رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در گفتوگو با آتیهنو:
بازار عراق برای 10 تا 15 سال دیگر مهیاست
مدتی است موضوعات سیاسی دستمایهای شده تا برخی از صحبتهایی مبنی بر بسته شدن بازار عراق به روی کالای ایرانی خبر دهند. با این وجود رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق تأکید دارد: «مشکلی در روابط تجاری دو کشور ایجاد نشده و جوسازی و شایعهپراکنیهای صورت گرفته در فضای مجازی صحت ندارد.» یحیی آلاسحاق، رئیس اسبق اتاق بازرگانی تهران و رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق درباره وضعیت تجارت ایران و عراق با هفتهنامه «آتیهنو» گفتوگویی داشته که در ادامه میخوانید.
فرانک جوادی روزنامه نگار
خبرهایی درباره بازار عراق در فضای مجازی و توسط برخی رسانهها منتشر شده و گفته میشود به دنبال اتفاقات تروریستی اخیر، خرید و واردات محصولات ایرانی را در بازار این کشور همسایه متوقف کردهاند. آیا این خبر را تأیید میکنید؟
بههیچوجه این خبر صحت ندارد و اساساً مشکلی در تجارت ایران و عراق نیست. روند تجاری دو کشور در حالت عادی ادامه دارد و امیدواریم تا پایان امسال بتوانیم ارزش صادرات ایران به عراق را به 10میلیارد دلار برسانیم. این اخبار شایعهسازی و دروغی بیش نیست.
پس به نظر شما دلیل انتشار این اخبار حول محور تجارت ایران و عراق چه بوده و این اخبار با چه هدفی منتشر میشود؟
خبری که در فضای مجازی درباره توقف فعالیت برخی از بانکهای ایران در عراق منتشر شده، اتفاق جدیدی نیست و از دو سال قبل رخ داده است. به نظر میرسد انتشار این اخبار صرفاً توسط دلالان انجام شده تا در بازار ارز به سود خود عدم تعادل و نوسان ایجاد کنند.
در حال حاضر وضعیت تجارت دو کشور را چگونه ارزیابی میکنید و عمدهترین کالاهای صادراتی به عراق شامل چه محصولاتی میشود؟
وضعیت صادرات کالاهای ایرانی به عراق هیچ تغییری نکرده است. عدهای به دنبال آن هستند که روابط ایران و عراق در حوزه تجاری بههم بخورد، بنابراین از هر بهانهای سوءاستفاده میکنند.
در زمینه صادرات به این کشور همسایه نیز میتوان گفت تقریباً همه محصولاتی که در ایران تولید میشود، در عراق بازار دارد و میتواند به این کشور صادر شود. عمدهترین کالاهایی که صادر میکنیم شامل محصولات غذایی، بهداشتی، صنعتی، مصالح ساختمانی، میلگرد، آهنآلات، سیمان، پرینتر، مواد شوینده، انواع پلاستیک و غیره است.
عراق همواره یکی از شرکای بزرگ تجاری ایران طی سالها و دهههای گذشته بوده، اما در مقاطعی به گفته تجار، کشورهایی مانند ترکیه و عربستان سعی کردهاند بازاری برای خود در عراق دستوپا کنند. به نظر شما چه اتفاقی باید رقم بخورد تا بتوانیم سهم خود را در بازار این کشور همسایه حفظ کرده و آن را افزایش دهیم؟
بالاخره دنیای تجارت، دنیای رقابت است و همه هم سعی دارند از رقبای خود پیشی بگیرند. در این میان ما هم باید بتوانیم در بازارها رقابت کنیم. این بدان معناست که باید حواسمان به قیمت، کیفیت، شرایط تحویل کالا و دیگر موارد مؤثر در تجارت با عراق باشد تا همچنان سهم خود را در این بازار حفظ کنیم و سال به سال آن را توسعه دهیم. این طبیعت و ذات تجارت است و رضایت مشتری اهمیت بالایی دارد. در بازار داخلی کشور نیز همین شرایط وجود دارد و اگر بخواهیم مزیت رقابتی داشته باشیم باید این موارد را در نظر بگیریم. هرچند باید به نکاتی همچون قیمت تمامشده محصولات تولید شده، کیفیت محصولات و تعهدات تجاری با عراق توجه کنیم که میتواند اعتمادسازی بیشتری بین دو کشور به وجود بیاورد. با رعایت این پیششرطها مسلماً برنده رقابت در بازار عراق ما هستیم.
