کارشناس «آتیهنو» به پرسشهای شرکای اجتماعی پاسخ میدهد
حق سنوات کارگران در سال 1402 چقدر است؟
سازمان تأمیناجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعه عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. «آتیهنو» تلاش دارد با بهرهگیری از تجربیات کارشناسان، شرکای اجتماعی را با ظرایف قانونی این حوزه آشنا کند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم
عبارتاند از:
تعهدات سازمان تأمیناجتماعی درخصوص بیمه کارفرمایی
نحوه بهرهمندی بسیجیان از بیمه سازمان تأمیناجتماعی
تغییرات میزان تعرفه اروتز و پروتز در سال جدید
میزان درصد پورسانتاژ واگذاری تعهدات کوتاهمدت
احمد فاضلی کارشناس سازمان تأمیناجتماعی
من به اتفاق چند نفر دیگر در یکی از پایگاههای بسیج فعالیت داریم و به عبارتی بسیجی فعال هستیم. خواستم اطلاع داشته باشم آیا بسیجیان نیز میتوانند بیمه تأمیناجتماعی شوند؟
بله، یکی از گروههای بیمههای توافقی، بیمه رزمندگان و بسیجیان فعال است. در این خصوص اگر بسیجی فعال حداکثر 50 سال سن داشته باشد، میتواند با معرفی مؤسسه تأمین درمان بسیجیان از بیمه تأمیناجتماعی استفاده کند. نرخ حقبیمه آن 27 درصد است و مؤسسه مذکور مسئول ارسال لیست ماهانه و پرداخت حقبیمه خواهد بود. تعهدات سازمان تأمیناجتماعی نیز در قبال این گروه از بیمهشدگان همانند سایر گروههای بیمه توافقی شامل تعهدات بلندمدت بازنشستگی و ازکارافتادگی کلی و فوت و قسمتی از تعهدات کوتاهمدت از قبیل کمکهزینه ازدواج، کمکهزینه پروتز و اروتز، کمکهزینه کفنودفن و کمکهزینه سفر بیمهشده بیمار است.
امسال سومین سال است که در یک کارگاه تولیدی شاغل و بیمهپرداز اجباری هستم، اما کارفرما به من حق سنوات پرداخت نمیکند. خواستم اطلاع داشته باشم میزان حق سنوات چقدر است؟
مزایایی از قبیل حق سنوات کارگران شاغل، مربوط به سازمان تأمیناجتماعی نیست بلکه در ارتباط با اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. با این حال در سال 1402 طبق تصویب شورایعالی کار برای افرادی که حداقل یک سال سابقه کار در همان کارگاه را دارند و یا یک سال از دریافت آخرین پایه سنواتی آنها گذشته است، میزان حق سنوات روزانه 70 هزار ریال تعیین شده که مشمول کسر حقبیمه است.
45 سال سن دارم. قبلاً سه سال در یکی از نشریات، سابقه فعالیت رسانهای داشتم و بیمهپرداز اجباری بودم. اخیراً با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه رسانه الکترونیک و دیجیتال فعالیت دارم. از چه طریقی میتواتم خود را بیمه تأمیناجتماعی کنم و میزان حقبیمه ماهانه چقدر است؟
شما میتوانید در قالب بخشنامه مربوط به بیمه افرادی که در حوزه رسانه و مطبوعات فعالیت دارند که یکی از گروههای بیمههای توافقی است، بیمه تأمیناجتماعی شوید. البته کلیه رسانههای مکتوب برخط (آنلاین)، الکترونیک و دیجیتال که دارای مجوز فعالیت از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند با ارائه تأییدیه از معاونت مطبوعاتی و اطلاعرسانی وزارتخانه مذکور میتوانند در قالب بیمههای توافقی تأمیناجتماعی خود را بیمه کنند. متقاضیان باید فاقد رابطه مزدبگیری بوده و حداکثر سن آنها 50 سال باشد (لازمه سن بالای 50 سال داشتن سابقه قبلی پرداخت حقبیمه معادل سن اضافه است) نرخ حقبیمه 27 درصد و دستمزد مبنای کسر حقبیمه بستگی به میزان سن و سابقه متقاضی دارد. افرادی که فاقد سابقه قبلی پرداخت حقبیمه هستند و یا سابقه قبلی کمتر از پنج سال دارند و سن آنها 49 الی 50 سال است، دستمزد مبنای کسر حقبیمه به انتخاب متقاضی بین 2/1 برابر حداقل دستمزد تا سه برابر حداقل دستمزد است. بر فرض اگر شما 2/1 برابر حداقل دستمزد را انتخاب کنید میزان حقبیمه ماهانه شما با نرخ 27 درصد مبلغ یک میلیون و 719 هزارو 840 ریال خواهد بود.
