ضرورت تشکیل کمیته مشاغل پراسترس
حمید نجف کارشناس اقتصادی
نیاز شدیدی وجود دارد تا مشاغل پراسترس مانند مشاغل سخت، شناسایی شوند و از طریق متولیان حوزه اشتغال و ایمنی کار مورد بررسی قرار گیرند و همچنین برای افزایش ارتقای بهرهوری، امتیازهایی به نیروی کار اختصاص یابد. این موضوع در مورد مشاغلی مصداق دارد که از نظر روحی و روانی به دلیل وجود استرسهای خاص، در دسته مشاغل استرسزا و سخت تعریف میشوند.
در بسیاری از کشورها نسبت به حضور و اشتغال افراد در مشاغل سخت و شرایط قرارگیری نیروی کار در محیط آسیبزای کاری نظیر اشتغال در بخش معدن یا رانندگی، امتیازهای ویژهای برای کارگران لحاظ و هزینههای ناشی از آن از طریق کارفرمایان پرداخت میشود. در کشور ما نیز به واسطه وجود قوانین و مقرراتی مانند قانون مشاغل سخت و زیانآور، نیروی کار شاغل در برخی محیطهای کاری از اینگونه مزایا بهرهمند میشوند.
برخی کشورها دستورالعملهای مختلفی برای هر شغل اختصاص دادهاند، بهگونهای که در راستای ایجاد آرامش و آسایش نیروی کار شاغل در برخی مشاغل سخت، امکانات قابلتوجه قانونی به آنان ارائه میشود. البته مخاطرات جسمی و روانی ناشی از محیطهای کار غیرایمن همچنان در بسترهای قانونی در بسیاری کشورها ازجمله کشور ما آنچنان که باید مورد توجه متولیان حوزه اشتغال و سلامت کارگران قرار نمیگیرد.
بهواسطه وضعیت اشاره شده، تشکیل «کمیته مشاغل پراسترس» جهت حمایت از نیروی کار ضروری به نظر میرسد. در این ارتباط افراد شاغل در این کارها، باید توسط متولیان مربوطه ازجمله وزارتخانههای کار و بهداشت در قالب کمیته مذکور مورد حمایت قرار گیرند.
در مقررات کنونی حوزه کار، بسیاری از شغلهای استرسزا جزو مشاغل سخت به حساب نمیآیند. از اینرو فشارهای روحی و روانی وارده به نیروی کار در این مشاغل، سختتر از کارهای سخت و زیانآور محسوب میشود. در صورت ایجاد بسترهای قانونی حمایتکننده از نیروی کار حاضر در مشاغل پراسترس و ارائه امتیازات ویژه به این افراد، محققکننده رشد بهرهوری نیروی کار است. در نقطه مقابل نیز به هر اندازه سختی کار بیشتر باشد، افزایش اشتباهات و کاهش بهرهوری را شاهد هستیم. به همین خاطر، بررسی مشاغل و محیطهای کار دارای استرس برای نیروی کار، باید از سوی مؤسسات تحقیقاتی اشتغال و تولید و کارشناسان مورد توجه باشد. آگاهیرسانی به جامعه کارفرمایی، نیروی کار و فعالان حوزه تولید، خدمات در ارتباط با اضطراب حاکم بر فضای کسبوکار، ضرورت پیشگیری و حمایت از شاغلان اینگونه کارها و البته فرهنگسازی رسانهای در این زمینه لازم است.
در شرایط خستگی و فرسودگی جسمی، احساسی و فکری نیروی کار، علائم استرس کاری میتواند تأثیر بیشتری بر فرد و بهرهوری کار بگذارد. این نوع استرس، بهعنوان فرسودگی شغلی هم شناخته میشود. برخی کارفرمایان در کارگاهها با پرداخت نکردن حقبیمه، پوشش درمانی را از صاحبان مشاغل سخت و استرسزا دریغ میکنند. این افراد به دلیل عدم بهرهمندی از خدمات درمانی، از مزایای بازنشستگی و ازکارافتادگی برخوردار نمیشوند.
با توجه به قرارگیری بسیاری از گروههای مختلف شاغلان حوزه کارگری در فهرست مشاغل سخت و استرسزا در جهان، جامعه کارگری بهطور مستقیم از وضعیت غیرحمایتی این نوع اشتغال آسیب میبیند. همچنین برخی مشاغل سخت مانند خبرنگاری و فعالان حوزه روابط عمومی نیز بهواسطه حضور دائم در محیط و شرایط کاری پراسترس و اضطراب، بر لبه تیغ آسیبهای روحی و جسمی حرکت میکنند. حال اساسیترین مسئله و ضرورت در تشکیل کمیته مشاغل پراسترس نهفته است. کمیتهای که احتمالاً با فعالیت خود امکان وضع قوانین و مقررات حمایت از نیروی کار، تسهیلگری بهبود فضای کسبوکار برای شاغلان کارهای پراسترس و حذف حداکثری آسیب به جامعه کارگری را ممکن میکند.
