نقشه راه دولت سیزدهم برای تأمین انرژی برق
همزمان با برگزاری سیزدهمین نمایشگاه بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق در تهران، اعلام شد که طبق برنامهریزیهای صورتگرفته، قرار است تا پایان سال آینده 5000مگاوات برق تولید شده از انرژیهای تجدیدپذیر وارد مدار مصرف شود. برای تحقق این مسئله بزرگترین قرارداد یکجای ساخت نیروگاه تجدیدپذیر در غرب آسیا به امضا رسید.
براساس این قرارداد، سرمایهگذاران چهار شرکت در قالب چهار سبد شامل دو سبد 1500مگاواتی و دو سبد ۵۰۰مگاواتی برای احداث ۹۵نیروگاه خورشیدی و بادی اقدام و در مجموع ظرفیتی بالغ بر 4000مگاوات برق تجدیدپذیر را حداکثر تا زمان اوج مصرف سال ۱۴۰۳ به شبکه سراسری متصل خواهند کرد. در حاشیه این نمایشگاه علیاکبر محرابیان، وزیر نیرو از تدوین و امضای آییننامهای برای صادرات برق تجدیدپذیر بهصورت پایدار خبر داد و گفت: «موضوع صادرات برق سالها مورد نقد و بررسی بوده و با چالشهایی همراه است. با مطالعات کارشناسی و بررسیهای بسیار دقیق، آییننامهای تدوین شده که امکان صادرات برق تجدیدپذیر را بهصورت پایدار فراهم میکند.»
آماده شدن زیرساخت صادرات
محرابیان با اشاره به برقراری خطوط پایدار و مطلوب بین ایران و سایر کشورها، ادامه داد: «تولیدکنندگان بخش خصوصی میتوانند از این امکان استفاده کنند. یعنی چهار ماه در سال که کشور با ناترازی برق روبهرو است از طریق بورس انرژی و تابلوی سبز با قیمتهای مشابه قیمتهای صادراتی، اقدام به مبادله برق در داخل کشور کرده و در هشت ماه دیگر برق تولیدی را به سایر کشورها صادر کنند.»
وزیر نیرو با بیان اینکه هماکنون خطوط پایدار مناسب تبادل برق بین ایران و پاکستان و نیز ایران و ترکیه احداث شده، اضافه کرد: «بستر مناسب برای اتصال شبکه برق ایران به ترکیه و در ادامه اتحادیه اروپا به بهرهبرداری رسیده و بر این اساس امروز در بازار اتحادیه اروپا و ترکیه امکان مبادله روزانه و ساعتی برق برای تولیدکنندگان فراهم شده است.»
او افزود: «هدف ما از ایجاد این خطوط مبادله انرژی برق بوده که در زمان نیاز، برق و انرژی را وارد میکنیم. تقریباً در ۸۰ درصد ایام سال امکان صادرات برق فراهم است.»
تأمین برق صنایع از منابع تجدیدپذیر
با توجه به وضعیت ناترازی برق در ایران و مشکلات مختلفی که برای تأمین سوخت نیروگاههای فسیلی وجود دارد؛ چه از نظر تأمین انرژی و چه مسائل زیستمحیطی بهترین راهکار برای توسعه شبکه تولید برق در کشور، بهکارگیری انرژیهای تجدیدپذیر برای تولید برق است. نظر به اینکه در ایام پیک مصرف، برق صنایع قطع میشود، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در اولویت قرار میگیرد. در همین زمینه ایجاد شهرکها و نواحی صنعتی تخصصی انرژی خورشیدی، بستر مورد نیاز برای استقرار واحدهای تولید برق کوچک مقیاس از منابع تجدیدپذیر (انرژی خورشیدی) را فراهم کرده است. این سیاست در راستای کمک به تأمین بخشی از کسری برق مورد نیاز فعالیتهای صنعتی و معدنی با توجه به چالشها و ناترازی موجود در تولید و مصرف برق در کشور مورد نظر قرار میگیرد. از سویی احداث شهرکهای تخصصی خورشیدی در استانها و فراهم کردن زیرساختهای توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر توسط صنایع، گام مهمی در رشد تولید و ارتقای کشور محسوب میشود. تأمین برق پایدار در شهرکها و نواحی صنعتی و همچنین صنایع بزرگ کشور میتواند توسط نیروگاههای تجدیدپذیر و با کمک سرمایهگذاران بخش خصوصی و صاحبان صنایع انجام شود. ایجاد این شهرکها ضمن حفظ محیطزیست و کاهش گازهای گلخانهای از طریق توسعه انرژیهای سبز، بستر لازم برای تولید انرژی پاک در مقیاس کوچک را فراهم خواهد کرد. همچنین توسعه تجدیدپذیرها در راستای اهداف کلان دولت و پوشش ناترازی تولید و مصرف برق در کشور (خصوصاً در ماههای گرم و همزمان با اوج بار) دنبال میشود و بهعنوان یک منبع پایدار در تأمین برق واحدهای صنعتی قابل اتکاست.
