انتقال دانش ساخت مسکن صنعتی به ایران توسط چین
کارشناسان صنعت مسکن معتقدند که حضور چینیها در صنعت ساختمانسازی ایران میتواند مزایای قابلتوجهی را به دنبال داشته باشد. شرکتها و کارشناسان چینی در صنعت ساختمانسازی دارای تجربه و فناوریهای پیشرفتهای هستند که میتواند به بهبود فناوری و کیفیت ساخت در ایران کمک کند. با توجه به اقتصاد بزرگ چین و حجم بالای تولیدات، ممکن است شرکتهای چینی قادر باشند مواد اولیه و تجهیزات را با هزینههای پایینتری فراهم کنند. این مسئله میتواند در کاهش هزینههای پروژههای ساختمانی در ایران تأثیرگذار باشد.
کاهش هزینههای ساخت مسکن در ایران بسیار مهم است؛ زیرا متقاضیان واقعی مسکن در کشورمان، عموماً از اقشار آسیبپذیر جامعه هستند. هرچه قیمت تمامشده کمتر باشد، این موضوع به نفع عموم مردم خواهد بود و مسکن به قیمت مناسبتتری در اختیار آنها قرار میگیرد. از سویی حضور شرکتهای چینی ممکن است منجر به توسعه زیرساختهای صنعت ساختمانی در ایران همچون بهبود امکانات تولید و توزیع مواد ساختمانی شود. در واقع همکاری با چینیها میتواند توسعه بازارهای صادراتی برای محصولات ساختمانی ایرانی در کشورهای دیگر را در پی داشته باشد.
جزئیات حضور چینیها
حمیدرضا صارمی، معاون معماری و شهرسازی شهرداری تهران درباره ساختوساز در تهران با مشارکت شرکتهای چینی میگوید: «چینیها اعلام آمادگی کردهاند که در حوزه مسکن ایران بهصورت یوزانس سرمایهگذاری کنند (یوزانس در اصطلاح سرمایهگذاری به معنای توافق در پرداخت قیمت فناوری و تجهیزات دریافت شده در قبال ارائه برات مدتدار است)، ما نیز در این راستا اعلام آمادگی کردهایم.»
او افزود: «اما آنها در ساخت، فناوری ساخت و بهکارگیری کارگر و مهندس چینی دخالتی ندارند؛ چراکه تواناییهای علمی، فنی و مهندسی کشورمان در این رشته از همه کشورهای همسایه بالاتر است و در این حوزه حرف برای گفتن داریم.»
معاون معماری و شهرسازی شهرداری تهران با بیان اینکه برای سرمایهگذاری چینیها در تهران فعلاً گفتوگوهای مقدماتی مطرح شده، اضافه کرد: «نهتنها با چین بلکه با هر کشور دیگری که تمایل به سرمایهگذاری در تهران داشته باشد، آمادگی همکاری داریم و این فرصت را برایشان فراهم میکنیم.»
صارمی اضافه کرد: «هماکنون دهها پروژه مانند پروژه نفرآباد، مسکن الگو و...، توسط سازمان نوسازی شهر تهران و با سرمایهگذاری داخلی در حال اجراست. اما متأسفانه سرمایهگذاری در بافتهای فرسوده برای سرمایهگذاران داخلی جذابیتی ندارد و سود سپردهگذاری آنها در بانک بیشتر از سرمایهگذاری در بازار مسکن است. از سوی دیگر بانکها نیز از سرمایهگذاری در حوزه مسکن منع شدهاند. بنابراین با توجه به اینکه سرمایهگذاران داخلی رغبت چندانی برای سرمایهگذاری در این بخش ندارند، نهتنها با چین بلکه مذاکراتی هم با کشور قطر داشتهایم و هر کشور دیگری که در بخش مسکن تمایل به سرمایهگذاری داشته باشد از آن استقبال میکنیم.»
او ادامه داد: «سرمایهگذاری چینیها در ساختوساز را بیشتر به سمت بافتهای فرسوده سوق میدهیم. هنوز جزئیات تصمیم شهرداری تهران و طرف چینی درباره این سرمایهگذاری مشخص نشده و فقط مذاکرات اولیه انجام شده است. نمیتوان درباره سرانجام گفتوگوها تاریخی تعیین کرد، اما مذاکرات جدی و جزئیتر احتمالاً بعد از عید چینیها انجام خواهد شد.»
مزایای ساخت مسکن صنعتی
احمدرضا سرحدی، کارشناس اقتصاد مسکن در گفتوگو با «آتیهنو» با اشاره به اینکه اگر چینیها با خود فناوری ساخت مسکن به روش صنعتیسازی را بیاروند، باید از حضور آنها استقبال کرد، گفت: «با توجه به امکانات و منابعی که چینیها در اختیار دارند، اگر آنها به اصطلاح خط تولید ساخت مسکن به روش صنعتی را در ایران پایهریزی کنند، این موضوع از اهمیت بسزایی برخوردار است.»
