معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران مطرح کرد
ضرورت مشارکت مردم در اهدای خون هنگام آلودگی هوا
میزان مشارکت مردم برای اهدای خون در کشور تحسینبرانگیز است. در حال حاضر سالانه بیش از ۲ میلیون نفر در ایران داوطلبانه خون خود را اهدا میکنند. با وجود مشارکت فعالانه مردم در این اقدام خداپسندانه، اما همواره آمار مصرف خون بیش از ذخایر آن است و تداوم اهدای خون را به امری ضروری؛ بهویژه در شرایط بحرانی مانند آلودگی هوا، تبدیل میکند. شرایط و فواید اهدای خون، مدت ذخیره خون و تغییرات فیزیولوژیک بدن پس از اهدا، ایستگاههای اهدا و اهمیت مشارکت بانوان در اهدای خون از جمله مباحثی است که در گفتوگو با امیرمسعود ناظمی، معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران به نقد و بررسی گذاشتیم.
به گفته ناظمی، معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران در این استان روزانه فرآوردههای خونی تقریباً حدود 200 تا 300 واحد بیش از مراجعه است و با درخواست بیمارستانها همخوانی ندارد و در این شرایط از ذخایر خونی استفاده میشود. همچنین با توجه به وجود شبکه خونرسانی در کشور، هر استانی که ذخایر خونی کافی در اختیار نداشته باشد، از استانهای دیگر این کمک صورت میگیرد. او در گفتوگو با آتیهنو میافزاید: «اداره کل انتقال خون استان تهران 170 مرکز درمانی را تحت پوشش خود دارد و نیازهای خون این مراکز را تأمین میکند. این درحالی است بسیاری از ساکنان سایر استانها نیز برای اقدامات درمانی به این استان مراجعه میکنند که ممکن است نیاز به مصرف خون و فرآوردههای خونی داشته باشند؛ بنابراین میزان توزیع روزانه باید با میزان خونگیری تعادل داشته باشد.»
معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران با اشاره به مراجعه روزانه هزار و 400 نفر به مراکز اهدای خون در استان تهران، ادامه میدهد: «از این تعداد، بیش از هزار و 200 نفر اهدای خون میکنند. اما توزیع بیمارستانها بسیار بالاتر از این میزان است و به همین دلیل است که همواره از افرادی که شرایط اهدای خون را دارند، دعوت به عمل میآید. باید توجه داشت در فصول سرد سال عواملی مانند شیوع بیماریهای فصلی و آلودگی هوا، مانعی برای اهدای خون به شمار میروند؛ در نتیجه افزایش آگاهی مردم نسبت به ضرورت تداوم اهدا میتواند مشارکت آنان را در شرایط بحرانی پررنگ کند.»
ضرورت تقویت مشارکت بانوان
او درباره مشارکت زنان در اهدای خون، میافزاید: «فرهنگسازی اهدای خون؛ بهویژه جلب مشارکت زنان نتیجه مؤثری در افزایش ذخایر خونی کشور در پی دارد. در استان تهران، زنان کمتر از پنج درصد اهداکنندگان را تشکیل میدهند. این در حالی است که در بسیاری از مشارکتهای اجتماعی، آنها پابهپای مردان شرکت میکنند. این عدم استقبال، علل مختلفی دارد که میتواند ناشی از ترس از کمخونی، شرایط شغلی و تصور ضعف بنیه آنان باشد. تقویت مشارکت در اهدای خون نیازمند فرهنگسازی است که باید از مدارس آغاز شود تا در سنین بزرگسالی به عنوان یک ارزش معنوی از سوی افراد جامعه دنبال شود.»
