مدیران پروازی معضلی که دولت برای حل آن پا پیش گذاشت
وجود مدیران پروازی مشکلی قدیمی و کهنه است که بهویژه برای مناطق محروم و کمتربرخوردار بیش از دیگر استانها به چشم میآید و همواره برخی در تلاش هستند تا مدیرانی قابل اعتماد خودشان ولو غیربومی انتخاب کنند.
پدیده مدیران غیربومی و اصطلاحاً پروازی مشکلی است که نهتنها برای نهاد دولت هزینههای سنگینی میتراشد بلکه، نارضایتی نیروهای بومی در منطقه را افزایش میدهد؛ چون سؤالی برایشان بهوجود میآید که چرا با وجود همتراز بودن با آن مدیر پروازی، از آنها در این جایگاه استفاده نشده است.
معضل مدیران پروازی دوباره مورد انتقاد کارشناسان و حتی نمایندگان مجلس قرار گرفته و حتی صدای دولتمردان و شخص رئیسجمهوری را هم درآورده است. برخی معتقدند چندسالی میشود که این مسئله گریبان عرصه مدیریتی کشور را گرفته است. بعضی مدیران که در استانها مسئولیت دارند خانواده خود را به همراه خود به محل مأموریت نبرده و در تهران ساکن کردهاند و خود بهصورت پروازی بین تهران و محل مأموریت خود در تردد هستند.
از مدیران جزء تا فرمانداران
این معضل از سالها پیش و دولتهای قبل نیز وجود داشت و محدود به یک یا دو مدیر نبود، حتی شاهد بودیم که گاه استانداران و فرمانداران نیز پروازی هستند. در این میان برخی از نمایندگان مجلس معتقدند که دولت برای حل این مشکل پا پیش گذاشته و شروطی را برای انتصابات خود تعیین کرده تا از این پس با هر شرط و شروطی یک مدیر پروازی نتواند در استان یا شهرستانی دیگر جذب شود. از سوی دیگر یک استاندار، یک فرماندار یا هر مدیر دیگری به هر میزان هم که شایستگی مسئولیت و قدرت اجرایی داشته باشد نباید بهخاطر این مزیت، شرط غیرمقیم بودن جهت قبول مسئولیت بگذارد و اگر هم شرط گذاشت، مقام مافوق مجاز نیست که موافقت کند. به گفته کارشناسان، دولت اگر میخواهد پدیده مدیران پروازی را از میان بردارد باید بهصورت جدی، مسئولیت نظارت بر اقامت دائم مدیران و خانوادههایشان را در مناطق مربوطه برعهده بگیرد.
منافع بهکارگیری مدیران بومی
مجید ناصرینژاد، نماینده شادگان و عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی درباره بهکارگیری افراد غیربومی اینگونه توضیح میدهد: «اصل این است نیرویی به کار گرفته شود که بتواند مسئولیت خود را بهخوبی ادا کند، در جهت منافع منطقه و کشور باشد و کارهای سیستم را پیش ببرد. طبیعی است که به کارگیری افراد بومی هم به نفع منطقه و هم به نفع سیستم است؛ خلاف این موضوع عمل کردن بههیچوجه پذیرفته نمیشود. ما در خوزستان با مرکزیت بسیاری از کارهای نفتی و پتروشیمی، پدیده مدیران پروازی را داریم؛ در حالی که خیلی از این مدیران حرف خاصی در مقابل نیروهای بومی ندارند و امتیاز برتری هم نسبت به آنها ندارند که بخواهیم انتخابشان کنیم.»
ناصرینژاد ادامه میدهد: «در واقع شرایط این نیروها برابر است. خب وقتی شرایط و امتیازاتشان یکی است، باید اولویت با نیروهای بومی باشد. رئیسجمهوری هم در اولین سفر خود به خوزستان تأکید کرد که با پدیده مدیران پروازی مقابله خواهد کرد. از سوی دیگر دفاتر، شرکتها و افراد زیادی با نام و عنوان خوزستان و بوشهر در تهران قرار دارند. در دولت احمدینژاد دستور داده شد که این دفاتر به منطقه خودشان برگردند ولی اجرا نشد.» او میگوید: «فکر میکنم اکنون یکی از کارهایی که باید انجام شود این است که شرکتها و دفاتر به منطقه مربوطه برگردند. استقرار همه اینها در تهران نهتنها توجیهپذیر و منطقی نیست، بلکه بسیار هزینهبر است. این موضوع شاید تنها برای کارهای بازرگانی توجیه داشته باشد، اما در کل اینکه نیروهای بومی بیکار باشند در حالی که نیروهای غیربومی مشغول فعالیت هستند کار درستی نیست. بنابراین دوستان ما در وزارت نفت، صنایع و وزارتخانههای مرتبط باید این موضوع را اصلاح کنند.»
