مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تشریح کرد
سهم کارفرمایان در ایمنسازی محیط کار
کارشناسان ایمنی و بازرسی کار معتقدند که دستگاههای استاندارد، لوازم و تجهیزات ایمنی فردی، آموزشهای مستمر ایمنی کار، انجام وظایف قانونی کارفرمایان و کارگران در زمینه ایمنی بهعنوان یک مجموعه کامل، موجب ایمنی محیط کار و روند کاهشی حوادث شغلی میشود. بهعبارتی هرکدام از عوامل مؤثر در ایجاد بسترهای ایمن کار در قالب آموزش، تجهیزات و عوامل انسانی فعال در فضای کارگاهی، بهتنهایی امکان شکلگیری محیط ایمن برای انجام کار را ندارند و تعامل در این بین تعیینکننده است. احمدرضا پرنده، مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گفتوگو با «آتیهنو» با تشریح بخشی از اقدامات این وزارتخانه در راستای پیشگیری از حوادث کار و ایجاد روند کاهشی این اتفاقات در سطح کارگاههای کشور بر ضرورت اجرای قوانین، بهروزرسانی استانداردهای آموزش ایمنی، رعایت موارد ایمنی توسط کارگران و الزام کارفرمایان به تأمین محیط ایمن کارگاهی تأکید کرد.
ایلیا پیرولی روزنامه نگار
او در ارتباط با وظایف قانونی کارفرمایان در ایمنسازی کارگاه گفت: «به استناد مواد (85) و (95) قانون کار کارفرمایان واحدهای کارگاهی در همه ابعاد کوچک، متوسط و بزرگ با پوشش تعدادی از کارکنان در حوزه تأمین ایمنی محیط و نیروی کار وظایفی را برعهده دارند. ابتداییترین وظیفه جامعه کارفرمایی در واقع ایمنسازی شرایط محیط کار محسوب میشود. همچنین استفاده از تجهیزات و ماشینآلات ایمنی موجود در فضای کارگاهی از دیگر وظایف کارفرمایان بهشمار میرود. بهعنوان مثال ماشینآلات فعال در کارگاههای ریسندگی و بافندگی باید شامل حفاظ استاندارد و سنسورهای مختلف ایمنی باشد.»
پرنده افزود: «همچنین تأمین وسایل حفاظت فردی برای نیروی کار و الزام استفاده از این تجهیزات توسط کارگران از درجه اهمیت بالایی برخوردار است. نظارت مداوم بر استفاده از وسایل فوق توسط نیروی کار نیز باید در کارگاهها انجام شود. البته استاندارد وسایل حفاظت فردی و تجهیزات کارگاهی باید مورد توجه کارفرمایان هم قرار گیرد و اینگونه نیست که از هر نوع وسیله بدون استانداردهای ایمنی استفاده شود. براساس نوع کار باید وسایل، تجهیزات و لوازم حفاظت فردی استاندارد تهیه شود. فرضاً افرادی که در محیط کار با مواد شیمیایی برخورد دارند، نباید از ماسکهای غیراستاندارد کاغذی استفاده کنند. عدم تهیه این نوع ماسکها از طرف کارفرما در واقع فرار از مسئولیت محسوب میشود. متخصصان و کارشناسان ایمنی و بهداشت با توجه به نوع آلاینده محیط کار باید نوع ماسکها و تجهیزات ایمنی لازم را تشخیص دهند و در تهیه آن کوشا باشند.»
آموزش مهارت و ایمنی
پرنده در ادامه ارائه آموزشهای ایمنی را در کاهش حوادث کار تأثیرگذار دانست و گفت: «آموزشهای لازم برای استفاده از تجهیزات ایمنی و نظارت بر رعایت موارد ایمنی در محیط کار همواره باید مورد توجه قرار گیرد. آموزشهای ایمنی محیط کار به دوشاخه دستهبندی میشود؛ یک شاخه به آموزشهای مهارتی، فنی و تخصصی کار با دستگاهها و تجهیزات کارگاهی مربوط میشود. بخش دیگر آموزشها با موارد ایمنی لازم شخصی و کارگاهی مرتبط است. کارفرما باید شرایط آموزش ایمنی هر دستگاه و تجهیزات مرتبط را برای نیروی کار شاغل در کارگاه فراهم کند.»