در بسیاری از کشورها نسبت به حضور و اشتغال افراد در مشاغل سخت و شرایط قرارگیری نیروی کار در محیط آسیبزای کاری نظیر اشتغال در بخش معدن یا رانندگی، امتیازهای ویژهای برای کارگران لحاظ و هزینههای ناشی از آن از طریق کارفرمایان پرداخت میشود. در کشور ما نیز به واسطه وجود قوانین و مقرراتی مانند قانون مشاغل سخت و زیانآور، نیروی کار شاغل در برخی محیطهای کاری از اینگونه مزایا بهرهمند میشوند.
برخی کشورها دستورالعملهای مختلفی برای هر شغل اختصاص دادهاند، بهگونهای که در راستای ایجاد آرامش و آسایش نیروی کار شاغل در برخی مشاغل سخت، امکانات قابلتوجه قانونی به آنان ارائه میشود. البته مخاطرات جسمی و روانی ناشی از محیطهای کار غیرایمن همچنان در بسترهای قانونی در بسیاری کشورها ازجمله کشور ما آنچنان که باید مورد توجه متولیان حوزه اشتغال و سلامت کارگران قرار نمیگیرد.
بهواسطه وضعیت اشاره شده، تشکیل «کمیته مشاغل پراسترس» جهت حمایت از نیروی کار ضروری به نظر میرسد. در این ارتباط افراد شاغل در این کارها، باید توسط متولیان مربوطه ازجمله وزارتخانههای کار و بهداشت در قالب کمیته مذکور مورد حمایت قرار گیرند.
در مقررات کنونی حوزه کار، بسیاری از شغلهای استرسزا جزو مشاغل سخت به حساب نمیآیند. از اینرو فشارهای روحی و روانی وارده به نیروی کار در این مشاغل، سختتر از کارهای سخت و زیانآور محسوب میشود. در صورت ایجاد بسترهای قانونی حمایتکننده از نیروی کار حاضر در مشاغل پراسترس و ارائه امتیازات ویژه به این افراد، محققکننده رشد بهرهوری نیروی کار است. در نقطه مقابل نیز به هر اندازه سختی کار بیشتر باشد، افزایش اشتباهات و کاهش بهرهوری را شاهد هستیم. به همین خاطر، بررسی مشاغل و محیطهای کار دارای استرس برای نیروی کار، باید از سوی مؤسسات تحقیقاتی اشتغال و تولید و کارشناسان مورد توجه باشد. آگاهیرسانی به جامعه کارفرمایی، نیروی کار و فعالان حوزه تولید، خدمات در ارتباط با اضطراب حاکم بر فضای کسبوکار، ضرورت پیشگیری و حمایت از شاغلان اینگونه کارها و البته فرهنگسازی رسانهای در این زمینه لازم است.
در شرایط خستگی و فرسودگی جسمی، احساسی و فکری نیروی کار، علائم استرس کاری میتواند تأثیر بیشتری بر فرد و بهرهوری کار بگذارد. این نوع استرس، بهعنوان فرسودگی شغلی هم شناخته میشود. برخی کارفرمایان در کارگاهها با پرداخت نکردن حقبیمه، پوشش درمانی را از صاحبان مشاغل سخت و استرسزا دریغ میکنند. این افراد به دلیل عدم بهرهمندی از خدمات درمانی، از مزایای بازنشستگی و ازکارافتادگی برخوردار نمیشوند.
با توجه به قرارگیری بسیاری از گروههای مختلف شاغلان حوزه کارگری در فهرست مشاغل سخت و استرسزا در جهان، جامعه کارگری بهطور مستقیم از وضعیت غیرحمایتی این نوع اشتغال آسیب میبیند. همچنین برخی مشاغل سخت مانند خبرنگاری و فعالان حوزه روابط عمومی نیز بهواسطه حضور دائم در محیط و شرایط کاری پراسترس و اضطراب، بر لبه تیغ آسیبهای روحی و جسمی حرکت میکنند. حال اساسیترین مسئله و ضرورت در تشکیل کمیته مشاغل پراسترس نهفته است. کمیتهای که احتمالاً با فعالیت خود امکان وضع قوانین و مقررات حمایت از نیروی کار، تسهیلگری بهبود فضای کسبوکار برای شاغلان کارهای پراسترس و حذف حداکثری آسیب به جامعه کارگری را ممکن میکند.