سرحدی با تأکید بر اینکه ساخت مسکن به روش صنعتی مزایای بسیاری دارد، اضافه کرد: «در این روش از فرایندهای استاندارد، فناوریهای پیشرفته و بهرهبرداری بهینه از منابع استفاده میکنند. این منجر به کاهش زمان ساخت، افزایش کیفیت و استحکام ساختمان، کاهش هزینهها، حفظ محیطزیست و افزایش بهرهوری میشود.»
این تحلیلگر اقتصاد مسکن توضیح داد: «همچنین ساخت مسکن به روش صنعتی میتواند ایجاد طرحها و مدلهای متنوعتر و دسترسی آسانتر به مسکن برای اقشار مختلف را ممکن کند. این شیوه از دانش بهروز بهره میبرد که هزینه ساخت را اقتصادی میکند. مسئلهای که برای ما در ایران مهم و حیاتی است.»
او ادامه داد: «در اینجا بحث این است که اگر چین انتقال فناوری و فناوری را در اختیار ما قرار دهد، صنعت مسکن در ایران به دانش روز در این زمینه مجهز خواهد شد. طی یک دهه گذشته در ایران با توجه به تحریمها در این زمینه انتقال فناوری صورت نگرفته است.»
این کارشناس بخش مسکن با بیان اینکه دیگر در دنیا از آجر و بلوک سیمانی استفاده نمیکنند، گفت: «برای صنعتیسازی قطعات پیشساخته و مصالح مدرن مورد استفاده قرار میگیرد، بهطور مثال برج ۳۰طبقه را چندماهه میسازند، حال آنکه ساخت چنین برجی در ایران چند سال طول میکشد. نکته اینجاست که اگر چینیها خطوط تولید این قطعات پیشساخته را در ایران احداث کنند و این خطوط در کشورمان باقی بماند، تولید و ساخت مسکن در کشور رونق خواهد گرفت.»
سرحدی با اشاره به اینکه امروزه مصالح مدرن از محصولات پتروشیمی تولید میشوند که این فناوری در کشور ما در بخش پتروشیمی وجود دارد، افزود: «ما باید روش سنتی ساخت مسکن را رها کنیم و با انتقال دانش و فناوری صنعتی، مسکن را به این شیوه بسازیم. وقتی چینیها یک سازه عظیم را در مدت کوتاهی میسازند، این زمان کوتاه بهخاطر استفاده از قطعات پیشساخته است.»
این درحالی است که در ساخت مسکن به روش صنعتی، از فناوریهای پیشرفته مانند روشهای ساخت ماژولار، استفاده از الگوریتمهای طراحی سهبعدی و فناوریهای سختافزاری (off-site) بهره گرفته میشود. این موارد افزایش سرعت ساخت، کاهش خطاها و افزایش دقت در اجرای پروژهها را دربر دارد. همچنین استفاده از متریالها و سازههای استاندارد در فضای کارخانه، منجر به کاهش هدررفت منابع و مصرف انرژی خواهد شد. این روش بهبود قابلیت انرژی ساختمانها را فراهم میکند و در اصطلاح از آن بهعنوان «ساخت سبز» نیز یاد میشود. در نتیجه مزایای اقتصادی، زمانی، محیطزیستی و کیفی موجب جذابیت این روش در صنعت ساختوساز مسکن شده است.
جزئیات حضور چینیها
حمیدرضا صارمی، معاون معماری و شهرسازی شهرداری تهران درباره ساختوساز در تهران با مشارکت شرکتهای چینی میگوید: «چینیها اعلام آمادگی کردهاند که در حوزه مسکن ایران بهصورت یوزانس سرمایهگذاری کنند (یوزانس در اصطلاح سرمایهگذاری به معنای توافق در پرداخت قیمت فناوری و تجهیزات دریافت شده در قبال ارائه برات مدتدار است)، ما نیز در این راستا اعلام آمادگی کردهایم.»
او افزود: «اما آنها در ساخت، فناوری ساخت و بهکارگیری کارگر و مهندس چینی دخالتی ندارند؛ چراکه تواناییهای علمی، فنی و مهندسی کشورمان در این رشته از همه کشورهای همسایه بالاتر است و در این حوزه حرف برای گفتن داریم.»
معاون معماری و شهرسازی شهرداری تهران با بیان اینکه برای سرمایهگذاری چینیها در تهران فعلاً گفتوگوهای مقدماتی مطرح شده، اضافه کرد: «نهتنها با چین بلکه با هر کشور دیگری که تمایل به سرمایهگذاری در تهران داشته باشد، آمادگی همکاری داریم و این فرصت را برایشان فراهم میکنیم.»