بخشی از این مسائل به دولت و نهادهای دولتی مربوط است که باید زمینه و بستر آن را فراهم کنند و قسمت دیگر هم به فعالان اقتصادی و تجار ربط دارد. باید این اصل را بپذیریم که تجارت بر پایه و اساس اعتماد شکل میگیرد. حتی در داخل نیز کسانی که اعتمادسازی میکنند همواره مورد توجه همه هستند. اگر در یک محله دو سوپرمارکت وجود داشته باشد، مردم نیازمندیهای خود را از آنکه قابلاعتمادتر و خوشاخلاقتر است، تهیه میکنند.
در حال حاضر قیمت محصولات ایرانی با نمونههای مشابه آن در بازار عراق چه تفاوتی دارد و تا چه اندازه قابل رقابت است؟ (برخی تجار معتقدند که محصولات کشورهای دیگر به دلیل اینکه دولت از تولیدکنندگان و صادرکنندگانشان حمایت بیشتری میکند، مزیت رقابتی بیشتری دارند.)
مزیت رقابتی محصولات و کالاهای ایرانی در بازار عراق ربطی به قیمت ندارد؛ چراکه قیمت و کیفیت بستگی به تولیدکننده و تاجر ایرانی و درستی عملکرد او دارد. آنهایی که دارای مزیت رقابتی بیشتری هستند غالباً به حمایتهای سیاسی، حقوقی و موارد اینچنینی، دسترسی دارند. یعنی در مناقصهها، مزایدهها، روابط نقلوانتقال پولی، مسائل بوروکراتیک و اداری، گمرکات، دعاوی و غیره حمایتهای ویژهای از این تجار میشود.
بنابراین دولت در این زمینهها باید بیشازپیش به تجار ایرانی کمک و موضوعاتی از این دست را برای بازرگانان تسهیل کند. البته میتوان گفت اکنون در این زمینه وضعیت بهتری نسبت به گذشته داریم.
در گذشته فضای مناسبی برای صادرات لبنیات و محصولات پروتئینی به عراق ایجاد شده بود و همواره روند تجاری این محصولات روبهرشد بود. تجار ایرانی با پذیرش این نکته که ایران همواره در بازار عراق نسبت به دیگر کشورها مزیت بیشتری به دلیل روابط دو کشور دارد، معتقد بودند که رقبایشان از حمایتهای ویژه دولتهای متبوع خود در بخشهای مختلف استفاده میکنند و شرایط بهتری نسبت به تجار ایرانی دارند. به نظر شما چه کاری باید انجام داد تا بتوانیم بازار صادراتی به عراق را توسعه دهیم؟
کشورهای دیگر همواره قیمت تمامشدهشان بالاتر از محصولات ایرانی است، اما دولتهای آنها در تسهیلات حقوقی، گمرکی و غیره به آنها کمک بیشتری میکنند تا بتوانند با تجار ایرانی رقابت کنند. با این حال مزیتهای تجار ایرانی بهخاطر پایین بودن قیمت انرژی، کمتر بودن دستمزد و غیره بالاتر از کشورهای دیگر است.
بازار عراق یک بازار بسیار عالی تا 10-15سال دیگر در منطقه محسوب میشود، اما رقبای ایران بهتدریج که عراق از نظر امنیتی آرامش بیشتری پیدا میکند، بیشتر خواهند شد. تجاری که میخواهند در بازار عراق فعالتر باشند باید بدانند وارد یک بازار رقابتی جدی شدهاند. نکته دوم این است که عراقیها قصد دارند به جای اینکه واردکننده صرف باشند، به تدریج به سمت تولید بروند و تولیدکننده هم باشند. بهطوری که از سرمایهگذاری در بخشهای مختلف استقبال و برای هر پروژه بودجه مشخص کردهاند. دولت عراق در این راستا میخواهد سالانه 150میلیارد دلار سرمایهگذاری کند. کسانی که در زمینه طراحی و ساخت پروژههای مختلف، سرمایهگذاری و مشارکت در تولید فعال هستند، آتیه بهتری پیشروی خود دارند.