در این شرایط انتصابی دیگر از همین دست را در مناطق آزاد شاهد بودیم که با گلایهها و اعتراضاتی همراه شد. علی زارعی بهعنوان رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اروند انتخاب شد که این مدیر هم پروازی از آب درآمد و موجی علیه او راه افتاد.
ورود رئیسجمهوری به مسئله
در نهایت کار به جایی رسید که سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری در جلسه اخیر هیأتدولت در واکنش به گزارش معاون اجرایی درباره گلایههای مردمی نسبت به مدیران پروازی و غیربومی، بر ضرورت تجدیدنظر در انتصاب مدیران غیربومی و پروازی تأکید کرد. او به معاونت اجرایی رئیسجمهوری مأموریت داد تا در راستای این تجدیدنظر، موارد را در دستگاههای مختلف بررسی کرده و برای جایگزینی مدیران بومی با مدیران پروازی تصمیم و اقدام عاجل به عمل آورد، مگر در موارد خاص که امکان جایگزینی وجود نداشته باشد.
علی بهادریجهرمی، سخنگوی دولت نیز اخیراً در حاشیه جلسه هیأتدولت در جمع خبرنگاران درباره حواشی به وجود آمده در مورد این پدیده گفت: «معاون اجرایی با دستور رئیسجمهوری مأمور شد با همکاری دستگاههای مرتبط، بررسی مورد به مورد انجام دهد تا در مواردی که ضرورت ندارد، استفاده از مدیرانی که در منطقه عملیاتی مستقر نیستند، انجام نشود.»
او افزود: «اعضای هیأتوزیران با توجه به سفرهایی که در دهه فجر و راهپیمایی ۲۲ بهمن به شهرستانها و استانهای مختلف داشتند، گزارشی از جلسات و نقطهنظرات عموم مردم و یا جلسات با نخبگان و اقشار مختلف ارائه کردند. در این بین اولویتها، گلایهها، گزارشات و پیشنهادات از سوی اعضای هیأت وزیران مطرح و تصمیمگیریهایی در مورد برخی از این گزارشها انجام شد. رئیسجمهوری دستورات مختلفی صادر کردند که انشاءالله به نتیجه خواهد رسید.»
سخنگوی دولت ادامه داد: «بهعنوان مثال در زمینه گلایه از مدیران پروازی در استانهای حاشیهای، رئیسجمهوری دستور داد معاونت اجرایی دولت با همکاری دستگاههای مرتبط، بررسی مورد به مورد انجام دهند تا مواردی که ضرورتی ندارد - حتماً باید ضرورت اثباتشدهای وجود داشته باشد- از مدیرانی که در منطقه عملیاتی مستقر نیستند، استفاده نشود. حال باید دید انتصاب مدیران پروازی در استانهای مختلف متوقف یا کندتر خواهد شد و اساساً تا چه اندازه جایگزینی را در این پستها شاهد خواهیم بود.»
از مدیران جزء تا فرمانداران
این معضل از سالها پیش و دولتهای قبل نیز وجود داشت و محدود به یک یا دو مدیر نبود، حتی شاهد بودیم که گاه استانداران و فرمانداران نیز پروازی هستند. در این میان برخی از نمایندگان مجلس معتقدند که دولت برای حل این مشکل پا پیش گذاشته و شروطی را برای انتصابات خود تعیین کرده تا از این پس با هر شرط و شروطی یک مدیر پروازی نتواند در استان یا شهرستانی دیگر جذب شود. از سوی دیگر یک استاندار، یک فرماندار یا هر مدیر دیگری به هر میزان هم که شایستگی مسئولیت و قدرت اجرایی داشته باشد نباید بهخاطر این مزیت، شرط غیرمقیم بودن جهت قبول مسئولیت بگذارد و اگر هم شرط گذاشت، مقام مافوق مجاز نیست که موافقت کند. به گفته کارشناسان، دولت اگر میخواهد پدیده مدیران پروازی را از میان بردارد باید بهصورت جدی، مسئولیت نظارت بر اقامت دائم مدیران و خانوادههایشان را در مناطق مربوطه برعهده بگیرد.