مدت ذخیرهسازی خون
معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران با اشاره به مدت ذخیرهسازی خون، میافزاید: «ما تمامی تلاش خود را انجام میدهیم که میزان ذخایر خون را در شرایط مطلوب نگاه داریم تا بتوانیم درخواستهای بیمارستانها را پاسخگو باشیم. برخی از فرآوردههای خونی مانند پلاکت، امکان نگهداری طولانی ندارد و عمر این فرآورده بین سه تا پنج روز است. اما فرآوردههایی مانند گلبول قرمز را میتوان بین 35 تا 42 روز نگهداری کرد. فرآوردههای پلاسمایی نیز با توجه به اینکه محل نگهداری آنها در دمای بسیار پایین میسر است، به مدت طولانی و چندین سال ذخیرهسازی میشود.»
تغییرات بدن پس از اهدای خون
او در ادامه با اشاره به اینکه پس از اهدای خون چه تغییراتی در بدن ایجاد میشود، میگوید: «همانطور که اشاره شد، حجم خون جمعآوری شده در هر بار اهدا 450 میلیلیتر است که معادل این حجم در عرض 24 تا 48 ساعت جبران میشود. این در حالی است که جایگزین شدن گلبولهای قرمز بین 4 تا 6 هفته به طول میانجامد. اما فواصل اهدای خون بیش از این فاصله درنظر گرفته شده و زنان میتوانند هر چهار ماه و مردان هر سه ماه یکبار خون اهدا کنند.»
شرایط اولیه اهدای خون
معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران در درباره شرایط اولیه اهدای خون ادامه میدهد: «فردی که برای اهدا مراجعه میکند، باید دارای شرط سنی بین 18 تا 65 سال و وزن او بالای 50 کیلوگرم باشد. همراه داشتن کارت شناسایی معتبر و عکسدار نیز الزامی است. همچنین افرادی که برای بار نخست خون اهدا میکنند همراه داشتن کارت ملی ضروری است.»
ایستگاههای اهدای خون
ناظمی با اشاره به محل استقرار ایستگاههای اهدای خون در استان تهران، میافزاید: «محل استقرار این مراکز بهگونهای تعیین شده که از لحاظ جغرافیایی دسترسی عموم مردم به این مراکز آسان باشد. در حال حاضر تعدادی از ایستگاههای خونگیری در خارج از مراکز 22گانه تهران و در شهرهایی مانند پاکدشت، ورامین، شهریار، شهرقدس و رباطکریم قرار دارد. تعداد دیگری از مراکز اهدای خون به عنوان مرکز جامع فعالیت دارند که دارای امکانات بیشتر و فضای وسیعتری هستند. این مراکز در نقاط اصلی شهر تهران شامل بخش شمالی، مرکزی، شرقی واقع در منطقه (4) تهرانپارس، منطقه (5) در جوار اتوبان ستاری و منطقه (20) در شهرری واقع شدهاند. مرکز اصلی ایستگاه اهدای خون در خیابان وصال شیرازی قرار دارد. علاوه بر آن، مراکزی در نارمک، پیروزی و متروی امام خمینی (ره) استقرار یافتهاند. همچنین داوطلبان اهدای خون برای اطلاع از نشانی، شماره تلفن و ساعات کاری این مراکز میتوانند به سایت (Tehran.ibto.ir) مراجعه کنند.»
معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران با اشاره به مراجعه روزانه هزار و 400 نفر به مراکز اهدای خون در استان تهران، ادامه میدهد: «از این تعداد، بیش از هزار و 200 نفر اهدای خون میکنند. اما توزیع بیمارستانها بسیار بالاتر از این میزان است و به همین دلیل است که همواره از افرادی که شرایط اهدای خون را دارند، دعوت به عمل میآید. باید توجه داشت در فصول سرد سال عواملی مانند شیوع بیماریهای فصلی و آلودگی هوا، مانعی برای اهدای خون به شمار میروند؛ در نتیجه افزایش آگاهی مردم نسبت به ضرورت تداوم اهدا میتواند مشارکت آنان را در شرایط بحرانی پررنگ کند.»
