کارشناس «آتیهنو» به پرسشهای شرکای اجتماعی پاسخ میدهد
آشنایی با بیمه هنرمندان، نویسندگان و روزنامهنگاران
سازمان تأمیناجتماعی به عنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعه عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. «آتیهنو» تلاش دارد با بهرهگیری از تجربیات کارشناسان، شرکای اجتماعی را با ظرایف قانونی این حوزه آشنا کند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتاند از:
نحوه بهرهمندی از درمان پس از انقطاع از پرداخت حقبیمه
لزوم اطلاعرسانی درباره کارگر بیمهنشده اتباع
نحوه پرداخت حقبیمه برای کارگران فصلی در مزارع
چگونگی نامنویسی و پرداخت حقبیمه در استارتآپها
احمد فاضلی کارشناس سازمان تأمیناجتماعی
یک سال است با 20 سال سابقه بیمهپردازی مشاغل آزاد بازنشسته شدهام. در زمان بیمهپردازی با پرداخت حقسرانه درمان به تعداد خود و افراد تحتتکفل از درمان تأمیناجتماعی برهمند بودیم. تا ششماه بعد از بازنشسته شدن هم با پرداخت حقسرانه از درمان استفاده میکردیم. اما بعد از آن تاریخ با عدم پرداخت حقسرانه درمان از دریافت خدمات درمانی انصراف دادهام. حال اگر مجدداً بخواهم همراه با خانواده از خدمات درمان استفاده کنم، آیا باید حقسرانه درمان دوران انقطاع خود و افراد تحتتکفل را پرداخت کنم؟
خیر، طبق دستورالعمل قبلی بهرهمندی مجدد مستمریبگیر بازنشسته و افراد تحتتکفل او از خدمات درمانی سازمان تأمیناجتماعی منوط به پرداخت حقسرانه درمان کل دوران انقطاع بود، اما بر اساس بخشنامهای که اخیراً صادر شده، پذیرش درخواست بهرهمندی مجدد از خدمات درمانی و کسر حقسرانه درمان از تاریخ درخواست، بدون پرداخت حقسرانه درمان دوران انقطاع بلامانع اعلام شده است.
با جواز کسب پوشاک و نرخ 18 درصد، بیمه مشاغل آزاد شدهام. چون تمایل به استفاده از درمان تأمیناجتماعی داشتم، در زمان بیمهپردازی طبق مقررات سازمان تأمیناجتماعی به تعداد خود و افراد تحتتکفل حقسرانه درمان پرداخت میکردم. اخیراً طبق نظریه کمیسیون پزشکی به میزان 67درصد ازکارافتاده کلی شناخته شدهام و قرار است مستمری ازکارافتادگی کلی برای من برقرار شود. با توجه به اینکه یکی از فرزندانم به استخدام دستگاه دولتی درآمده، آیا بعد از برقراری مستمری ازکارافتادگی کلی، در صورت تمایل به استفاده مجدد از درمان تأمیناجتماعی باید حقسرانه درمان فرزند مستخدم دولتی همراه با بقیه افراد خانواده پرداخت شود؟
خیر، مادامی که همسر یا فرزندان مستمریبگیر بازنشسته و یا ازکارافتاده کلی رأساً مشمول مقررات حمایتی خاص (مثل فرزند شما) و یا قانون تأمیناجتماعی باشند، نیازی به کسر حقسرانه درمان بابت آنها و ارائه خدمات درمانی به تبع مستمریبگیر اصلی نیست.
با هشت سال سابقه بیمهپردازی اجباری و 12سال بیمه مشاغل آزاد، دو ماه دیگر بازنشسته خواهم شد. آخرین بیمهپردازی من مربوط به مشاغل آزاد است و از درمان تأمیناجتماعی استفاده نمیکنم. آیا بعد از بازنشستگی میتوانم با پرداخت حقسرانه درمان به تعداد خود، همسر و دو فرزندم از درمان تأمیناجتماعی بهرهمند شوم؟
بله، بیمهشدهای که در ردیف مستمریبگیران قرار بگیرد، هرچند در زمان بیمهپردازی امر درمان مورد قرارداد او بوده یا نبوده باشد، در صورت تمایل به استفاده از درمان با پرداخت حقسرانه درمان میتواند از مزایای خدمات درمانی استفاده کند.
