نقشه صعود از گروه
این گزارش یک گمانهزنی براساس گزارههای نسبتا دقیق است؛ گزارههایی در مورد برنامهریزی کیروش برای رسیدن به
مرحله حذفی جامجهانی. مرد پرتغالی، کدام مسیر را برای صعود ایران هموار خواهد کرد؟
مهدی شادمانی
همه از صعود به مرحله دوم جامجهانی صحبت میکنند، اما ظاهرا هیچکس از دشواری و بزرگی این توقع، آگاه نیست. همه میخواهند تیم ملی ایران را در مرحله بعد ببینند، اما بعید است کمتر کسی تصوری از مدل صعود تیم ملی ایران داشته باشد. تیمی که تا بهحال، 4 بار در جامجهانی حاضر بوده و هیچوقت حتی به صعود به مرحله دوم نزدیک هم نشده است. حالا همه انتظار حضور در مرحله بعد را دارند و کیروش هم گفته که همه تلاشش را برای صعود انجام خواهد داد. حالا سوال این است که تیم ملی ایران، چطور به مرحله بعدی جامجهانی میرسد و کیروش برنامهاش چیست؟
5 امتیاز تا صعود
صعود امن به مرحله دوم مسابقات، حداقل 5 امتیاز میخواهد. یعنی شاید تیمی موفق شود در شرایطی با 3 امتیاز صعود کند و بعضی تیمها با 4 امتیاز به مرحله دوم برسند، اما امتیاز امن صعود، 5 است. یعنی یک برد و دو مساوی، شرایط حضور هر تیمی را در مرحله بعد فراهم خواهد کرد.
پس اگر کیروش برنامه صعود دارد، باید برای متوقفکردن دو تیم و پیروزی برابر یک تیم برنامه داشته باشد. اما این پیروزیها برابر چه تیمهایی بهدست میآید؟ ایران یا باید مثل یک تیم درجه اول به زمین برود و مانند اسپانیا و آرژانتین به کسب 5 امتیاز مقابل همه رقبا فکر کند و یا باید مسیری را انتخاب کند که شانسی برای رسیدن به آنها داشته باشد. ایران مقتدر یا ایران سیاس؟ مسئله این است.
مقتدر مثل تیم ملی والیبال؟
تیم ملی فوتبال، مثل تیم ملی والیبال خواهد شد؟ جواب این سوال حتما یک «نه» قاطع است. یعنی اگر انتظار داریم که تیم ملی فوتبال بتواند ایتالیا و اسپانیا و برزیل را جان به سر کند - مثل کاری که بازیکنان تیم ملی والیبال میکردند - سخت در اشتباهیم. تیم ملی والیبال ایران، در چندسال اخیر همیشه بهترین پاسور و مدافع دنیا را در اختیار داشته است. یعنی فارغ از هر نتیجهای که در برابر تیمهای بزرگ گرفتیم، همیشه سعید معروف و محمد موسوی در میان بهترینهای جامهای مختلف بودهاند. ضمن اینکه شهرام محمودی، قائمی، میرزاجانپور و ... همیشه جزء بازیکنان متوسط رو به بالای مسابقات بودهاند و بعضی از آنها میتوانستند حتی ستاره تیمهای اروپایی باشند. درحالیکه تیم ملی فوتبال ایران، بازیکنانی حتی در سطح متوسط جهانی هم ندارد.
یعنی بازیکنان تیم ملی ایران، نه تنها ستاره منچستر و رئال و بارسا نیستند که حتی جایی در میان تیمهای برتر اروپایی هم ندارند.
پس به همین سادگی، صعود مقتدرانه تیم ملی ایران عملی نیست و کیروش باید مسیر دیگری پیدا کند.
