هوش مصنوعی اشتغال در جهان را در 5 سال آینده به کجا میبرد؟
همزمان با گسترش استفاده از فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی در کسبوکارهای مختلف، این بحث بسیار داغ شده که آینده مشاغل تحتتأثیر این ابزارها چه خواهد شد؟ بر اساس پیشبینیها برخی مشاغل از بین خواهند رفت، تعدادی هم با تغییر روبهرو شده و در نهایت نیز کسبوکارهای جدیدی متولد میشوند. حال در این رابطه مجمع جهانی اقتصاد در گزارش سالانه خود پیرامون مشاغل به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه به مهمترین نکات این گزارش اشاره خواهیم کرد.
با توجه به رواج استفاده از هوش مصنوعی ۲۳درصد از کل شغلهای دنیا تغییر میکند. یعنی یا بهطور کامل از بین میروند و یا شغلهایی که در حال حاضر وجود ندارد، ایجاد میشوند. تغییر یکچهارم مشاغل جهان در فضای کسبوکار، امری است که کمتر کسی آن را تخمین میزد. بخشهایی که موقعیتهای شغلی افراد در آن بیشتر از سایرین در معرض خطر قرار میگیرد، شامل صنایع حملونقل و زنجیره عرضه، رسانهها، سرگرمی و ورزش است. در مقابل بخشهایی که موقعیتهای شغلی افراد در آن کمتر آسیبپذیرند، مشتمل بر بخش تولید کالا، خردهفروشی و عمدهفروشی مربوط به کالاهای مصرفی مردم است. از سویی در طول پنج سال آینده ۶۹میلیون شغل جدید ایجاد و ۸۳میلیون شغل بهطور کل نابود میشود. به بیان دیگر در پنج سال آینده ۱۴میلیون فرصت شغلی کمتر در دنیا وجود دارد.
اما سؤال این است که در چه زمینههایی بیشترین شغل جدید ایجاد میشود و میتوان از آنها به عنوان زمینههای موفق شغلی در آینده نزدیک نام برد. در این راستا، طی پنج سال آینده در چهار فناوری بیشترین فرصت شغلی به وجود میآید و باعث بیشترین تغییرات مثبت در مشاغل دنیا میشود. تحلیل دادههای بزرگ، تغییرات آبوهوایی، فناوریهای مدیریت محیط زیست و رمزگذاری و امنیت سایبری، این چهار فناوری هستند که «اشتغالآفرینان بزرگ» نام خواهند گرفت.
همیشه ترس از این موضوع وجود داشته که حضور برخی فناوریها باعث بیکاری عده زیادی شود. سؤال همه این است که «بیکارکنندگان بزرگ» کدام فناوریها هستند؟ فناوریهای کشاورزی، اپلیکیشنها و پلتفرمهای دیجیتال و البته هوش مصنوعی باعث خواهند شد بسیاری از مشاغل در دنیا از بین برود. یعنی این سه فناوری به عنوان «بیکارکنندگان بزرگ» شناخته میشوند.
با این حال شغلهایی که فناوریها ایجاد میکنند، بیشتر از شغلهایی است که از بین میبرند و تنها دو فناوری تولید رباتهای انساننما و رباتهای غیر انساننماست که بهشکل خالص اشتغالزایی منفی دارند. منشیهای شرکتها، تحویلدارهای بانک، کارمندان خدمات پستی، صندوقدارها، بلیتفروشان و متخصصان ورود دادهها، شاغلانی هستند که در سال ۲۰۲۷ بسیار کمتر خواهند شد و افراد در این جایگاهها در معرض از دست دادن شغل خود قرار دارند. در مقابل هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی بیش از همه رشد خواهد کرد و بعد از آن متخصصان پایداری زیستمحیطی، تحلیلگران هوش تجاری و تحلیلگران امنیت اطلاعات بیشتر از بقیه با رشد فرصت شغلی مواجه خواهند شد. در پنج سال آینده ۴۲درصد فعالیتهای کسبوکارها بهصورت اتوماتیک انجام خواهد شد (یعنی هشت درصد بیشتر از سال2023) و فقط ۵۸درصد آنها توسط نیروی انسانی اجرا میشود.
مهارتهای مهم
سؤال بسیار مهم این است که چه مهارتهایی را باید الان یاد گرفت تا بتوان در پنج سال آینده در به دست آوردن فرصتهای شغلی موفق بود. کارفرمایان به دنبال نیروهایی با چه مهارتهایی خواهند بود؟ در پاسخ میتوان گفت، مهمترین مهارتهای کارکنان، تفکر تحلیلی و تفکر خلاق باقی خواهد ماند. پس از این دو، مهارتهای تابآوری، انعطافپذیری و چابکی، انگیزه و خودآگاهی و کنجکاوی و یادگیری از دیگر مهارتهایی است که برای پیدا کردن شغل در سال ۲۰۲۷ بسیار مهم قلمداد میشود.