او اضافه کرد: «از طرفی کارگرانی که دورههای آموزشهای لازم ایمنی را گذراندهاند و لوازم و تجهیزات حفاظت فردی در اختیار آنان قرار میگیرد، ملزم به رعایت موارد ایمنی در محیط کار هستند.»
حوادث کار در 10هزار کارگاه
مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون بیان کرد: «بیش از یک میلیون و 300هزار کارگاه در سطح کشور فعالیت دارند و حوادث کار در حدود 10هزار مورد از این کارگاهها اتفاق میافتد. مجموعه وزارت کار و بازرسی این وزارتخانه همواره قدردان کارگاههایی است که موارد ایمنی را رعایت میکنند.»
او توضیح داد: «بررسیها بیانگر این است که عدم رعایت موارد ایمنی محیط کار بستر اصلی رخداد حوادث شغلی در محیطهای کاری است. نبود حفاظ برای دستگاهها و عدم ایجاد حفاظ برای پرتگاهها در محیط کارگاههای ساختمانی ازجمله موارد عدم رعایت استانداردهای ایمنی کار بهشمار میروند. طبق بررسیها رعایت موارد ایمنی محیط کار کاهش حدود 70درصدی حوادث کار و رعایت کامل موارد ایمنی توسط کارگران، حداقل کاهش 20 تا 30درصدی حوادث شغلی را به دنبال دارد.»
برگزاری دوره توجیهی ایمنی
پرنده درباره آمادگی وزارت کار جهت برگزاری دورههای آموزش ایمنی برای جامعه کارفرمایی و تشکلهای کارگری گفت: «ادارهکل بازرسی کار وزارت تعاون آمادگی دارد که بهمنظور پیشگیری از حوادث کار به همکاری اتاق اصناف، کانون کارفرمایان عالی کشور و همه تشکلهای کارگری، با تقسیمبندی کارفرمایان بخشهای مختلف، دورههای توجیهی ایمنی را برای نمایندگان این تشکلها برگزار کند. در قالب این دورهها امکان ارائه نکات محوری پیش از حوادث در زمان کمتر از دوساعت وجود دارد. در واقع با ایجاد این شرایط، برای نمایندگان هر صنف تخصصی یک کارگاه ایمنی برگزار خواهد شد. امکان برگزاری این دورهها در ابتدای کار بهصورت پایلوت در تهران و وزارت کار وجود دارد. در استانها نیز این آموزشها با برنامه زمانبندیشده دنبال میشود.»
او همچنین اضافه کرد: «مروری بر حوادث کار و تجربهای برای پیشگیری» را میتوان عنوان این دورههای توجیهی ایمنی دانست. در این دورهها طی کوتاهترین زمان ممکن نکات کلیدی پیشگیری از حوادث کار توسط مدیران و بازرسان مربوطه به افراد ارائه میشود.»
کارگروههای تخصصی ایمنی معادن
مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون با اعلام اینکه در حوزه معادن، کارگروه تخصصی ایمنی را بهصورت فعال تشکیل دادهایم، گفت: «در این ارتباط شکلگیری کمیته ایمنی در معادن به استانها ابلاغ شده است. همچنین در راستای تحقق ایمنی معدن تلاش داریم با همکاری مدیران صاحبنظر در زمینه معادن، مهندسان ایمنی معادن و بازرسان کار مجرب در قالب سه گروه 20نفره، مروری بر اتفاقات و راهکارهای پیشگیری از حوادث شغلی این بخش را اجرایی کنیم. در این مورد دلایل واکاوی شده حوادث کار معادن را در اختیار گروههای مذکور قرار میدهیم و از تجربیات ایمنی اعضای گروهها برای پیشگیری از حوادث استفاده میکنیم. در مجموع این آمادگی از سوی وزارت کار وجود دارد که دانش و تجربیات حوزه ایمنی کار بهصورت کامل در اختیار کارفرمایان بخشهای مختلف قرار گیرد. از طرفی ما طبق برنامههای مشخص امکان حضور در جمع نمایندگان کارفرمایان و کارگران را داریم.»
