند یا نگرانی از بدتر شدن عفونت وجود داشته باشد. در این موارد بستری شدن در بیمارستان توصیه میشود.