در مغازه فروش لوازم بهداشتی و ساختمانی من یک کارگر افغان شاغل بود. بازرس تأمیناجتماعی در زمان بازرسی نام او را در گزارش خود قید کرده، اما چون روادید و مجوز اشتغال او از اعتبار لازم برخوردار نبود توسط شعبه تأمیناجتماعی برای او شماره بیمه موقت اختصاص داده شد. بعداً چون اطلاع پیدا کردم که بهکارگیری اتباع خارجی بدون داشتن اجازه کار و اجازه اقامت معتبر خلاف مقررات است به ادامه کار او در مغازه پایان دادم. آیا باید مراتب را به سازمان تأمیناجتماعی اطلاع دهم؟
طبق دستورالعمل جدید صادره، اتباع خارجی شاغل در کارگاهها غیر از اینکه باید دارای روادید یا کارت اقامت و مجوز اشتغال معتبر باشند، مقتضی است از مراجع مربوطه کد فیدا یا یکتا نیز اخذ کرده باشند. در هر صورت چون به جای شماره اصلی به او شماره موقت اختصاص داده شده، نمیتوانید ترک کار او را در لیست ماهانه اعلام کنید. لازم است با ارائه درخواست بازرسی مجدد در سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی (es.tamin.ir) موضوع را پیگیری کنید.
اخیراً یک مزرعه را برای کشت محصولات کشاورزی از مالک آن اجاره کردهام. با توجه به اینکه غیر از فصل زمستان در بقیه فصول کاشت، داشت و برداشت برای تولید محصولات کشاورزی از چند کارگر استفاده میکنم، آیا میتوانم کارگرانی که در فصول فوق الذکر در مزرعه شاغل هستند بیمه کنم؟
بله، مزارع و باغات کشاورزی کارگاه فصلی محسوب میشوند. مالک یا مستأجر کارگاه که حدود و ثغور آن با توجه به وسعت مزرعه یا باغ مشخص است و سند مالکیت یا اجاره و همچنین پروانه فعالیت صادره از نظام صنفی کشاورزی دارد، در ایام فعالیت کارگاه میتواند طبق ماده (39) قانون تأمیناجتماعی نسبت به ارسال لیست و پرداخت حقبیمه کارگران اقدام کند. البته در آغاز فصل زمستان اگر کارگاه کشاورزی تعطیل شود کارفرما باید ترک کار کارگران را در لیست اعلام کند. بعد از اتمام فصل زمستان و آغاز فصل جدید کشاورزی مجدداً با ارسال لیست، حقبیمه کارگران شاغل پرداخت شود. کارگران فصلی کشاورزی که در فصل زمستان اشتغال به کار ندارند و بیمه نیستند، میتوانند دوره بیمهپردازی خود را با قرارداد بیمه اختیاری ادامه دهند.
دو ماه است در بازار شهر کرمان مغازه مسگری راه انداختهام و همراه با ساخت لوازم مسی، ظروف مسی را نیز سفیدگری میکنم. یک نفر نیز در کنار من بهعنوان استادکار اشتغال به کار دارد. آیا این کارگر را میتوانم با حداقل دستمزد بیمه تأمیناجتماعی کنم؟
خیر، کارگاههای ساخت لوازم مسی (مسگری) و سفیدگری جزء صنوفی هستند که کارگران شاغل در این کارگاهها دستمزد مقطوع دارند. دستمزد روزانه استادکار با ضریب 3/1برابر حداقل دستمزد و معادل 2میلیون و 300هزار و 300ریال است. از اول سال جاری نیز به میزان پنج درصد به ضریب مذکور اضافه شده است. البته غیر از دستمزد ماهانه باید مبلغ 20میلیون ریال دیگر بابت مزایای رفاهی و حق مسکن در لیستهای بیمه منظور و از مجموع ارقام مندرج در لیست 30درصد حقبیمه کسر و به حساب سازمان تأمیناجتماعی واریز شود.
اخیراً شرکتی با شخصیت حقوقی و فعالیت کسبوکار فضای مجازی (استارتآپ) تأسیس کردهایم و 10 نفر پرسنل داریم. چون نحوه اشتغال چند نفر از کارکنان بهصورت دورکاری است، در خصوص تشکیل پرونده مطالباتی برای شرکت و ارسال لیست و پرداخت حقبیمه کارکنان ثابت و دورکاری نیاز به راهنمایی دارم.