کارخانه تولید تنماهی در جنوب کشور 60 نفر بیمهشده تأمیناجتماعی دارد. مدیرعامل یک شرکت دیگر تولید تنماهی اظهار میدارد که در قبال واگذاری انجام تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمیناجتماعی به کارفرمای آن کارگاه، حقبیمههای ماهانه کارگران را با چند درصد تخفیف به سازمان تأمیناجتماعی پرداخت میکند. خواستیم کسب اطلاع کرده باشیم اگر شرکت ما هم این تعهدات را قبول کند مقدار تقلیل حقبیمه ماهانه چه میزان است؟ ضمناً با یکی از فروشگاههای زنجیرهای جنوب کشور تفاهم کردهایم که در آینده نزدیک قرارداد دوماهه منعقد کنیم مبنی بر اینکه در طول مدت مذکور مقداری از تنماهی تولید شده تحویل واگذارنده کار شود. سؤال دوم این است که آیا میزان تقلیل نرخ حقبیمه در اجرای ماده (38) قانون تأمیناجتماعی مؤثر است؟
در سال 1402 پورسانتاژ واگذاری تعهدات کوتاهمدت به کارگاهها و کارفرمایان واجد شرایط از 0.8 درصد سال قبلی به 0.4 درصد فعلی تغییر یافته است. ضمناً در مواردی که بخشی از تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمیناجتماعی به عنوان پورسانتاژ به کارفرما واگذار میشود و به تبع آن میزان حقبیمه طبق ماده (28) قانون تأمیناجتماعی تقلیل مییابد، موقع محاسبه حقبیمه کارکنان شاغل در اجرای قرارداد منعقده با واگذارنده کار، معادل پورسانتاژ متعلقه مستند به لیست ارسالی کارکنان توسط پیمانکار، وصول شده تلقی شده و مبالغ مربوط به لیستهای هر پیمان به مأخذ کامل 27 درصد محاسبه میشود.
وکیل بیمهشده ایرانیان خارج از کشور هستم و حقبیمه ماهانه موکلم را من پرداخت میکنم. اخیراً او برای فرزندش پروتز بریس قفلدار زانو به مبلغ 20 میلیون ریال خرداری کرده است. آیا سازمان تأمیناجتماعی هزینه بریس را برای بیمهشده ایرانیان خارج از کشور و افراد تحتتکفل آنها پرداخت میکند؟
اگر بیمهشده ایرانیان خارج از کشور با پرداخت حق سرانه درمان برای خود و افراد تحتتکفل از حمایت درمان نیز برخوردار باشد در این صورت مشمول دریافت هزینه پروتز و اروتز خواهد بود و تعرفه آن برای افراد تا سن 18 سال 8 میلیون ریال و بالای 18 سال 11 میلیون ریال است.
بر اساس جواز کسب میوهفروشی و ترهبار، با نرخ 14 درصد همراه با درمان خودم و سه نفر از افراد خانواده، بیمه مشاغل آزاد شدهام. افراد تحتتکفل من در مراجعه به مراکز درمانی متعلق به سازمان تأمیناجتماعی باید مبلغی بابت فرانشیز پرداخت کنند، اما در مراجعه بیمهشدگان اختیاری، درمان آنها بدون اخذ فرانشیز و رایگان است. با توجه به اینکه مغازه میوهفروشی من دایر است و جواز کسبم اعتبار دارد آیا میتوانم قرارداد مشاغل آزاد را لغو کرده و به بیمه اختیاری تبدیل کنم؟
طبق مقررات، بیمهشده مشاغل آزاد در صورتی میتواند بیمه خود را به اختیاری تبدیل کند که شغل مربوطه قید شده در قرارداد را از دست داده باشد. به عبارت دیگر اگر دارای جواز کسب است، مجوز مربوطه از طرف اتحادیه ابطال و فاقد اعتبار باشد. در غیر این صورت تا زمانی که در شغل خود اشتغال به کار دارد و به اعتبار شغل، امکان تمدید قرارداد وجود دارد نمیتواند بیمهپردازی خود را از مشاغل آزاد به اختیاری تبدیل کند.
