بهترین راهکار تأمین مالی بنگاه‌های راکد

رسول جاویدی کارشناس اقتصادی

بانک از دیرباز اصلی‌ترین مکان برای سرمایه‌گذاری مازاد دارایی و همچنین تأمین منابع مالی برای افراد و شرکت‌ها قلمداد شده است. به‌طوری که می‌توان گفت بانک، رکن اصلی اقتصاد در گذر زمان بوده است. به مرور و با گسترش بازارهای مالی، بانک از جایگاه خود تنزل پیدا کرد و نهادهای دیگری برای سرمایه‌گذاری بهتر و پرسودتر جایگزین آن شدند. از طرف دیگر، بانک مهم‌ترین رکن تأمین مالی نیز به شمار می‌رفت، اما در ادامه نهادهای مالی جدید با معرفی ابزارهای جدید مالی سعی بر تأمین مالی داشتند، تا حدی که در سالیان اخیر سهم بسزایی در تأمین مالی در سطح بین‌المللی داشته‌اند. استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه برای تأمین مالی بنگاه‌ها در حال رشد است؛ چراکه در بازار سرمایه دو دسته تأمین مالی مبتنی بر بدهی و سرمایه وجود دارد. در حالی که بانک فقط تأمین مالی از طریق بدهی را بر‌عهده دارد و تأمین مالی صرفاً از این طریق سبب افزایش ریسک مالی شرکت‌ها می‌شود. هر‌چند بانک هنوز هم به دید مردم بهترین مکان برای تأمین مالی است، اما باید به این مسئله توجه شود که بانک‌ها خود نیز دچار مشکلاتی هستند. برخی از بانک‌ها همچنان ناترازی داشته و به هر طریق و با هر نرخی سعی در جذب سپرده دارند. بنابراین، امکان تأمین مالی از بانک برای بنگاه‌ها کاری بسیار سخت است. در مقابل بازار سرمایه، طیف وسیع‌تری از روش‌های تأمین مالی را پیش روی بنگاه‌های مختلف ازجمله بنگاه‌های نیمه‌تمام و راکد قرار می‌دهد تا با توجه به نیازهای خود (مبلغ و افق تأمین مالی)، دامنه انتخاب بیشتری داشته باشند و به کمک آن، به سطح مناسب و متعادلی از ریسک و بازدهی دست پیدا کنند. مزیت‌ دیگر تأمین مالی از بازار سرمایه، صرفه‌جویی در زمان است. بنگاه‌ها می‌توانند در زمانی به مراتب کمتر، اقدام به تأمین نقدینگی لازم کنند. البته نباید از این نکته غافل شد که شرکت‌هایی که کنترل داخلی مناسبی ندارند یا گزارشات حسابرس مستقل برای آن‌ها مناسب نیست، کار بسیار دشواری در پیش دارند. همچنین این شرکت‌ها باید اطلاعات مالی خود را در اختیار عموم قرار دهند که سبب افزایش شفافیت و رعایت بیشتر حقوق سهام‌داران خرد می‌شود. امتیاز بعدی تأمین مالی از بازار سرمایه سوق دادن نقدینگی در دست مردم به سمت تولید است که ضمن برطرف کردن نیازهای مالی بنگاه‌ها، سودی به مراتب بیشتر را نصیب سرمایه‌گذاران می‌کند. این امر برای بنگاه نیز به صرفه‌تر است؛ چون اخذ تسهیلات از بانک نیاز به روند پیچیده‌تری مانند کسب امتیازات لازم، وثایق بیشتر و پروسه طولانی‌تر دارد. به‌علاوه اینکه بر حسب نوع تأمین مالی در پایان به‌جای بازپرداخت، سرمایه‌گذاران می‌توانند در آن پروژه شریک باشند و آن پول در چرخه تولید باقی بماند. انتخاب روش تأمین مالی با توجه به نیاز شرکت‌ها می‌تواند در انواع مختلفی همچون اوراق مشارکت، اوراق اجاره و... باشد. با نگاه به سیاست‌های انقباضی، اعطای تسهیلات به‌خصوص با مبالغ بالا بسیار سخت است. اما این مورد در بازار سرمایه به راحتی امکان‌پذیر است. حتی برخی ارگان‌ها ازجمله شهرداری‌ها در راستای این سیاست‌ها، اقدام به انتشار انواع اوراق سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه می‌کنند. برای شرکت‌های کوچک‌تر نیز استفاده از ابزار مالی جدید همچون «تأمین مالی جمعی» با استقبال بسیاری روبه‌رو بوده است. همچنین باید به این نکته اشاره کرد که بانک‌ها با مسائل مختلفی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند و نمی‌توانند تمام نیازهای بنگاه‌های اقتصادی کشور را برطرف کنند. بنابراین نیاز است به گسترش بازارهای مالی پرداخته شود؛ چراکه هدف اصلی از ایجاد این بازارها، تأمین مالی برای شرکت‌هاست.