راهکار واقعی شدن قیمت محصولات کشاورزی
یکی از چالشهای جدی در حوزه محصولات کشاورزی و دامی، عدم شفافیت قیمتهاست. مهمترین لازمه رونق تولید در حوزه کشاورزی، افزایش شفافیت در حوزه قیمتها و همینطور قطع دست دلالان از این بازار است. متأسفانه به بهانه یارانهای بودن برخی اقلام کشاورزی، مقاومتهایی بر سر راه عرضه این محصولات در بورس کالا وجود دارد. حال آنکه تجربه عرضه محصولات مختلف در بورس کالا نشان داده هروقت محصولی از طریق این بازار عرضه و قیمتگذاری براساس عرضه و تقاضا تنظیم شده، مشکلات کمتری را در بازار شاهد بودهایم و تولیدکنندگان هم بهره بیشتری بردهاند. کمااینکه تا قبل از ورود زعفران به بورس کالا، کشاورزان محصول خود را با قیمتی بسیار ارزان به دلالان فروخته و زعفران ایران با قیمتی نازل و بهصورت فله، صادر و در بازارهای صادراتی با نام و بستهبندی اسپانیا و... عرضه میشد. اما بعد از ورود زعفران به بورس کالا، زعفران به قیمتهای جهانی نزدیک شد و کشاورزان و زعفرانکاران، امکان فروش محصول با قیمت مناسبتر را پیدا کردند. در حال حاضر قیمت بسیاری از محصولات کشاورزی ازجمله جو، ذرت و حتی میوه، توسط دلالان تعیین میشود. انتظار میرود سیاستگذاران و مسئولان هم در بخش کشاورزی و هم در بورس کالا، توجه بیشتری به عرضه محصولات کشاورزی از طریق رینگ بورس داشته باشند تا هم با حذف دلالان، کشاورزان سود بیشتری کسب کنند و هم تولید رونق بگیرد و هم مصرفکنندگان امکان خرید بیواسطه را داشته باشند. در اکثر بورسهای بزرگ دنیا، محصولات کشاورزی حضور پررنگی دارند. این به دلیل اهمیت و اولویت دادن به بخش کشاورزی است. اگر نهادههای تولید از طریق بورس کالا و بدون حضور دلالان و واسطهها عرضه شده و به دست تولیدکنندگان برسد، میتوان قیمت تمام شده را هم کاهش داد. در صورتیکه عرضه محصولات کشاورزی در بورس کالا اهمیتی نداشت، کشورهای توسعهیافته روی این موضوع تمرکز نمیکردند و اینقدر به آن اهمیت نمیدادند. به بیان دیگر هر کالایی که از طریق بورس عرضه شود، بازار مصرف آن مدیریت و قیمتها تعدیل میشود. با توجه به تجربه مقطعی و مثبت عرضه گندم، جو و ذرت در بورس کالا طی سالهای گذشته، عرضه نهادههای کشاورزی در بورس بسیار مناسب است. کشاورزان تنها بخش کمی از کودهای مصرفی را بهصورت یارانهای از شرکت خدمات حمایتی دریافت میکنند. درحالیکه بخش بزرگی از محصولات کشاورزی مشمول تخصیص کود یارانهای نیست. با عرضه تمامی نهادههای کشاورزی، بهویژه انواع کود در بورس کالا، بازار کالاهای اساسی تعدیل و تنظیم میشود. در عرضه نهادهها و محصولات کشاورزی در بورس کالا باید توجه کرد که بخش بزرگی از کشاورزان خُردهپا هستند و نمیتوانند مثلاً برای یک هکتار زمین، اقدام به خرید کود از بورس کالا کنند. بر همین اساس، پیشنهاد میشود برای سهولت کار، شرکتهای تعاونی روستایی که بهصورت مویرگی در سراسر کشور فعال هستند، کد بورسی دریافت و اقدام به خرید کود و بذر کنند تا نهادههای کشاورزی بهصورت مستقیم در اختیار کشاورزان قرار گیرد. از سویی نظارتها بر گردش کار توزیع کودهای شیمیایی بهویژه کودهای یارانهای ضعیف است. در سالهای گذشته سیاستهای نادرستی در توزیع کودهای کشاورزی انجام گرفت. طوریکه توزیع تمامی کودهای مصرفی کشاورزان به شرکت خدمات حمایتی داده شد. بهاین ترتیب، اتحادیهها و انجمنهای تخصصی این بخش کنار گذاشته شدند. بنابراین بهترین راهکار در این زمینه عرضه تمامی نهادههای کشاورزی و کالاهای اساسی در بورس کالاست. در این راستا، تجربه عرضه گندم در بورس کالا وجود دارد. زمانیکه قیمت جهانی گندم تنی ۱۸۰دلار بود، ۱۲۰۰تن گندم از طریق تابلوی بورس کالا صادر شد. قطعاً عرضه نهادهها و محصولات کشاورزی حتی گندم در بورس کالا نتایج مثبتی به همراه دارد و منجر به تعدیل قیمتها میشود.