معامله برق سبز در بورس
یکی از مشکلات اساسی که باعث ایجاد ناترازی انرژی در ایران شده، قیمتگذاری دستوری برق است. در این شرایط، نیروگاهداران میل و رغبتی برای توسعه فعالیتهای خود ندارد. نتیجه این اقدام، اضافه نشدن ظرفیت جدید به شبکه برق و فرسوده شدن تجهیزات موجود است. برای رفع این مشکل، با شکلگیری تابلوی برق سبز در بورس انرژی، نیروگاهداران بخش خصوصی میتوانند برق سبز تولیدی خود را به قیمت رقابتی به صنایع بفروشند. این موضوع انگیزه آنها را بری تأسیس نیروگاههای سبز افزایش میدهد. بر اساس آمار رسمی وزارت نیرو، با راهاندازی تابلوی معاملات برق سبز در بورس انرژی، از ابتدای خرداد تا پایان دیماه امسال، در مجموع بیش از ۱۹۷میلیون کیلووات ساعت انرژی تولیدی برق نیروگاههای تجدیدپذیر با ارزش بیش از ۴۶۲میلیارد تومان معامله شده است. قدر مسلم قیمت رقابتی که بر اساس عرضه و تقاضا در بورس انرژی کشف میشود، مهمترین عامل در افزایش عرضه برق در بورس انرژی است. ارزش معاملات برق سبز طبق تحویل دیماه بیش از ۵۶میلیارد تومان و متوسط قیمت معاملات 21.776ریال بر کیلووات ساعت ثبت شده که نسبت به آبان و آذرماه به ترتیب ۵2 و ۲۴درصد افزایش نشان میدهد.
مزایای استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر
تولید برق از نور خورشید و باد مزایای زیادی دارد که آنها را به گزینههای جذاب و پایدار برای تأمین انرژی تبدیل کرده است. استفاده از نور خورشید و باد یعنی کاهش وابستگی به منابع انرژی محدود و غیرپایدار. همچنین تولید برق از نور خورشید و باد باعث کاهش انتشار گازهای گلخانهای مانند دیاکسیدکربن میشود و به کاهش تأثیرات تغییرات اقلیمی کمک میکند. برای جاهایی که به شبکه برق متصل نیستند، استفاده از این دو انرژی به عنوان یک منبع مستقل انرژی، میتواند به بهبود دسترسی به انرژی در این مناطق کمک کند. هزینه تکنولوژیهای تولید برق خورشیدی و بادی در سالهای اخیر بهطور چشمگیری کاهش یافته که این مسئله منجر به توسعه و استفاده گستردهتر از این فناوریها شده است. بهطور کلی، تولید برق از نور خورشید و باد نهتنها در حفظ محیط زیست نقش دارد، بلکه از لحاظ اقتصادی نیز بهصرفه است. تجربههای جهانی نشان میدهد که این مسئله در آینده تأثیر مهمی در تأمین نیازهای انرژی جهان خواهد داشت.