منافع بهکارگیری مدیران بومی
مجید ناصرینژاد، نماینده شادگان و عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی درباره بهکارگیری افراد غیربومی اینگونه توضیح میدهد: «اصل این است نیرویی به کار گرفته شود که بتواند مسئولیت خود را بهخوبی ادا کند، در جهت منافع منطقه و کشور باشد و کارهای سیستم را پیش ببرد. طبیعی است که به کارگیری افراد بومی هم به نفع منطقه و هم به نفع سیستم است؛ خلاف این موضوع عمل کردن بههیچوجه پذیرفته نمیشود. ما در خوزستان با مرکزیت بسیاری از کارهای نفتی و پتروشیمی، پدیده مدیران پروازی را داریم؛ در حالی که خیلی از این مدیران حرف خاصی در مقابل نیروهای بومی ندارند و امتیاز برتری هم نسبت به آنها ندارند که بخواهیم انتخابشان کنیم.»
ناصرینژاد ادامه میدهد: «در واقع شرایط این نیروها برابر است. خب وقتی شرایط و امتیازاتشان یکی است، باید اولویت با نیروهای بومی باشد. رئیسجمهوری هم در اولین سفر خود به خوزستان تأکید کرد که با پدیده مدیران پروازی مقابله خواهد کرد. از سوی دیگر دفاتر، شرکتها و افراد زیادی با نام و عنوان خوزستان و بوشهر در تهران قرار دارند. در دولت احمدینژاد دستور داده شد که این دفاتر به منطقه خودشان برگردند ولی اجرا نشد.» او میگوید: «فکر میکنم اکنون یکی از کارهایی که باید انجام شود این است که شرکتها و دفاتر به منطقه مربوطه برگردند. استقرار همه اینها در تهران نهتنها توجیهپذیر و منطقی نیست، بلکه بسیار هزینهبر است. این موضوع شاید تنها برای کارهای بازرگانی توجیه داشته باشد، اما در کل اینکه نیروهای بومی بیکار باشند در حالی که نیروهای غیربومی مشغول فعالیت هستند کار درستی نیست. بنابراین دوستان ما در وزارت نفت، صنایع و وزارتخانههای مرتبط باید این موضوع را اصلاح کنند.»
در این شرایط انتصابی دیگر از همین دست را در مناطق آزاد شاهد بودیم که با گلایهها و اعتراضاتی همراه شد. علی زارعی بهعنوان رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اروند انتخاب شد که این مدیر هم پروازی از آب درآمد و موجی علیه او راه افتاد.
ورود رئیسجمهوری به مسئله
در نهایت کار به جایی رسید که سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری در جلسه اخیر هیأتدولت در واکنش به گزارش معاون اجرایی درباره گلایههای مردمی نسبت به مدیران پروازی و غیربومی، بر ضرورت تجدیدنظر در انتصاب مدیران غیربومی و پروازی تأکید کرد. او به معاونت اجرایی رئیسجمهوری مأموریت داد تا در راستای این تجدیدنظر، موارد را در دستگاههای مختلف بررسی کرده و برای جایگزینی مدیران بومی با مدیران پروازی تصمیم و اقدام عاجل به عمل آورد، مگر در موارد خاص که امکان جایگزینی وجود نداشته باشد.
علی بهادریجهرمی، سخنگوی دولت نیز اخیراً در حاشیه جلسه هیأتدولت در جمع خبرنگاران درباره حواشی به وجود آمده در مورد این پدیده گفت: «معاون اجرایی با دستور رئیسجمهوری مأمور شد با همکاری دستگاههای مرتبط، بررسی مورد به مورد انجام دهد تا در مواردی که ضرورت ندارد، استفاده از مدیرانی که در منطقه عملیاتی مستقر نیستند، انجام نشود.»
او افزود: «اعضای هیأتوزیران با توجه به سفرهایی که در دهه فجر و راهپیمایی ۲۲ بهمن به شهرستانها و استانهای مختلف داشتند، گزارشی از جلسات و نقطهنظرات عموم مردم و یا جلسات با نخبگان و اقشار مختلف ارائه کردند. در این بین اولویتها، گلایهها، گزارشات و پیشنهادات از سوی اعضای هیأت وزیران مطرح و تصمیمگیریهایی در مورد برخی از این گزارشها انجام شد. رئیسجمهوری دستورات مختلفی صادر کردند که انشاءالله به نتیجه خواهد رسید.»
سخنگوی دولت ادامه داد: «بهعنوان مثال در زمینه گلایه از مدیران پروازی در استانهای حاشیهای، رئیسجمهوری دستور داد معاونت اجرایی دولت با همکاری دستگاههای مرتبط، بررسی مورد به مورد انجام دهند تا مواردی که ضرورتی ندارد - حتماً باید ضرورت اثباتشدهای وجود داشته باشد- از مدیرانی که در منطقه عملیاتی مستقر نیستند، استفاده نشود. حال باید دید انتصاب مدیران پروازی در استانهای مختلف متوقف یا کندتر خواهد شد و اساساً تا چه اندازه جایگزینی را در این پستها شاهد خواهیم بود.»