چگونگی تسهیلاتدهی بانکها به بخش تولید
آرمان خالقی قائممقام خانه صنعت، معدن و تجارت ایران
وضعیت تسهیلاتدهی به بخش تولید و صنعت تقریباً هیچگاه مناسب نبوده است. بررسیها نشان میدهد که از ابتدای سال وضعیت خوبی در بخش تسهیلاتدهی به حوزه تولید و صنعت نداشتهایم. در این بین با توجه به محدودیت منابع بانکی، صف دریافت تسهیلات بانکی نیز طولانی است. یعنی توزیع منابع به سادگی صورت نمیگیرد و واحدها مدتها معطل دریافت تسهیلات میشوند. سهمی که قرار بود از کل منابع بانکی به بخش صنعت و تولید اختصاص یابد عدد چندان قابلقبولی نیست. هر سال میزانی را برای اختصاص تسهیلات به بخش تولید در نظر میگیرند و هیچوقت هم این رقم عملیاتی نمیشود. واقعیت این است که سرمایه بخش تولید اعم از دستمزدها، دریافتیها، پرداختیها و گردش مالی در سیستم بانکی انجام میشود. بنابراین انتظار بخش تولید دریافت منابع مناسب از سیستم بانکی است. از طرفی تقاضای بالای بخش تولید برای دریافت تسهیلات بانکی و نقدینگی و سرمایه در گردش مورد نیاز همچنان مشکل دارد و این موضوع در انتهای سال بدتر میشود. البته درخواست دریافت تسهیلات از سوی بخش تولید هم بالا میرود. زیرا در ماه پایانی سال خرید و فروشهای شب عید پیش میآید و واحدهای تولیدی و کسبه به نقدینگی بیشتری نیاز دارند. بنابراین تقاضای تسهیلات در پایان سال بهصورت طبیعی بالاست. با این حال طبق اعلام واحدهای تولیدی، وضعیت امسال چندان قابل قبول نبوده است. وابستگی بخش تولید به منابع بانکی به هیچوجه مطلوب نیست. در واقع گرهزدن تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش بخش تولید به یک روش مالی تحت عنوان اخذ تسهیلات از نظام بانکی اصلاً مطلوب نیست. در طول تمام سالهای گذشته تا امروز به سایر ابزارهای مالی بها نداده و آنها را تقویت نکردهایم. مثلاً اگر بازار تهاتر فعال بود یا اگر بورس را برای تأمین مالی احیا میکردیم وضعیت این بازار پایدار میشد و میتوانست تبدیل به محلی برای تأمین منابع مالی سرمایهگذاری در بخش تولید شود. لیزینگ کردن هم یکی از روشهای کمککننده برای بخشی از خریدهای مردم است. حتی واحدهای تولیدی میتوانستند لیزینگ کنند تا به این ترتیب نقدینگی به دست آورند. در این صورت یکبار سنگین از روی شانه بانکها برداشته میشد. در نظام بانکی تنوعی در نظامهای پرداخت تسهیلات نداریم و روشهای تسهیلاتدهی متناسب با هر صنعتی نیست. به عنوان نمونه وضعیت تأمین سرمایه در گردش برای صنعت غذا و پتروشیمی با هم تفاوت دارند، اما در نظام بانکی برای هردوی این صنایع یک الگو تعریف کردهایم و میخواهیم برای همه صنایع با یک شیوه تسهیلات پرداخت کنیم. در واقع تاکنون تأمین مالی بخش تولید را تخصصی نکردهایم. در حال حاضر وضعیت تأمین مالی بخش تولید بسیار مهجور است. بر همین اساس بخشهای تولیدی مجبور میشوند برای تأمین مالی و سرمایه در گردش به سمت بانکها بروند. دولتهای قبل در مورد استفاده از بازار سرمایه برای تأمین مالی تأکید داشتند. تقریباً تمامی مسئولان اقتصادی دولتهای گذشته این مسائل را مطرح کرده بودند، اما مهم این است که بالاخره این موضوع عملیاتی میشود یا خیر. همه میدانیم مشکل تأمین مالی وجود دارد و روشهای حل این مشکلات و کاهش وابستگی تولید به بانکها چیست. جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، انتشار اوراق و... ازجمله این راهکارهاست. سالها زمان میبرد که اعتماد به بازار بورس برگردد و زیانها را جبران کند. از طرف دیگر تضمین وجود داشته باشد که سرمایه مردم در این بازار از بین نمیرود. تنها در آن زمان مردم به بورس اعتماد میکنند که این مسئله نیازمند یک برنامه بلندمدت است.