در راستای حمایت از شرکتها و مؤسسات کسبوکار فضای مجازی (استارتآپها)، ابتدا لازم است مدیرعامل شرکت همراه با مدارک اساسنامه شرکت و آگهی تأسیس و سند مالکیت یا اجارهنامه محل فعالیت شرکت و مجوز فعالیت اخذ شده از مرجع مربوطه، به شعبه تأمیناجتماعی واقع درحوزه عملکرد شرکت مراجعه کند. سپس با تکمیل فرمهای هویتی کارگاه و ثبت شماره تلفن همراه و ایمیل مدیرعامل یا صاحبان امضا و اخذ کد کارگاهی و رمز عبور جهت پرداخت لیستهای ماهانه بهصورت اینترنتی و رؤیت احکام مطالباتی سازمان تأمیناجتماعی، طبق مواد (36) و (39) قانون تأمیناجتماعی نسبت به ارسال اولین لیست و پرداخت حقبیمه کارکنان اعم از ثابت و دورکار اقدام کند. بعد از ارسال اولین لیست متعاقباً از کارگاه مذکور بازرسی به عمل میآید. بازرس تأمیناجتماعی موقع بازرسی از این قبیل کارگاهها مکلف است ضمن کنترل کلیه کارکنان شاغل حاضر در کارگاه در صورت اعلام مراتب دورکاری تمام یا برخی از افراد شاغل از سوی کارفرما که اسامی افراد دورکار در لیست ارسالی کارفرما درج شده، به لحاظ ماهیت شغل آنها و با انجام بررسیهای لازم نسبت به تأیید اشتغال کارکنان دورکار اقدام کند.
اخیراً دو نفر نیروی کار جدید در کارگاه استخدام کردهام. نفر اول فاقد شماره بیمه و نفر دوم قبلاً شاغل بوده و دارای شماره بیمه است. برای ارسال لیست و پرداخت حقبیمه آنها ابتدا باید جهت ثبتنام در سیستم تأمیناجتماعی به شعبه مربوطه مراجعه کنم. آیا میتوانم بهصورت غیرحضوری نیز نسبت به نامنویسی کارگران جدید اقدام کنم؟
بله، سازمان تأمیناجتماعی در راستای تعمیم و توسعه ارائه خدمات خود، در بیشتر حوزهها خدمات غیرحضوری راهاندازی کرده است. در خصوص نامنویسی بیمهشده اصلی نیز، کارفرما میتواند علاوه بر مراجعه حضوری به شعب و یا کارگزاریهای سازمان تأمیناجتماعی، از طریق درگاه خدمات غیرحضوری و به نشانی (es.tamin.ir) نسبت به ارائه درخواست نامنویسی نیروی کار جدید شاغل درکارگاه اقدام کند. در این ارتباط کارفرمایانی که توافقنامه تنظیم و ارسال لیست اینترنتی با تأمیناجتماعی دارند، اگر نسبت به ثبتنام و ایجاد حساب کاربری اقدام کرده و اطلاعات آنان در پرتال مخاطبان موجود باشد، میتوانند غیرحضوری نسبت به نامنویسی نیروی کار جدید یا جابهجایی بیمهشدگان در سطح چند کارگاه مربوط به یک کارفرما اقدام کنند. البته برای نیروی کار جدید فاقد شماره بیمه، باید کارفرما پس از ثبت اطلاعات هویتی بیمهشده، پرسشنامه نامنویسی تکمیل شده توسط بیمهشده جدید و کارفرما، همراه با صفحه اول شناسنامه، کارت ملی و یک قطعه عکس فرد مورد نظر را در سیستم خدمات غیرحضوری بارگذاری کرده و مستقیماً از سیستم برای بیمهشده شماره بیمه اخذ کند. بعداً ظرفمدت یکماه پس از نامنویسی غیرحضوری اصل پرسشنامه تکمیل شده را به شعبه مربوطه تأمیناجتماعی تحویل دهد، البته در نامنویسی غیرحضوری بیمهشده، شخص کارفرما در خصوص صحت اطلاعات و اصالت امضا و اثر انگشت بیمهشده جدید در پرسشنامه که در سیستم بارگذاری کرده، بهطور مستقیم مسئول است.