از سویی قابل اعتماد بودن و توجه به جزئیات، سواد فناوریک، مهارت کار با دیگران (شامل همدلی و گوش دادن فعال و رهبری و نفوذ اجتماعی) و همچنین مهارت کنترل کیفیت، در مجموع ۱۰ مهارت برتر پنج سال آینده برای یافتن شغل مناسب را تشکیل میدهند.
نکته مهم این است که برای حفظ جایگاه شغلی از هر ۱۰نفر، شش نفر باید قبل از سال ۲۰۲۷ آموزش ببینند و تمرین کرده و مهارتهای خود را بهروزرسانی کنند. تخمینها نشان میدهد شرایط آموزش و یادگیری تنها برای پنج نفر از هر ۱۰نفر فراهم است. همچنین بیشترین مهارتی که باید در طول این پنج سال یاد گرفته شود، مربوط به ارتقای تفکر تحلیلی است که ۱۰درصد کل نیروی کار جهان مجبور خواهند بود تفکر تحلیلی خود را ارتقا دهند. پس از آن تفکر خلاق و یادگیری هوش مصنوعی مهارتهایی هستند که باید یاد گرفته شوند. اما از نظر شرکتها دو مهارت وجود دارد که دوست دارند کارکنانشان تا سال ۲۰۲۷ یاد بگیرند؛ اول هوش مصنوعی و کار با دادههای بزرگ و دوم رهبری و نفوذ اجتماعی.
اولویت استخدامها
بر اساس یک نظرسنجی که مجمع جهانی اقتصاد انجام داده، ۷۹درصد شرکتها گفتهاند در پنج سال آینده، زنان را در اولویت استخدام قرار میدهند. ۶۸درصد شرکتها جوانان زیر ۲۵سال و ۵۱درصد هم افراد دارای معلولیت را برای استخدام در نظر دارند. اما در مورد هوش مصنوعی که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته و اکثر مردم آن را عاملی برای بیکاری بسیاری مشاغل میدانند، باید گفت هوش مصنوعی بیشتر از آنکه بیکاری ایجاد کند، فرصت شغلی ایجاد میکند. یعنی 25.6درصد فرصت شغلی جدید توسط هوش مصنوعی ایجاد خواهد شد و تنها ۱۹درصد باعث از بین رفتن مشاغل قبلی میشود. تغییرات فناوری در طول پنج سال آینده باعث میشود یکپنجم نیروی کار شاغل در شرکتهای موجود جایگزین شوند. یعنی نیروهایی مورد نیاز خواهند بود که بتوانند با فناوریهای جدید کار شرکتها را پیش ببرند و یا روند شرکتها بهطور کلی تغییر میکند و خط محصول جدید آنها نیاز به تخصص جدیدی خواهد داشت. در هر صورت ۲۰درصد نیروی کار باید تنها بهدلیل تغییرات فناوری منتظر جایگزینی و یا تغییر
محل کار باشند.
همچنین در مورد الکترونیکی شدن کسبوکارها در جهان باید گفت، تا سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۸۶درصد شرکتهای دنیا فعالیتهای خود را به داخل اپلیکیشنها و یا به محیط تجارت الکترونیک منتقل خواهند کرد و یا اینکه شاخهای برای تجارت الکترونیک برای خود تأسیس میکنند. در نهایت نیز ۸۱درصد شرکتها در طول پنج سال آینده از فناوریهای جدید برای مدیریت نیروی انسانی و آموزش آنها استفاده خواهند کرد و فعالیتهای مربوط به نیروی انسانی خود را با فناوری آموزشی و مدیریت نیروی انسانی جدید تطبیق میدهند.
اما سؤال این است که در چه زمینههایی بیشترین شغل جدید ایجاد میشود و میتوان از آنها به عنوان زمینههای موفق شغلی در آینده نزدیک نام برد. در این راستا، طی پنج سال آینده در چهار فناوری بیشترین فرصت شغلی به وجود میآید و باعث بیشترین تغییرات مثبت در مشاغل دنیا میشود. تحلیل دادههای بزرگ، تغییرات آبوهوایی، فناوریهای مدیریت محیط زیست و رمزگذاری و امنیت سایبری، این چهار فناوری هستند که «اشتغالآفرینان بزرگ» نام خواهند گرفت.
همیشه ترس از این موضوع وجود داشته که حضور برخی فناوریها باعث بیکاری عده زیادی شود. سؤال همه این است که «بیکارکنندگان بزرگ» کدام فناوریها هستند؟ فناوریهای کشاورزی، اپلیکیشنها و پلتفرمهای دیجیتال و البته هوش مصنوعی باعث خواهند شد بسیاری از مشاغل در دنیا از بین برود. یعنی این سه فناوری به عنوان «بیکارکنندگان بزرگ» شناخته میشوند.
