گپی با آیدا مهرانفر، هنرمند صنایعدستی
کارهایم برگشت خورد اما ناامید نشدم
فاطمه علیاصغر
چندسالی است که ایدههای تازه برای کسبوکار، راههای نویی را پیش پای آدمها گذاشته است، و زنان، بیش از همه در این راه پویا بودند. آنها مشاغل خانگی را جدی گرفتند و از پس دیوار خانههایشان به جای محدودیت، فرصتهای جدید و نو ایجاد کردند. آیدا مهرانفر، یکی از این زنان است. او 28سال دارد. اهل شیراز است. گرافیک خوانده اما کاری که انتخاب کرده، تولید کیفچرمی ترکیبی با فرش و گلیم است. پنجسال است که در این راه، فعالیت کرده و حالا محصولاتش شناخته شدهاند؛ کاری خانگی که بهزودی جایش را در کارگاهی بزرگ باز میکند. آیدا در فکر بهدستآوردن بازار صادرات است. مقدماتش را فراهم کرده؛ هرچند که محققشدن آن را در پنج سال آینده پیشبینی میکند.
ایدهی آیدا
داستان زندگی آیدا از جایی شروع میشود که خیلیها در آن شرایط هستند: پایان تحصیل و آغاز فعالیتهای کاری. آیدا هم با طراحی گرافیک، رشتهای که تحصیل کرده بود، راهش را آغاز کرد اما در کنارش، بهخاطر علاقهاش دست به کار شد و کیفهایی را امتحانی برای خودش دوخت. کیفها کمکم موردتوجه قرار گرفتند و آیدا به این فکر افتاد که سفارشهایی هم را بگیرد. سفارشها هرروز زیادتر میشدند و کارش رونق گرفت. شبکههای اجتماعی، بازار خوبی را برای عرضه تولیدات خانگی فراهم کرده بودند. آیدا بازاریابیاش را آغاز کرد. از دوستانی که داشت کمک گرفت و حالا توانسته است بهصورت غیرمستقیم برای بافندههای فرش و گلیم هم کارآفرینی کند.
آیدا میگوید: «در ابتدا کار را با توجه به روشها و علاقهای که خودم داشتم و خیلی محدود شروع کردم. اما بعد به این نتیجه رسیدم که باید دورههایی را بگذرانم. چندین کلاس رفتم و در این کلاسها آموزههایی را بهدست آوردم و کار برایم بیش از پیش، جدی شد. یعنی توانستم با سرمایهای اندک و در خانه کارم را شروع کنم.»
خیلیها اعتقاد دارند که تحصیلات نمیتواند نقش تعیینکنندهای در پیشبرد کسبوکار داشته باشد، اما نتیجه کار آیدا متفاوت بود: «رشته تحصیلیام، در طراحیها خیلی به من کمک کرد. بیشتر کارها را خودم طراحی میکنم، مگر اینکه خود سفارشدهنده طرحی را ارائه دهد. سعی کردم که در کارم نوآوری داشته باشم و از جنسهای خوبی استفاده کنم تا بتوانم مشتریها را راضی کنم.»
کار تلفیقی او با پارچه و گلیم، بهتدریج موردتوجه قرار گرفت اما این ابتدای راه بود و کمکم به این نتیجه رسید که باید روش کارش را تغییر دهد: «در ابتدا، کارهایم بیشتر با گلیم و پارچه بود ولی در طی کار و با توجه به بازخوردهایی که میگرفتم، تصمیم گرفتم از مواد بادوامتری استفاده کنم. بنابراین کار چرم را یادگرفتم و به جای گلیم، از فرش دستباف استفاده کردم.»
روش کار
آیدا اوایل کارش بیشتر کیفدستی درست میکرد اما به مرور زمان کیف پول، کوله پشتی، کیف کمری و انواع دیگری از کیفها را به مجموعه کارهایش اضافه کرد. حالا سفارشدهندگان میتوانند انواع مدل فرشی را که میخواهند هم مشخص کنند. روش کار آیدا این است که بعد از گرفتن سفارش و مدل فرشی که قرار است در کیف به کار ببرد، ابتدا فرش موردنظر را به یک بافنده سفارش میدهد. چندروز طول میکشد که بافنده این فرش را آماده کند و آن را به آیدا تحویل بدهد. بعد از آن، آیدا دست به کار میشود و فرش موردنظر را روی چرم پیاده میکند: «درحالحاضر، حساسیت زیادی روی کارهایم دارم. تمام سعیام را میکند که کارها با مواد باکیفیتی ارائه شوند. چرمدوزی با دست، کار سختی است اما اکنون بعد از تحویل فرش، میتوانم سه یا چهارروز یک کیف پرکار را تحویل بدهم.»
