موسسه علمی و تخصصی برای آموزش درمورد پرورش گلها و گیاهان و بهطور خاص، تزئین گل وجود ندارد و تنها راهی که برای علاقهمندان میماند، پادوییکردن یا همان شاگردی در مغازههای گلفروشی است. البته اخیرا یک یا دو موسسه در زمینه گلآرایی راهاندازی شدهاند، اما موسسات آموزشی فنیوحرفهای، در این زمینه کلاسهای دندانگیری ندارند. فاضل، با شاگردی و پادوییکردن و مطالعه شخصی درمورد گلها، به گلفروشی ماهر تبدیل شده است. به قول خودش، قبل از اینکه وارد این کار شود، یک شاخه گل هم نخریده. او میگوید: «بعد از چهارماه شاگردی کردن در یک مغازه گلفروشی، توانستم ماشین عروس گل بزنم. درصورتیکه برای بهدستآوردن مهارتی درحد ماشین عروس، باید حداقل یکسال از کارکردنتان در گلفروشی بگذرد. اما یکی از عواملی که باعث موفقیتم و سرعت یادگیریام شد، دقیقشدن در گلها و البته تمرکز در کار بود.» دقیق و نکتهسنجبودن، در تزئین انواع گل نکتهای بسیارمهم است. باید بدانید ترکیب چه گلهایی که رنگها و فرمهای مختلف دارند، با هم خوب میشوند. علاوه بر خوبشدن ترکیب گلها، باید بدانید ترکیب هر کدامشان چه معنایی دارد و برای چه مراسمی مناسب است. مثلا بعضی گلها را اصلا نباید برای تاجگلهای مراسم ختم، به کار برد؛ «چون ممکن است دستهگل ترکیبی شاد پیدا کند.» در کنار همه اینها باید از موجودی مغازه و عمر گلها و شرایط نگهداریشان هم، بهخوبی مطلع باشید.
مصائب گلفروشی
«مقدار بالای زمان کار و رطوبت زیاد اینجا، باعث آسیبرسیدن به خیلی از نقاط بدنمان میشود. ما از ۸صبح تا ۱۱شب یکسره کار میکنیم. واقعا باید مجرد باشید تا بتوانید از پس این کار بربیایید. روزی حداقل ۶-۷بار باید اینجا را تی بکشیم؛ آب گلها را عوض کنیم. و در کنارش به سفارشات مشتری هم رسیدگی کنیم.» اینها را فاضل میگوید که اعتقاد دارد تمیز نگهداشتن جایی مثل گلفروشی که آب گلدانها میریزد، خردههای برگ و گل پخشوپلا میشوند، کار سختی است. «چون هر لحظه هم ممکن است مشتری وارد شود و تمیزبودن مغازه، خیلیمهم است.» بدقولی مشتریها از دیگر دغدغههای گلفروشهاست؛ اینکه برخی مواقع ممکن است سفارشها به موقع تحویل گرفته نشوند. «یک تاجگل دوطبقه که برای مراسم ختم قرار بود برده شود، حدود ۱۰ساعت در مغازه مانده بود و کسی برای بردنش نیامده بود. این در حالی بود که هنوز قیمت کار، حساب نشده بود و پیگیریها درحد تلفن بود. این دستهگل قیمتی، حدود ۷۰۰هزارتومان قیمت داشت.»
چه ویژگیهایی برای این کار باید داشت؟ از انواع قیچی و کاتر و انبردست بگیرید تا فوم و روبان و سیم. اینها بخشی از وسایل موردنیاز گلفروشی است. فوم، روبان، دما و رطوبتسنج هم از دیگر ابزارهای مهم این کار هستند.
از آنجایی که این کار، خیلی پرزحمت است، اول از همه باید توان بدنی بالایی داشته باشید و زود خسته نشوید. تصورش را کنید که یکروز در میان، آن هم حدود ساعت ۵صبح برای خرید جنس تازه باید تا بازار گل بروید. اگر دیر بجنبید، گل تازه را از دست دادهاید. به قول فاضل: «استقامت، استقامت، استقامت!»
هر مناسبت شاد یعنی فروش بیشتر!