شرکت تولیدی لوازم خانگی گازسوز که بیش از 80 نفر پرسنل دارد، بر اساس توافق به عمل آمده با سازمان تأمیناجتماعی، در قبال تقلیل قسمتی از میزان پرداخت حقبیمه کارکنان، انجام تعهدات کوتاهمدت پرسنل را به عهده گرفته است (قرارداد پورسانتاژ). اخیراً شرکت فروشگاههای زنجیرهای شهروند جهت عرضه و فروش محصولات گازسوز در فروشگاههای شهروند سراسر ایران، قرارداد یکساله، جهت ساخت و فروش محصولات با شرکت تولیدی مذکور منعقد کرده است. سؤال این است که باتوجه به توافق صورت گرفته با سازمان تأمیناجتماعی مبنی بر تقلیل نرخ حقبیمه کارکنان شرکت پیمانکار، مبالغ مربوط به لیستهای ارسالی پیمانکار در دوره اجرای قرارداد چگونه محاسبه میشود؟
ابتدا یادآوری میشود که قراردادهای خرید و فروش اجناس و اقلام مصرفی که تعهدات موضوع قرارداد مهیا و آماده بوده و منحصراً خرید یا فروش است، مشمول ماده (38) قانون تأمیناجتماعی و کسر حقبیمه نیست. چنانچه موضوع قرارداد خرید یا فروش توأم با ساخت و تهیه اجناس باشد (مثل قرارداد شرکت شما) این نوع قراردادها مشمول ماده (38) قانون تأمیناجتماعی هستند. در مواردی که تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمیناجتماعی به کارفرما واگذارشده و به تبع آن میزان حقبیمه مقرر در ماده (28) قانون تأمیناجتماعی تقلیل مییابد، اگر کارفرما در قالب پیمانکاری، قراردادی با واگذارنده کار منعقد کند موقع محاسبه حقبیمه کارکنان شاغل در اجرای قرارداد، معادل پورسانتاژ متعلقه مستند بهصورت مزد و حقوق ارسالی از سوی پیمانکار، وصول شده به حساب آمده و مبالغ مربوط به لیستهای پیمان با مأخذ کامل 27درصد در محاسبه منظور میشود.
آیا روزنامهنگاران باید کماکان درقالب بیمه صاحبان حِرف و مشاغل آزاد بیمه تأمیناجتماعی شوند؟
طبق توافق اخیر سازمان تأمیناجتماعی با صندوق اعتباری هنر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، هنرمندان، نویسندگان و روزنامهنگاران علاوه براینکه طبق روال قبلی میتوانند بیمه مشاغل آزاد شوند، بر اساس توافقنامه جدید مجاز شدهاند در قالب بیمههای توافقی نیز از بیمه تأمیناجتماعی بهرهمند شوند. در این ارتباط اگر سن متقاضی حداکثر 50 سال باشد (در صورت داشتن سن اضافی باید معادل آن سابقه قبلی پرداخت حقبیمه داشته باشد) میتواند با معرفی صندوق اعتباری هنر بیمه تأمیناجتماعی شود. البته برخلاف نرخهای بیمه مشاغل آزاد، نرخ بیمه توافقی 27درصد است و دستمزد مبنای کسر حقبیمه به انتخاب متقاضی بین 3/1 برابر حداقل دستمزد و حداکثر دستمزد مصوب شورایعالی است. این قبیل بیمهشدگان در زمان مراجعه به مراکز ملکی و استیجاری درمان تأمیناجتماعی، برعکس بیمهشدگان مشاغل آزاد از پرداخت فرانشیز معاف بوده و درمان آنها رایگان انجام میشود. غیر از تعهدات بلندمدت بازنشستگی و ازکارافتادگی و بازماندگان قسمتی از تعهدات کوتاهمدت از قبیل کمکهزینه ازدواج، پروتز و اروتز، هزینه کفنودفن، کمکهزینه سفر بیمهشده بیمار و همراه او جزء خدمات سازمان تأمیناجتماعی در قبال این بیمهشدگان است.