او تأکید کرد: «پیشگیری از حوادث کار و تحقق کاهش حوادث شغلی علاوه بر برنامههای تدوینشده در وزارت کار و ادارهکل بازرسی نیازمند همکاری و تعامل جامعه کارفرمایی و کارگری در ایجاد بسترهای ایمنی، تأمین تجهیزات و دستگاههای ایمنی، ارائه آموزشهای ایمنی و رعایت اصول ایمنی محیط کارگاه توسط جامعه کارگری است.»
کاهش 14 درصدی حوادث کار
پرنده ادامه داد: «براساس آخرین دادههای آماری حوزه بازرسی کار، سالانه حدود 420هزار بازرسی از کارگاههای سطح کشور توسط بازرسان وزارت کار صورت میگیرد. اقدامات مؤثری برای کاهش حوادث کار در کشور در حال انجام است. آمارها حاکی از کاهش 14درصدی کل حوادث کار در سال 1401 در مقایسه با سال 1400 است. همینطور در این مدت کاهش 11درصدی فوتیهای ناشی از حوادث شغلی در کشور به ثبت رسیده است. براساس جدیدترین اطلاعات روند کاهشی اینگونه حوادث مانند دوسال اخیر در سال 1402 هم محقق شده است. با انجام محاسبات، آمار دقیق تا پایان سال اعلام خواهد شد، اما بررسیها طی نُهماهه امسال بیانگر سیر کاهشی حوادث کار در سال جاری است.»
اولویت بازرسی از کارگاههای پرخطر
پرنده اولویت حوزه بازرسی وزارت کار را بازرسی از کارگاههای پرخطر دانست و گفت: «یکی از اساسیترین دلایل موفقیت در ثبت و استمرار روند کاهشی حوادث کار ظرف بیش از دو سال اخیر، تمرکز بر خطرات پرتکرار و کارگاههای پرخطر در زمینه حوادث کار است. اینکه در چه شرایطی و در چه کارگاههایی بیشترین میزان حوادث کار وقوع مییابد، مورد توجه ادارهکل بازرسی کار قرار دارد. این مهم مبنای برنامهریزی جهت تدوین سیاستهای کنترلی و پیشگیرانه حوادث کار محسوب میشود.»
پرنده همچنین توضیح داد: «این میزان از برنامهریزی و اولویتبندی حوزه بازرسی کار در صورتی است که هماکنون 800 نفر بازرس کار در سطح کشور مشغول انجام امور بازرسی از کارگاهها هستند. تمام تلاش ما در این حیطه معطوف به کاهش حوادث کار در سطح کارگاههاست.»
پرنده افزود: «همچنین تأمین وسایل حفاظت فردی برای نیروی کار و الزام استفاده از این تجهیزات توسط کارگران از درجه اهمیت بالایی برخوردار است. نظارت مداوم بر استفاده از وسایل فوق توسط نیروی کار نیز باید در کارگاهها انجام شود. البته استاندارد وسایل حفاظت فردی و تجهیزات کارگاهی باید مورد توجه کارفرمایان هم قرار گیرد و اینگونه نیست که از هر نوع وسیله بدون استانداردهای ایمنی استفاده شود. براساس نوع کار باید وسایل، تجهیزات و لوازم حفاظت فردی استاندارد تهیه شود. فرضاً افرادی که در محیط کار با مواد شیمیایی برخورد دارند، نباید از ماسکهای غیراستاندارد کاغذی استفاده کنند. عدم تهیه این نوع ماسکها از طرف کارفرما در واقع فرار از مسئولیت محسوب میشود. متخصصان و کارشناسان ایمنی و بهداشت با توجه به نوع آلاینده محیط کار باید نوع ماسکها و تجهیزات ایمنی لازم را تشخیص دهند و در تهیه آن کوشا باشند.»