با این حال شغلهایی که فناوریها ایجاد میکنند، بیشتر از شغلهایی است که از بین میبرند و تنها دو فناوری تولید رباتهای انساننما و رباتهای غیر انساننماست که بهشکل خالص اشتغالزایی منفی دارند. منشیهای شرکتها، تحویلدارهای بانک، کارمندان خدمات پستی، صندوقدارها، بلیتفروشان و متخصصان ورود دادهها، شاغلانی هستند که در سال ۲۰۲۷ بسیار کمتر خواهند شد و افراد در این جایگاهها در معرض از دست دادن شغل خود قرار دارند. در مقابل هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی بیش از همه رشد خواهد کرد و بعد از آن متخصصان پایداری زیستمحیطی، تحلیلگران هوش تجاری و تحلیلگران امنیت اطلاعات بیشتر از بقیه با رشد فرصت شغلی مواجه خواهند شد. در پنج سال آینده ۴۲درصد فعالیتهای کسبوکارها بهصورت اتوماتیک انجام خواهد شد (یعنی هشت درصد بیشتر از سال2023) و فقط ۵۸درصد آنها توسط نیروی انسانی اجرا میشود.
مهارتهای مهم
سؤال بسیار مهم این است که چه مهارتهایی را باید الان یاد گرفت تا بتوان در پنج سال آینده در به دست آوردن فرصتهای شغلی موفق بود. کارفرمایان به دنبال نیروهایی با چه مهارتهایی خواهند بود؟ در پاسخ میتوان گفت، مهمترین مهارتهای کارکنان، تفکر تحلیلی و تفکر خلاق باقی خواهد ماند. پس از این دو، مهارتهای تابآوری، انعطافپذیری و چابکی، انگیزه و خودآگاهی و کنجکاوی و یادگیری از دیگر مهارتهایی است که برای پیدا کردن شغل در سال ۲۰۲۷ بسیار مهم قلمداد میشود.
از سویی قابل اعتماد بودن و توجه به جزئیات، سواد فناوریک، مهارت کار با دیگران (شامل همدلی و گوش دادن فعال و رهبری و نفوذ اجتماعی) و همچنین مهارت کنترل کیفیت، در مجموع ۱۰ مهارت برتر پنج سال آینده برای یافتن شغل مناسب را تشکیل میدهند.
نکته مهم این است که برای حفظ جایگاه شغلی از هر ۱۰نفر، شش نفر باید قبل از سال ۲۰۲۷ آموزش ببینند و تمرین کرده و مهارتهای خود را بهروزرسانی کنند. تخمینها نشان میدهد شرایط آموزش و یادگیری تنها برای پنج نفر از هر ۱۰نفر فراهم است. همچنین بیشترین مهارتی که باید در طول این پنج سال یاد گرفته شود، مربوط به ارتقای تفکر تحلیلی است که ۱۰درصد کل نیروی کار جهان مجبور خواهند بود تفکر تحلیلی خود را ارتقا دهند. پس از آن تفکر خلاق و یادگیری هوش مصنوعی مهارتهایی هستند که باید یاد گرفته شوند. اما از نظر شرکتها دو مهارت وجود دارد که دوست دارند کارکنانشان تا سال ۲۰۲۷ یاد بگیرند؛ اول هوش مصنوعی و کار با دادههای بزرگ و دوم رهبری و نفوذ اجتماعی.
اولویت استخدامها
بر اساس یک نظرسنجی که مجمع جهانی اقتصاد انجام داده، ۷۹درصد شرکتها گفتهاند در پنج سال آینده، زنان را در اولویت استخدام قرار میدهند. ۶۸درصد شرکتها جوانان زیر ۲۵سال و ۵۱درصد هم افراد دارای معلولیت را برای استخدام در نظر دارند. اما در مورد هوش مصنوعی که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته و اکثر مردم آن را عاملی برای بیکاری بسیاری مشاغل میدانند، باید گفت هوش مصنوعی بیشتر از آنکه بیکاری ایجاد کند، فرصت شغلی ایجاد میکند. یعنی 25.6درصد فرصت شغلی جدید توسط هوش مصنوعی ایجاد خواهد شد و تنها ۱۹درصد باعث از بین رفتن مشاغل قبلی میشود. تغییرات فناوری در طول پنج سال آینده باعث میشود یکپنجم نیروی کار شاغل در شرکتهای موجود جایگزین شوند. یعنی نیروهایی مورد نیاز خواهند بود که بتوانند با فناوریهای جدید کار شرکتها را پیش ببرند و یا روند شرکتها بهطور کلی تغییر میکند و خط محصول جدید آنها نیاز به تخصص جدیدی خواهد داشت. در هر صورت ۲۰درصد نیروی کار باید تنها بهدلیل تغییرات فناوری منتظر جایگزینی و یا تغییر
محل کار باشند.
همچنین در مورد الکترونیکی شدن کسبوکارها در جهان باید گفت، تا سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۸۶درصد شرکتهای دنیا فعالیتهای خود را به داخل اپلیکیشنها و یا به محیط تجارت الکترونیک منتقل خواهند کرد و یا اینکه شاخهای برای تجارت الکترونیک برای خود تأسیس میکنند. در نهایت نیز ۸۱درصد شرکتها در طول پنج سال آینده از فناوریهای جدید برای مدیریت نیروی انسانی و آموزش آنها استفاده خواهند کرد و فعالیتهای مربوط به نیروی انسانی خود را با فناوری آموزشی و مدیریت نیروی انسانی جدید تطبیق میدهند.