مدیرعامل شرکت مهندسی برق با شخصیت حقوقی غیردولتی هستم. به تازگی با عقد قرارداد خود را بیمه کارفرمایی کردهام و همراه با ارسال لیست و پرداخت حقبیمه پرسنل شرکت اسم خودم را نیز در لیست درج و حقبیمه مربوطه را پرداخت میکنم.آنگونه که اطلاع دارم، طبق قرارداد منعقده تعهدات تأمیناجتماعی در قبال بیمه کارفرمایی شامل مستمری بازنشستگی و ازکارافتادگی و فوت و هزینه کفن ودفن و پروتز و اروتز است. اخیراً سازمان تأمیناجتماعی بخشنامه جدیدی صادر کرده، مبنی بر اینکه مدیرعامل و اعضای هیأتمدیره شرکتهای حقوقی غیردولتی مجاز هستند بدون قرارداد و بهتنهایی خود را بیمه کارفرمایی کنند. سؤال این است که تعهدات سازمان تأمیناجتماعی در خصوص بیمه کارفرمایی جدید اشخاص حقوقی مثل تعهدات قبلی است؟
خیر، در بیمه کارفرمایی جدید اشخاص حقوقی غیردولتی که بدون عقد قرارداد بیمه تأمیناجتماعی میشوند، غیر از تعهدات قبلی، غرامت دستمزد ایام بیماری و باردادی و هزینه سفر و اقامت بیمهشده بیمار نیز به تعهدات سازمان تأمیناجتماعی اضافه شده است.
بیمهشده کارگر ساختمانی با پنج سال سابقه بیمهپردازی هستم. اخیراً به علت سقوط از داربست آرنج من آسیب دیده و پزشک معالج، پروتز زیر آرنج اندام فوقانی برای من تجویز کرده است. چون برادرم نیز بیمهشده اجباری است سال گذشته به علت مشکل آرنج مبلغ 30 میلیون ریال از تأمیناجتماعی دریافت کرده است. آیا تعرفه پروتز امسال نیز مثل تعرفه سال قبل است؟
خیر، امسال تعرفه بالغ بر 150 مورد از پروتزها و اروتزها افزایش یافته و تعرفه پروتز زیرآرنج از مبلغ 30 میلیون ریال قبلی به مبلغ 4 میلیون و 500 هزار ریال تغییر پیدا کرده است.
در منطقه شهریار مزرعه پرورش شترمرغ دارم و سه نفر کارگرم بیمهشده تأمیناجتماعی هستند. در کنار مزرعه یک قطعه زمین کشاورزی است که بهصورت قولنامه بنگاهی از مالک آن خریداری کردهام. اخیراً برای تبدیل قولنامه به سند رسمی به مرجع مربوطه مراجعه کردیم و اطلاع پیدا کردم که چون مالک زمین بدهی زیادی به تأمیناجتماعی دارد زمینی که در تصرف من است، توسط این سازمان توقیف شده است. در حالی که مزرعه پرورش شترمرغ من هیچگونه بدهی به تأمیناجتماعی ندارد؛ راهکار چیست؟
بازداشت قطعه زمین کشاورزی ارتباطی به مزرعه پرورش شترمرغ شما ندارد، چون زمین مذکور در اداره ثبت اسناد و املاک بهصورت رسمی به نام مالک آن ثبت شده، طبق مقررات بازداشت اموال غیرمنقول که به نام بدهکار (مدیون) در اداره ثبت به ثبت رسیده و بهصورت غیررسمی در تصرف شخص ثالث دیگری باشد قابل توقیف است و اعتراض شخص ثالث قابل پذیرش نیست. بهتر است از مالک بخواهید تا نسبت به ترتیب پرداخت بدهی اقدام کند تا سند رسمی زمین توقیف شده به نام شما صادر شود.