صارمی اضافه کرد: «هماکنون دهها پروژه مانند پروژه نفرآباد، مسکن الگو و...، توسط سازمان نوسازی شهر تهران و با سرمایهگذاری داخلی در حال اجراست. اما متأسفانه سرمایهگذاری در بافتهای فرسوده برای سرمایهگذاران داخلی جذابیتی ندارد و سود سپردهگذاری آنها در بانک بیشتر از سرمایهگذاری در بازار مسکن است. از سوی دیگر بانکها نیز از سرمایهگذاری در حوزه مسکن منع شدهاند. بنابراین با توجه به اینکه سرمایهگذاران داخلی رغبت چندانی برای سرمایهگذاری در این بخش ندارند، نهتنها با چین بلکه مذاکراتی هم با کشور قطر داشتهایم و هر کشور دیگری که در بخش مسکن تمایل به سرمایهگذاری داشته باشد از آن استقبال میکنیم.»
او ادامه داد: «سرمایهگذاری چینیها در ساختوساز را بیشتر به سمت بافتهای فرسوده سوق میدهیم. هنوز جزئیات تصمیم شهرداری تهران و طرف چینی درباره این سرمایهگذاری مشخص نشده و فقط مذاکرات اولیه انجام شده است. نمیتوان درباره سرانجام گفتوگوها تاریخی تعیین کرد، اما مذاکرات جدی و جزئیتر احتمالاً بعد از عید چینیها انجام خواهد شد.»
مزایای ساخت مسکن صنعتی
احمدرضا سرحدی، کارشناس اقتصاد مسکن در گفتوگو با «آتیهنو» با اشاره به اینکه اگر چینیها با خود فناوری ساخت مسکن به روش صنعتیسازی را بیاروند، باید از حضور آنها استقبال کرد، گفت: «با توجه به امکانات و منابعی که چینیها در اختیار دارند، اگر آنها به اصطلاح خط تولید ساخت مسکن به روش صنعتی را در ایران پایهریزی کنند، این موضوع از اهمیت بسزایی برخوردار است.»
سرحدی با تأکید بر اینکه ساخت مسکن به روش صنعتی مزایای بسیاری دارد، اضافه کرد: «در این روش از فرایندهای استاندارد، فناوریهای پیشرفته و بهرهبرداری بهینه از منابع استفاده میکنند. این منجر به کاهش زمان ساخت، افزایش کیفیت و استحکام ساختمان، کاهش هزینهها، حفظ محیطزیست و افزایش بهرهوری میشود.»
این تحلیلگر اقتصاد مسکن توضیح داد: «همچنین ساخت مسکن به روش صنعتی میتواند ایجاد طرحها و مدلهای متنوعتر و دسترسی آسانتر به مسکن برای اقشار مختلف را ممکن کند. این شیوه از دانش بهروز بهره میبرد که هزینه ساخت را اقتصادی میکند. مسئلهای که برای ما در ایران مهم و حیاتی است.»
او ادامه داد: «در اینجا بحث این است که اگر چین انتقال فناوری و فناوری را در اختیار ما قرار دهد، صنعت مسکن در ایران به دانش روز در این زمینه مجهز خواهد شد. طی یک دهه گذشته در ایران با توجه به تحریمها در این زمینه انتقال فناوری صورت نگرفته است.»
این کارشناس بخش مسکن با بیان اینکه دیگر در دنیا از آجر و بلوک سیمانی استفاده نمیکنند، گفت: «برای صنعتیسازی قطعات پیشساخته و مصالح مدرن مورد استفاده قرار میگیرد، بهطور مثال برج ۳۰طبقه را چندماهه میسازند، حال آنکه ساخت چنین برجی در ایران چند سال طول میکشد. نکته اینجاست که اگر چینیها خطوط تولید این قطعات پیشساخته را در ایران احداث کنند و این خطوط در کشورمان باقی بماند، تولید و ساخت مسکن در کشور رونق خواهد گرفت.»
سرحدی با اشاره به اینکه امروزه مصالح مدرن از محصولات پتروشیمی تولید میشوند که این فناوری در کشور ما در بخش پتروشیمی وجود دارد، افزود: «ما باید روش سنتی ساخت مسکن را رها کنیم و با انتقال دانش و فناوری صنعتی، مسکن را به این شیوه بسازیم. وقتی چینیها یک سازه عظیم را در مدت کوتاهی میسازند، این زمان کوتاه بهخاطر استفاده از قطعات پیشساخته است.»
این درحالی است که در ساخت مسکن به روش صنعتی، از فناوریهای پیشرفته مانند روشهای ساخت ماژولار، استفاده از الگوریتمهای طراحی سهبعدی و فناوریهای سختافزاری (off-site) بهره گرفته میشود. این موارد افزایش سرعت ساخت، کاهش خطاها و افزایش دقت در اجرای پروژهها را دربر دارد. همچنین استفاده از متریالها و سازههای استاندارد در فضای کارخانه، منجر به کاهش هدررفت منابع و مصرف انرژی خواهد شد. این روش بهبود قابلیت انرژی ساختمانها را فراهم میکند و در اصطلاح از آن بهعنوان «ساخت سبز» نیز یاد میشود. در نتیجه مزایای اقتصادی، زمانی، محیطزیستی و کیفی موجب جذابیت این روش در صنعت ساختوساز مسکن شده است.