اینکه تنها به فکر رسیدن صادرات محصولات ایرانی به 10میلیارد دلار در سال باشیم، بهتنهایی فایده ندارد. در کنار آن باید به فکر سرمایهگذاری و اجرای طرحها و پروژههای مختلف در عراق باشیم. بهعنوان مثال کسی که میخواهد محصولات غذایی یا بهداشتی به عراق صادر کند، بهتر است این محصولات را با مشارکت عراقیها در این کشور تولید کند. بنابراین کسانی که در امر مشارکت و سرمایهگذاری در عراق وارد شوند، در آینده از شرایط بهتری برخوردار میشوند.
بههیچوجه این خبر صحت ندارد و اساساً مشکلی در تجارت ایران و عراق نیست. روند تجاری دو کشور در حالت عادی ادامه دارد و امیدواریم تا پایان امسال بتوانیم ارزش صادرات ایران به عراق را به 10میلیارد دلار برسانیم. این اخبار شایعهسازی و دروغی بیش نیست.
پس به نظر شما دلیل انتشار این اخبار حول محور تجارت ایران و عراق چه بوده و این اخبار با چه هدفی منتشر میشود؟
خبری که در فضای مجازی درباره توقف فعالیت برخی از بانکهای ایران در عراق منتشر شده، اتفاق جدیدی نیست و از دو سال قبل رخ داده است. به نظر میرسد انتشار این اخبار صرفاً توسط دلالان انجام شده تا در بازار ارز به سود خود عدم تعادل و نوسان ایجاد کنند.
در حال حاضر وضعیت تجارت دو کشور را چگونه ارزیابی میکنید و عمدهترین کالاهای صادراتی به عراق شامل چه محصولاتی میشود؟
وضعیت صادرات کالاهای ایرانی به عراق هیچ تغییری نکرده است. عدهای به دنبال آن هستند که روابط ایران و عراق در حوزه تجاری بههم بخورد، بنابراین از هر بهانهای سوءاستفاده میکنند.
در زمینه صادرات به این کشور همسایه نیز میتوان گفت تقریباً همه محصولاتی که در ایران تولید میشود، در عراق بازار دارد و میتواند به این کشور صادر شود. عمدهترین کالاهایی که صادر میکنیم شامل محصولات غذایی، بهداشتی، صنعتی، مصالح ساختمانی، میلگرد، آهنآلات، سیمان، پرینتر، مواد شوینده، انواع پلاستیک و غیره است.
عراق همواره یکی از شرکای بزرگ تجاری ایران طی سالها و دهههای گذشته بوده، اما در مقاطعی به گفته تجار، کشورهایی مانند ترکیه و عربستان سعی کردهاند بازاری برای خود در عراق دستوپا کنند. به نظر شما چه اتفاقی باید رقم بخورد تا بتوانیم سهم خود را در بازار این کشور همسایه حفظ کرده و آن را افزایش دهیم؟
بالاخره دنیای تجارت، دنیای رقابت است و همه هم سعی دارند از رقبای خود پیشی بگیرند. در این میان ما هم باید بتوانیم در بازارها رقابت کنیم. این بدان معناست که باید حواسمان به قیمت، کیفیت، شرایط تحویل کالا و دیگر موارد مؤثر در تجارت با عراق باشد تا همچنان سهم خود را در این بازار حفظ کنیم و سال به سال آن را توسعه دهیم. این طبیعت و ذات تجارت است و رضایت مشتری اهمیت بالایی دارد. در بازار داخلی کشور نیز همین شرایط وجود دارد و اگر بخواهیم مزیت رقابتی داشته باشیم باید این موارد را در نظر بگیریم. هرچند باید به نکاتی همچون قیمت تمامشده محصولات تولید شده، کیفیت محصولات و تعهدات تجاری با عراق توجه کنیم که میتواند اعتمادسازی بیشتری بین دو کشور به وجود بیاورد. با رعایت این پیششرطها مسلماً برنده رقابت در بازار عراق ما هستیم.
بخشی از این مسائل به دولت و نهادهای دولتی مربوط است که باید زمینه و بستر آن را فراهم کنند و قسمت دیگر هم به فعالان اقتصادی و تجار ربط دارد. باید این اصل را بپذیریم که تجارت بر پایه و اساس اعتماد شکل میگیرد. حتی در داخل نیز کسانی که اعتمادسازی میکنند همواره مورد توجه همه هستند. اگر در یک محله دو سوپرمارکت وجود داشته باشد، مردم نیازمندیهای خود را از آنکه قابلاعتمادتر و خوشاخلاقتر است، تهیه میکنند.