مدیرعامل یک شرکت حقوقی ساخت قطعات مختلف خودرو هستم. در رابطه با حمل این قطعات به یکی از کارخانجات شرکتهای خودروساز در مشهد، قرارداد یکماهه با شرکت حملونقل بار بین شهری منعقد کردهایم. چون حمل بار صرفاً توسط راننده خود مالک کامیونی صورت میگیرد که خود راننده از بیمهشدگان راننده بین شهری است و حقبیمه ماهانه را رأساً خودش پرداخت میکند. آیا در این رابطه باید ماده (38) قانون تأمیناجتماعی را رعایت کنیم و برای پرداخت کلیه مطالبات پیمانکار نیازمند اخذ مفاصاحساب تأمیناجتماعی از پیمانکار هستیم؟
بله، طبق بند «11» مصوبه شماره 15 مورخ 19/10/1397 هیأتامنای سازمان تأمیناجتماعی و در اجرای دادنامه شماره 219 مورخ 9/10/1396 دیوان عدالت اداری، پیمانکارانی که در ارتباط با حملونقل کالا و مسافر با واگذارنده کار قرارداد منعقد میکنند، اگر عملیات قرارداد توسط راننده خود مالک که مشمول قانون بیمه اجتماعی رانندگان است صورت میگیرد و موضوع قرارداد فقط حملونقل بار و کالای بین شهری است، حقبیمه قرارداد به مأخذ چهار درصد ناخالص کارکرد به اضافه 36.7 حقبیمه بابت بیمه بیکاری محاسبه میشود. لذا واگذارنده کار ملزم به رعایت ماده (38) قانون تأمیناجتماعی و ارائه مفاصاحساب قرارداد توسط پیمانکار به واگذارنده کار است.
کارفرمای لبنیاتی و ماستبندی با دو نفر کارگر بیمهشده تأمیناجتماعی هستم. چون سابقه قبلی پرداخت حقبیمه نداشتم با کارت پایان خدمت سربازی بیمه اختیاری شدهام، اما حقبیمه اختیاری سال جاری خیلی زیاد شده و با توجه به اینکه مجرد هستم آیا میتوانم بیمه خودم را به اختیاری تبدیل کنم؟
بله، برعکس بیمهشده مشاغل آزاد که مجاز نیست بیمه خود را به اختیاری تبدیل کند، بیمهشدگان اختیاری مجاز به تغییر به بیمه مشاغل آزاد هستند. البته باید این موضوع را در نظر داشته باشید که تعهدات سازمان تأمیناجتماعی در قبال بیمهشدگان مشاغل آزاد حسب مورد نرخهای 12، 14 و 18درصد صرفاً تعهدات بلندمدت است، اما بیمهشدگان اختیاری علاوه بر تعهدات بلندمدت بازنشستگی و ازکارافتادگی و فوت، مشمول قسمتی از تعهدات کوتاهمدت از قبیل پرداخت کمکهزینه وسایل پزشکی پروتز و اروتز و اندوپروتز همچنین کمکهزینه کفنودفن و کمکهزینه سفر بیمهشده بیمار و هزینه اقامت او و همراه و استفاده از خدمات درمانی رایگان در مراکز ملکی و استیجاری تأمیناجتماعی هستند.
از اول سال جاری در شهر قدس استان تهران با چهار نفر کارگر حبابساز، استادکار بادی، شیشهسوز و گویساز تابنده، کارگاه بلورسازی بازکردهام و تصمیم دارم به زودی کارگران را بیمه تأمیناجتماعی کنم. خواستم اطلاع داشته باشم آیا میتوانم حقبیمه کارگران را براساس حداقل دستمزد مصوب شورایعالی کار پرداخت کنم ؟
کلیه کارفرمایان موظف هستند که از اولین ماه شروع به کار کارگران آنها را بیمه تأمیناجتماعی کنند. مخصوصاً کارگاههایی مثل کارگاه شما که کارگران در مجاورت کورههای ذوب فعالیت دارند و در معرض مستقیم حرارت و بخارات متصاعد از کوره هستند و به نوعی کار آنها سخت و زیانآور است. به هرحال اینکه تصمیم گرفتهاید از هماکنون آنها را بیمه کنید باعث ایجاد انگیزه کار بیشتر در کارگران و بهرهوری بیشتری خواهد بود. و اما مهلت ارسال لیست و پرداخت حقبیمه مهرماه سپری شده و شما میتوانید حقبیمه آبانماه را حداکثر تا آخر آذرماه پرداخت کنید و چون احتمالاً جمعیت شهر قدس کمتر از500 هزار نفر است، در این شهرها دستمزد روزانه استادکار بادی با 15/1 برابر حداقل دستمزد و معادل 2 میلیون و 34 هزار و 840 ریال و دستمزد حبابساز با 2/1 برابر حداقل دستمزد و معادل 2 میلیون و 123 هزار و 300 ریال و دستمزد روزانه گویساز تابنده و شیشهسوز با 05/1 برابر حداقل دستمزد و معادل یک میلیون و 857 هزار و 900 ریال است که اخیراً نیز پنج درصد به دستمزدهای مقطوع اضافه شده است. ضمناً نرخ حقبیمه 30 درصد است.