آموزش مهارت و ایمنی
پرنده در ادامه ارائه آموزشهای ایمنی را در کاهش حوادث کار تأثیرگذار دانست و گفت: «آموزشهای لازم برای استفاده از تجهیزات ایمنی و نظارت بر رعایت موارد ایمنی در محیط کار همواره باید مورد توجه قرار گیرد. آموزشهای ایمنی محیط کار به دوشاخه دستهبندی میشود؛ یک شاخه به آموزشهای مهارتی، فنی و تخصصی کار با دستگاهها و تجهیزات کارگاهی مربوط میشود. بخش دیگر آموزشها با موارد ایمنی لازم شخصی و کارگاهی مرتبط است. کارفرما باید شرایط آموزش ایمنی هر دستگاه و تجهیزات مرتبط را برای نیروی کار شاغل در کارگاه فراهم کند.»
او اضافه کرد: «از طرفی کارگرانی که دورههای آموزشهای لازم ایمنی را گذراندهاند و لوازم و تجهیزات حفاظت فردی در اختیار آنان قرار میگیرد، ملزم به رعایت موارد ایمنی در محیط کار هستند.»
حوادث کار در 10هزار کارگاه
مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون بیان کرد: «بیش از یک میلیون و 300هزار کارگاه در سطح کشور فعالیت دارند و حوادث کار در حدود 10هزار مورد از این کارگاهها اتفاق میافتد. مجموعه وزارت کار و بازرسی این وزارتخانه همواره قدردان کارگاههایی است که موارد ایمنی را رعایت میکنند.»
او توضیح داد: «بررسیها بیانگر این است که عدم رعایت موارد ایمنی محیط کار بستر اصلی رخداد حوادث شغلی در محیطهای کاری است. نبود حفاظ برای دستگاهها و عدم ایجاد حفاظ برای پرتگاهها در محیط کارگاههای ساختمانی ازجمله موارد عدم رعایت استانداردهای ایمنی کار بهشمار میروند. طبق بررسیها رعایت موارد ایمنی محیط کار کاهش حدود 70درصدی حوادث کار و رعایت کامل موارد ایمنی توسط کارگران، حداقل کاهش 20 تا 30درصدی حوادث شغلی را به دنبال دارد.»
برگزاری دوره توجیهی ایمنی
پرنده درباره آمادگی وزارت کار جهت برگزاری دورههای آموزش ایمنی برای جامعه کارفرمایی و تشکلهای کارگری گفت: «ادارهکل بازرسی کار وزارت تعاون آمادگی دارد که بهمنظور پیشگیری از حوادث کار به همکاری اتاق اصناف، کانون کارفرمایان عالی کشور و همه تشکلهای کارگری، با تقسیمبندی کارفرمایان بخشهای مختلف، دورههای توجیهی ایمنی را برای نمایندگان این تشکلها برگزار کند. در قالب این دورهها امکان ارائه نکات محوری پیش از حوادث در زمان کمتر از دوساعت وجود دارد. در واقع با ایجاد این شرایط، برای نمایندگان هر صنف تخصصی یک کارگاه ایمنی برگزار خواهد شد. امکان برگزاری این دورهها در ابتدای کار بهصورت پایلوت در تهران و وزارت کار وجود دارد. در استانها نیز این آموزشها با برنامه زمانبندیشده دنبال میشود.»
او همچنین اضافه کرد: «مروری بر حوادث کار و تجربهای برای پیشگیری» را میتوان عنوان این دورههای توجیهی ایمنی دانست. در این دورهها طی کوتاهترین زمان ممکن نکات کلیدی پیشگیری از حوادث کار توسط مدیران و بازرسان مربوطه به افراد ارائه میشود.»
