ریسکگریزی در سالمندان
ریسکگریزی خصوصیتی است که در آن شخص از قرارگرفتن در موقعیتهایی که نتیجه قطعی آن مشخص نیست اجتناب میکند. هنگام تصمیمگیری بار منفی را افزایش میدهد و از انتخابهای بدون پشتوانه سرباز میزند. ریسکگریزی یک ویژگی شخصیتی در هر فرد است و نمیتوان بهطور قطعی گفت یک ویژگی مثبت است یا منفی. ریسکگریزی تبعات مختلفی در زندگی فردی و اجتماعی اشخاص دارد که در جای خود قابلبررسی است.
محققان با اسکن مغز سالمندان مشخص کردند که با کاهش ماده خاکستری مغز در افرادی که وارد سن پیری میشوند، ریسکگریزی در میان این افراد بیشتر میشود. در واقع با ورود افراد به دوران سالمندی، آنها بهتدریج محافظهکارتر میشوند. اما اینکه چه چیزی پشت این رفتار محافظهکارانه سالمندان پنهان شده، معمایی است که تا پیش از این حل نشده بود.
محققان و کارشناسان حوزه سالمندی در یکی از آزمایشهای علمی، مغز ۵۲داوطلب ۱۸ تا ۸۸ساله و حجم ماده خاکستری در یک منطقه از مغز که «قشر آهیانهای خلفی مغز» نامیده میشود را اسکن و مشخص کردند در افرادی که تصمیمهای محافظهکارانه میگیرند و ریسکگریز هستند، این بخش از مغز تمایل به کوچک شدن دارد. بنابراین، دانشمندان تلاش کردند تا ضمن تمرکز بر قشر آهیانه مغز، میان رفتار ریسکپذیری و بخشهای دیگر مغز نیز ارتباط برقرار کنند.
در یک آزمایش دیگر، از شرکتکنندگان خواسته شد تا نسبت به تغییر پاداشهای مالی تصمیمگیری کنند. بهعنوان مثال، داوطلبان در پایان آزمایش میتوانند بدون ریسک پنج دلار دریافت کنند یا در قرعهکشی برای ۲۰دلار شرکت کنند که در این صورت شانس آنها ۲۰درصد خواهد بود. پس از آزمایش به هر داوطلب، نمرهای داده میشد که نشاندهنده تمایل فرد به انجام ریسک است. شرکتکنندگانی که امتیاز تضمین شده یعنی پنج دلار را انتخاب کردند، نسبت به افرادی که قرعهکشی را برگزیدند، سالمندتر بودند.
به عقیده محققان دانشگاه «ییل کنتیکت آمریکا» ماده خاکستری مغز، با افزایش سن کاهش مییابد. در صورتی که دو فاکتور سن افراد و حجم ماده خاکستری هردو با هم درنظر گرفته شود، ماده خاکستری مغز به نسبت سن افراد، فاکتور مهمتری به شمار میآید.
همچنین از دیدگاه پژوهشگران، ضمن اینکه یافتههای اخیر منجر به افزایش مهارتهای تصمیمگیری افراد میشود، از نظریه رفتاری ریسکگریز بودن سالمندان درنتیجه کاهش ماده خاکستری مغز نیز حمایت میکند.
افراد در دوران نوجوانی بیشتر به انجام فعالیتهای خطرناک علاقهمند هستند؛ به همین علت، جوانان و نوجوانان در هنگام رانندگی خطرپذیرتر هستند، اما افراد در سنین بالاتر، افراد ریسکگریزی هستند.
بنابراین، ماده خاکستری مغز با گذشت زمان و افزایش سن کاهش یافته و عدم انجام رفتارهای خطرآفرین در سالمندان در نتیجه کم شدن مقدار ماده خاکستری در مغز است. در نتیجه، میان کاهش خطرپذیری، کاهش ماده خاکستری مغز و سالمندی رابطه معناداری وجود دارد.
همانگونه که فراتر از ذهن است که چگونه مغز میتواند نوسانات حاصل از رفتارهای ریسکپذیری را در خود حفظ کند، باید در نظر داشت در صورتی که از کاهش و تحلیل ماده خاکستری در سالمندان جلوگیری شود، از ریسکگریز بودن آنها نیز جلوگیری خواهد شد.