ضرورت تقویت مشارکت بانوان
او درباره مشارکت زنان در اهدای خون، میافزاید: «فرهنگسازی اهدای خون؛ بهویژه جلب مشارکت زنان نتیجه مؤثری در افزایش ذخایر خونی کشور در پی دارد. در استان تهران، زنان کمتر از پنج درصد اهداکنندگان را تشکیل میدهند. این در حالی است که در بسیاری از مشارکتهای اجتماعی، آنها پابهپای مردان شرکت میکنند. این عدم استقبال، علل مختلفی دارد که میتواند ناشی از ترس از کمخونی، شرایط شغلی و تصور ضعف بنیه آنان باشد. تقویت مشارکت در اهدای خون نیازمند فرهنگسازی است که باید از مدارس آغاز شود تا در سنین بزرگسالی به عنوان یک ارزش معنوی از سوی افراد جامعه دنبال شود.»
مدت ذخیرهسازی خون
معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران با اشاره به مدت ذخیرهسازی خون، میافزاید: «ما تمامی تلاش خود را انجام میدهیم که میزان ذخایر خون را در شرایط مطلوب نگاه داریم تا بتوانیم درخواستهای بیمارستانها را پاسخگو باشیم. برخی از فرآوردههای خونی مانند پلاکت، امکان نگهداری طولانی ندارد و عمر این فرآورده بین سه تا پنج روز است. اما فرآوردههایی مانند گلبول قرمز را میتوان بین 35 تا 42 روز نگهداری کرد. فرآوردههای پلاسمایی نیز با توجه به اینکه محل نگهداری آنها در دمای بسیار پایین میسر است، به مدت طولانی و چندین سال ذخیرهسازی میشود.»
تغییرات بدن پس از اهدای خون
او در ادامه با اشاره به اینکه پس از اهدای خون چه تغییراتی در بدن ایجاد میشود، میگوید: «همانطور که اشاره شد، حجم خون جمعآوری شده در هر بار اهدا 450 میلیلیتر است که معادل این حجم در عرض 24 تا 48 ساعت جبران میشود. این در حالی است که جایگزین شدن گلبولهای قرمز بین 4 تا 6 هفته به طول میانجامد. اما فواصل اهدای خون بیش از این فاصله درنظر گرفته شده و زنان میتوانند هر چهار ماه و مردان هر سه ماه یکبار خون اهدا کنند.»
شرایط اولیه اهدای خون
معاون فنی اداره کل انتقال خون استان تهران در درباره شرایط اولیه اهدای خون ادامه میدهد: «فردی که برای اهدا مراجعه میکند، باید دارای شرط سنی بین 18 تا 65 سال و وزن او بالای 50 کیلوگرم باشد. همراه داشتن کارت شناسایی معتبر و عکسدار نیز الزامی است. همچنین افرادی که برای بار نخست خون اهدا میکنند همراه داشتن کارت ملی ضروری است.»
ایستگاههای اهدای خون
ناظمی با اشاره به محل استقرار ایستگاههای اهدای خون در استان تهران، میافزاید: «محل استقرار این مراکز بهگونهای تعیین شده که از لحاظ جغرافیایی دسترسی عموم مردم به این مراکز آسان باشد. در حال حاضر تعدادی از ایستگاههای خونگیری در خارج از مراکز 22گانه تهران و در شهرهایی مانند پاکدشت، ورامین، شهریار، شهرقدس و رباطکریم قرار دارد. تعداد دیگری از مراکز اهدای خون به عنوان مرکز جامع فعالیت دارند که دارای امکانات بیشتر و فضای وسیعتری هستند. این مراکز در نقاط اصلی شهر تهران شامل بخش شمالی، مرکزی، شرقی واقع در منطقه (4) تهرانپارس، منطقه (5) در جوار اتوبان ستاری و منطقه (20) در شهرری واقع شدهاند. مرکز اصلی ایستگاه اهدای خون در خیابان وصال شیرازی قرار دارد. علاوه بر آن، مراکزی در نارمک، پیروزی و متروی امام خمینی (ره) استقرار یافتهاند. همچنین داوطلبان اهدای خون برای اطلاع از نشانی، شماره تلفن و ساعات کاری این مراکز میتوانند به سایت (Tehran.ibto.ir) مراجعه کنند.»