در حال حاضر قیمت محصولات ایرانی با نمونههای مشابه آن در بازار عراق چه تفاوتی دارد و تا چه اندازه قابل رقابت است؟ (برخی تجار معتقدند که محصولات کشورهای دیگر به دلیل اینکه دولت از تولیدکنندگان و صادرکنندگانشان حمایت بیشتری میکند، مزیت رقابتی بیشتری دارند.)
مزیت رقابتی محصولات و کالاهای ایرانی در بازار عراق ربطی به قیمت ندارد؛ چراکه قیمت و کیفیت بستگی به تولیدکننده و تاجر ایرانی و درستی عملکرد او دارد. آنهایی که دارای مزیت رقابتی بیشتری هستند غالباً به حمایتهای سیاسی، حقوقی و موارد اینچنینی، دسترسی دارند. یعنی در مناقصهها، مزایدهها، روابط نقلوانتقال پولی، مسائل بوروکراتیک و اداری، گمرکات، دعاوی و غیره حمایتهای ویژهای از این تجار میشود.
بنابراین دولت در این زمینهها باید بیشازپیش به تجار ایرانی کمک و موضوعاتی از این دست را برای بازرگانان تسهیل کند. البته میتوان گفت اکنون در این زمینه وضعیت بهتری نسبت به گذشته داریم.
در گذشته فضای مناسبی برای صادرات لبنیات و محصولات پروتئینی به عراق ایجاد شده بود و همواره روند تجاری این محصولات روبهرشد بود. تجار ایرانی با پذیرش این نکته که ایران همواره در بازار عراق نسبت به دیگر کشورها مزیت بیشتری به دلیل روابط دو کشور دارد، معتقد بودند که رقبایشان از حمایتهای ویژه دولتهای متبوع خود در بخشهای مختلف استفاده میکنند و شرایط بهتری نسبت به تجار ایرانی دارند. به نظر شما چه کاری باید انجام داد تا بتوانیم بازار صادراتی به عراق را توسعه دهیم؟
کشورهای دیگر همواره قیمت تمامشدهشان بالاتر از محصولات ایرانی است، اما دولتهای آنها در تسهیلات حقوقی، گمرکی و غیره به آنها کمک بیشتری میکنند تا بتوانند با تجار ایرانی رقابت کنند. با این حال مزیتهای تجار ایرانی بهخاطر پایین بودن قیمت انرژی، کمتر بودن دستمزد و غیره بالاتر از کشورهای دیگر است.
بازار عراق یک بازار بسیار عالی تا 10-15سال دیگر در منطقه محسوب میشود، اما رقبای ایران بهتدریج که عراق از نظر امنیتی آرامش بیشتری پیدا میکند، بیشتر خواهند شد. تجاری که میخواهند در بازار عراق فعالتر باشند باید بدانند وارد یک بازار رقابتی جدی شدهاند. نکته دوم این است که عراقیها قصد دارند به جای اینکه واردکننده صرف باشند، به تدریج به سمت تولید بروند و تولیدکننده هم باشند. بهطوری که از سرمایهگذاری در بخشهای مختلف استقبال و برای هر پروژه بودجه مشخص کردهاند. دولت عراق در این راستا میخواهد سالانه 150میلیارد دلار سرمایهگذاری کند. کسانی که در زمینه طراحی و ساخت پروژههای مختلف، سرمایهگذاری و مشارکت در تولید فعال هستند، آتیه بهتری پیشروی خود دارند.
اینکه تنها به فکر رسیدن صادرات محصولات ایرانی به 10میلیارد دلار در سال باشیم، بهتنهایی فایده ندارد. در کنار آن باید به فکر سرمایهگذاری و اجرای طرحها و پروژههای مختلف در عراق باشیم. بهعنوان مثال کسی که میخواهد محصولات غذایی یا بهداشتی به عراق صادر کند، بهتر است این محصولات را با مشارکت عراقیها در این کشور تولید کند. بنابراین کسانی که در امر مشارکت و سرمایهگذاری در عراق وارد شوند، در آینده از شرایط بهتری برخوردار میشوند.