بدون گذشته هرگز
برای حدسزدن مسیرکیروش باید نگاهی به گذشته داشته باشیم. تیم ملی ایران برای صعود، 5 امتیاز میخواهد. درحالیکه درکل 4 دوره قبل، فقط 6 امتیاز جمع کرده است. یعنی معدل امتیاز ایران در جامهای جهانی، 5/1 امتیاز بوده است. اگر بخواهیم ببینیم ایران از چه تیمهایی امتیاز میگیرد، باید جامجهانی قبلی را هم مرور کنیم. ایران در جام جهانی 1987، از اسکاتلند یک امتیاز گرفته در 98 ازآمریکا 3 امتیاز در 2006 از آنگولا یک امتیاز و در 2014 از نیجریه یک امتیاز. شاید مرور این نتایج، این ذهنیت را بهوجود آورد که صعود ممکن نیست، اما به هرحال کیروش گفته برنامه دارد و ما به دنبال این هستیم که برنامه او را پیدا کنیم. ایران همه امتیازاتش را - به غیر از اسکاتلند - از تیمهای پایین گروه به دست آورده است. این نتایج، احتمالا نقشه راه کیروش برای صعود به دور بعدی جامجهانی است.
ایران چطور صعود میکند؟
هرچند در روزهای اخیر، کیروش به عدم برگزاری بازی خوب تدارکاتی اعتراض کرده است، اما تجربه 7 سال کنار کیروش بودن نشان میدهد که او بههیچوجه به شرایطی که رضایت ندارد، تن نمیدهد. یعنی کیروش هیچوقت زیربار اتفاق اشتباه نمیرود.
برای مثال میشود به ماجرای پیراهن تیم ملی ، بازیکنان سرباز و ... اشاره کرد. کیروش آنچه را که نمیخواهد، قبول نمیکند.
پس شاید به بازیهای دوستانه اعتراض کند اما او با تیمهایی که دوست دارد بازی میکند. تیم ملی ایران با ونزوئلا بازی میکند و قبلترش با پاناما و توگو بازی کرد. چیزی که شاید سیاست کیروش را نشان بدهد: ایران باید یک پیروزی به دست بیاورد، که برای این پیروزی بهترین گزینه، تیم چهارم گروه است. تیمی که یا آفریقایی است و یا از آمریکایشمالی. در اصل، تیم ملی ایران، درحال تمرین برای کسب آن 3 امتیاز است و بعید است که به بازی مقابل تیمهای بزرگ دنیا تن بدهد. کیروش تیمش را برای پیروزی برابر تیم چهارم تمرین میدهد و برای امتیازهای دیگر، روی شگفتی حساب کرده است.
بنابراین گمانهزنی، اصلا بعید است ایران با تیمهای بزرگ دنیا بازی کند. کیروش حساب کرده که 3 امتیاز از تیم چهارم بگیرد و 2 امتیاز دیگر را از تیمهای درجه یک گروه، آن هم با شگفتی. اصلا عجیب نیست که ایران دو نود دقیقه دفاعی جلوی تیم اول و دوم گروه داشته باشد و شاید به یکی هم گلی زد و پیروزیای داشت، اما اصل برنامه کیروش، برای تیم چهارم است. تیمی که باید 3 امتیاز به ایران بدهد.
وقتی چنین تحلیلی را ملاک قرار دهیم تازه متوجه میشویم که چرا بازیهای دوستانه و تدارکاتی تیم ملی با تیمهایی است که بیشتر میتوانند در رده چهارم هر گروه قرار بگیرند. کیروش تلاش میکند مقابل تیمهای بزرگ در بازیهای دوستانه و تدارکاتی ظاهر نشود تا هم شناخت و حساسیت این تیمها برای بازی در مقابل ایران را افزایش ندهد و هم حریفانی که روی برد آنها حساب کرده را بیشتر برانداز کند. حریفانی چون تیمهای آفریقایی، پاناما و حتی روسیه. تیمهایی که بردن آنها نیاز به شگفتی ندارد. کمی خوششناسی و یک بازی خوب میخواهد تا تیم ملی بتواند از بازی برابر آنها سه امتیاز دشت کند.