او در مورد پیشرفت کارش میگوید: «اوایل، کارهایم خیلی خوب نبود. وقتی برای فروش، آنها را به اصفهان میفرستادم، متوجه ایرادهایش نبودم اما کمکم ایراد کارها در آمد. در آن زمان به خاطر مشکلات کار، خیلی با استقبال مواجه نشد ولی من ناامید نشدم و ایرادها را رفع کردم و تمام توانم را به کار بردم تا حرفهایتر شوم و کیفیت کار را با تجربهای که به دست آوردم، بالاتر ببرم.»
بازاریابی در بازار پررقیب
وقتی که آیدا در فروشهای سال اول کارش، با ایرادهای آن آشنا شد و کیفیت کیفهایش را ارتقا داد، در کنارش تصمیم گرفت که روشهای متعدد بازاریابی را امتحان کند. او برای معرفی کارش در نمایشگاههای دانشگاه شرکت کرد. نمایشگاه شخصی گذاشت. در جمعهبازار شیراز کارهایش را به فروش گذاشت و درنهایت از شبکههای اجتماعی و دوستانش کمک گرفت: «من با برگزاری نمایشگاههای متعدد، سعی کردم کارم را بیشتر معرفی کنم. از کیفهایم عکاسی حرفهای کردم. دنبال سفارشهای بیشتری بودم. و از دوستانم که در شهرهای دیگر بودند، خواستم تا کارهایم را در شهرشان معرفی کنند و مجموع این روشها به من کمک کرد تا بتوانم در بازار پررقابت امروز صنایعدستی جایگاهی را برای خودم پیدا کنم.»
او یکی از مشکلات فروش کارها را نگاه مردم به خریداری اجناس میداند: «بارها و بارها به من گفتند که محصولات چینی و ماشینی، با قیمتهای خیلی کمتر از کارهای من فروخته میشود. یکی از کارهایی که من سعی کردم انجام دهم، تغییر نگاه مردم بود. تا آنجاییکه میتوانستم، درباره اهمیت کارهای دستی و هنرهای سنتی صحبت میکردم؛ در مورد قیمتهای مواد بادوامی که استفاده میکنیم و نیروهایی که بهکار گرفته میشوند. هیچوقت از این کار خسته نمیشوم و معتقدم که باید مردم در این زمینه آگاهیهای لازم را بهدست آورند.»
او میگوید که درحالحاضر، درحال ثبت برند و راهاندازی کارگاهی برای خودش است: «برنامه اصلی من، صادرات است. نمونههایی را برای معرفی و بازارسنجی به خارج از ایران فرستادم و از طریق دوستانم، کارهایش درحال انجام است، اما از آنجاییکه صادرات به گرفتن مجوزهایی در این زمینه نیاز دارد، درحال تهیه این مجوزها هم هستم. میدانم چندسالی طول میکشد که کارهایم به نتیجه برسند، اما با قدرت بسیار در این زمینه کار میکنم و چشمانداز آن را روشن میبینم.»
آیدا میگوید که کارهای تولیدی، برای تعداد قابلتوجهی از افراد، تولید شغل میکند، چراکه اینگونه کارها، به تنهایی به نتیجه نمیرسد. بافندهها، بازاریابها و تهیهکنندگان چرم، افرادی هستند که در پروسه تولید کیف، کسبوکارشان رونق میگیرد.»
او به کسانی که تازه میخواهند در این زمینه فعالیت کنند، میگوید که این کار، طاقت فرساست و علاقه زیادی میخواهد. کسانی که این کار را انجام میدهند، باید آن را دوست داشته باشند و استعدادش را داشته باشند. برای اینکه این کار به نتیجه برسد، زمان و صبر زیادی لازم است.