فاضل، که شوخطبع هم هست، میگوید: «پنجههایمان از پنجههای بروسلی قویتر شده. روز مادر، آنقدر فشارکار بالاست که مجبوریم با خنده و شوخی و فکرنکردن به درد مچ و خستگیمان، کارها را سریع انجام دهیم. روز مادر، روز پدر، اعیاد و بهطورکلی در مناسبتهای شاد، آنقدر خسته میشویم که مچهایمان، بیحس میشود.» وقتی به سود ماهیانه و میانگین تعداد مشتریها در طول روز میرسیم، فاضل جمله جالبی میگوید: «گلفروشی، عین آرامش قبل از طوفان است. هیچ آمار و میانگین مشخصی از تعداد مشتریان گلفروشی نمیتوان ارائه داد. چون به خیلی از عوامل بستگی دارد. نوع محله، جای مغازه، رفتار کاسب، کیفیت گلها و حتی ظاهر مغازه، از عواملی هستند که در تعداد مشتری، نقش تعیینکنندهای دارند.» او ادامه میدهد که نداشتن میانگین سود، خاصیت کارهای صنف ترهبار است: «شما اگر پیش میوهفروش هم بروید، همین را میگوید. ممکن است یکماه ۲۰میلیون سود داشته باشید، اما خیلی هم پیش میآید که از جیب بگذارید.» اگر مغازهای دارید و تصمیم به راهانداختن گلفروشی گرفتهاید، باید بین 20 تا 30میلیون برای خرید ابزار و گلها کنار بگذارید. این مقدار پول، برای پر کردن یک مغازه ۱۰۰متری میتواند کافی باشد. تقریبا هرروز و بعضیوقتها یکروز در میان هم، باید برای خرید گل جدید به بازار بروید. بازارهای تهران، درجه یک، دو و سه دارند. بازارچه درجه یک، در جاده خاوران است، به اسم بازار امامرضا(ع). بازار درجه دو، در اتوبان آهنگ و بازار درجه سه، در اتوبان ستاری قرار دارد.
از هر سه مشتری ، یک نفر نمیداند چه میخواهد!
«گلفروشها، هنرمندانی سریع هستند. آنها برای اینکه کارشان را خلق کنند، زمان زیادی ندارند. در عین اینکه باید حواسشان به تزئین گل باشد، باید از رضایت مشتری هم مطمئن شوند. این یکی از شیرینیهای کار هم محسوب میشود. شما دائم درحال خلق یک اثر هنری هستید. هر اثری هم با دیگری فرق دارد. تزئین دستهگل یا به شکل گرد است یا یکطرفه. اگر یکطرفه باشد، شما فقط میتوانید آن را از یکطرف بگیرید. اما دستهگلهای گرد را از هر طرف که بگیرید، قابلدیدن است و محدودیتی ندارند.» از همینرو فاضل، درمورد اینکه یک گلفروش چقدر باید صبور باشد، میگوید: «در گلفروشی، مشتریها احساسی داخل مغازه میآیند. برنامه مشخصی برای خرید نوع گل و چطور تزئینکردن آن ندارند. اکثر مشتریها زمانی که وارد گلفروشی میشوند نمیدانند چه میخواهند، باعث میشود که مدلهای مختلفی به ذهنشان خطور کند. در نتیجه نظرشان دائم تغییر میکند. سختتر از آن، زمانی میشود که حتی به گلفروش هم اجازه ندهند، نظرش را اعمال کند.» او اضافه میکند که گاهی هم پیش میآید که مشتری اول میگوید به سلیقه خودت درست کن، این یعنی تزئین گل در اختیار فروشنده قرار میگیرد اما از اول تا آخر ماجرای تزئین، اظهارنظر میکند! وقتی از او میپرسم تا حالا شده دستهگلی را تا نصفه درست کنی اما مشتری خوشش نیاید و بگوید عوضش کن؟ میخندد و میگوید: «یکبار دستهگلی را ۲۳بار، باز و بسته کردم تا به سلیقه مشتری باشد. این اتفاق که دستهگل، بارها شکلش عوض شود، یک اتفاق معمول برای گلفروشها است.»
روی خندان گلها را ببینیم
«اروپاییها درمورد ما میگویند: ایرانیها، گل را بین برگها قایم میکنند. برای تزئینش، هر چیزی را به آن اضافه میکنند؛ درصورتیکه خود گل، اصل است. شما اگر در طبیعت هم ببینید، متوجه میشوید گلها بالاتر از برگها هستند.»یکی از مشتریان به ما گفت، شما بیانصاف هستید و گران میفروشید. خیلی ناراحت شدم و گفتم هفتمیلیاردتومان مغازه را نفروختهام و به جایش تکشاخه تکشاخه گل میفروشم. شاید هرکس دیگری باشد آن را بفروشد و یا اجاره دهد.» کار در گلفروشی، مثل بازی با یک بچه لجباز است. هرچه بیشتر با آن سروکله بزنید، بیشتر ریختوپاش میکند. فاضل، در اینجا میگوید: «شما الان بیایید پشت میز من تا متوجه بشوید از چه چیزی حرف میزنم.» درست است که در این کار، باید قوی بود ولی خیلی هم نباید حساس شوید.