کارگروههای تخصصی ایمنی معادن
مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون با اعلام اینکه در حوزه معادن، کارگروه تخصصی ایمنی را بهصورت فعال تشکیل دادهایم، گفت: «در این ارتباط شکلگیری کمیته ایمنی در معادن به استانها ابلاغ شده است. همچنین در راستای تحقق ایمنی معدن تلاش داریم با همکاری مدیران صاحبنظر در زمینه معادن، مهندسان ایمنی معادن و بازرسان کار مجرب در قالب سه گروه 20نفره، مروری بر اتفاقات و راهکارهای پیشگیری از حوادث شغلی این بخش را اجرایی کنیم. در این مورد دلایل واکاوی شده حوادث کار معادن را در اختیار گروههای مذکور قرار میدهیم و از تجربیات ایمنی اعضای گروهها برای پیشگیری از حوادث استفاده میکنیم. در مجموع این آمادگی از سوی وزارت کار وجود دارد که دانش و تجربیات حوزه ایمنی کار بهصورت کامل در اختیار کارفرمایان بخشهای مختلف قرار گیرد. از طرفی ما طبق برنامههای مشخص امکان حضور در جمع نمایندگان کارفرمایان و کارگران را داریم.»
او تأکید کرد: «پیشگیری از حوادث کار و تحقق کاهش حوادث شغلی علاوه بر برنامههای تدوینشده در وزارت کار و ادارهکل بازرسی نیازمند همکاری و تعامل جامعه کارفرمایی و کارگری در ایجاد بسترهای ایمنی، تأمین تجهیزات و دستگاههای ایمنی، ارائه آموزشهای ایمنی و رعایت اصول ایمنی محیط کارگاه توسط جامعه کارگری است.»
کاهش 14 درصدی حوادث کار
پرنده ادامه داد: «براساس آخرین دادههای آماری حوزه بازرسی کار، سالانه حدود 420هزار بازرسی از کارگاههای سطح کشور توسط بازرسان وزارت کار صورت میگیرد. اقدامات مؤثری برای کاهش حوادث کار در کشور در حال انجام است. آمارها حاکی از کاهش 14درصدی کل حوادث کار در سال 1401 در مقایسه با سال 1400 است. همینطور در این مدت کاهش 11درصدی فوتیهای ناشی از حوادث شغلی در کشور به ثبت رسیده است. براساس جدیدترین اطلاعات روند کاهشی اینگونه حوادث مانند دوسال اخیر در سال 1402 هم محقق شده است. با انجام محاسبات، آمار دقیق تا پایان سال اعلام خواهد شد، اما بررسیها طی نُهماهه امسال بیانگر سیر کاهشی حوادث کار در سال جاری است.»
اولویت بازرسی از کارگاههای پرخطر
پرنده اولویت حوزه بازرسی وزارت کار را بازرسی از کارگاههای پرخطر دانست و گفت: «یکی از اساسیترین دلایل موفقیت در ثبت و استمرار روند کاهشی حوادث کار ظرف بیش از دو سال اخیر، تمرکز بر خطرات پرتکرار و کارگاههای پرخطر در زمینه حوادث کار است. اینکه در چه شرایطی و در چه کارگاههایی بیشترین میزان حوادث کار وقوع مییابد، مورد توجه ادارهکل بازرسی کار قرار دارد. این مهم مبنای برنامهریزی جهت تدوین سیاستهای کنترلی و پیشگیرانه حوادث کار محسوب میشود.»
پرنده همچنین توضیح داد: «این میزان از برنامهریزی و اولویتبندی حوزه بازرسی کار در صورتی است که هماکنون 800 نفر بازرس کار در سطح کشور مشغول انجام امور بازرسی از کارگاهها هستند. تمام تلاش ما در این حیطه معطوف به کاهش حوادث کار در سطح کارگاههاست.»