سرطــــان پروستات خطری که سلامت مردان را تهدید میکند
سرطان پروستات شایعترین سرطان بدخیم در مردان است و بعد از سرطان ریه دومین علت مرگ ناشی از انواع سرطان در مردان تشخیص داده شده است. بررسی سازمان بهداشت جهانی نشان میدهد شیوع این سرطان در جهان به شکل قابلتوجهی بالاست، بهصورتی که از هر هفت مرد، یک نفر در طول زندگیاش به سرطان پروستات مبتلا میشود. طی 20 سال گذشته میزان شیوع این سرطان در کشور افزایش پیدا کرده و تقریباً 2.5 تا 3 برابر شده است. ریسک ابتلا به سرطان پروستات، با بالا رفتن سن افزایش مییابد، بهطوری که حدود ۶۰ درصد از تشخیصهای ابتلا به این سرطان، در سنین بالای ۶۵ سال دیده میشود. این در حالی است که حفظ سلامت بدن و رعایت اصول مربوط به آن بخصوص انجام دادن آزمایشات دورهای و راههای پیشگیری از آن باعث کمتر شدن ریسک بروز ابتلا به سرطان پروستات میشود.
بیتا مهدوی روزنامه نگار
دکتر علیرضا محمدی، آنکولوژیست در مورد سرطان پروستات و علل آن به «آتیهنو» میگوید: «سرطان پروستات در اكثر موارد در سنين بالا ديده ميشود. جهشهای ژنتیکی موجب میشوند که سلولهای داخل پروستات به شکلی غیرقابل کنترل و غیرعادی رشد کنند و تومور سرطانی تشکیل دهند. سرطان پروستات معمولاً خوشخیم بوده و رشد کندی دارد، اما اگر بهموقع تشخیص داده نشود و درمان آن به تأخیر بیفتد میتواند بدخیم شود. این در حالی است که بخش زیادی از مردان به فکر سلامتی خود نیستند و به همین دلیل خیلی دیر متوجه سرطان پروستات خود میشوند. اگر بیمار به نوع تهاجمی این بیماری مبتلا باشد، این سلولها ممکن است دچار متاستاز (انتشار یک عامل بیماریزا از یک محل اولیه به یک محل دیگر یا ثانویه در بدن میزبان) شوند و به سرعت به دیگر اندامهای بدن سرایت کنند. زمانی که سرطان پروستات در استخوانها و غدد لنفاوی لگنی منتشر شود، متأسفانه کار زیادی برای بیمار نمیتوان انجام داد و بیمار بايستى تحت عمل جراحى و يا درمان هورمونی قرار بگیرد.»
او در مورد علل این سرطان میافزاید: «مانند تمام انواع دیگر سرطان، علت اصلی و ریشهای ابتلا به آن مشخص نیست. در بسیاری موارد عواملی مانند ژنتیک و عوامل محیطی که فرد تحتتأثیر آنها قرار دارد، از جمله قرار داشتن در معرض برخی مواد شیمیایی یا اشعههای مختلف میتواند باعث بروز پروستات شود.»
سن بالا: خطر ابتلا به سرطان پروستات با بالارفتن سن افزایش مییابد. ابتلا به سرطان پروستات در مردان ۵۰ سال به بالا شایعتر است.
نژاد: به دلایلی که هنوز بهطور کامل مشخص نشده، افراد سیاهپوست نسبت به سایر نژادها در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پروستات هستند.
هورمون: تستوسترون مهمترین عامل در تکثیر سلولهای پروستات است، زیرا بدون هورمون تستوسترون بیماری سرطان اصلاً ایجاد نمیشود. چاقى، مصرف سيگار و مصرف زياد چربيهاي حيوانى از جمله علل ابتلا به این سرطان است. ميزان ابتلا به این بیماری در افرادی که خانواده درجه یک آنها به بیماری سرطان مبتلا بودهاند، خطر ابتلا در آنها را دو برابر میکند. اگر دو نفر از اعضای خانواده به این بیماری مبتلا باشند، خطر ابتلا چندین برابر افزايش پیدا میکند.
مراحل سرطان پروستات
دکتر محمدی مراحل این بیماری را چنین تشریح میکند: «سرطان پروستات دارای چهار مرحله است:
مرحله اول: معمولاً در این مرحله سرطان به کندی رشد میکند و نمیتوان تومور را احساس کرد. ممکن است نیمی از یک سمت پروستات یا حتی کمتر را درگیر کرده باشد. سطح (PSA) کم است. سلولهای سرطانی را نمیتوان به خوبی از سلولهای سالم تشخیص داد.
مرحله دوم: تومور فقط در پروستات مشاهده میشود. سطح (PSA) متوسط یا پایین است. سرطان پروستات کوچک است، اما ممکن است خطر رشد و گسترش افزایش یابد.
مرحله سوم: سطح (PSA) زیاد است و تومور در حال رشد است و سرطان در درجه بالایی قرار دارد که نشان میدهد سرطان در حال پیشرفت است.
مرحله چهارم: سرطان خارج از غده پروستات را درگیر کرده است.
انواع سرطان پروستات
انواع سرطان پروستات را میتوان بهصورت زیر دستهبندی کرد:
سرطان پروستات خوشخیم: سرطان غده پروستات خوشخیم در واقع یک اصطلاح است و دلیل نامگذاری متورم شدن غده پروستات در اثر افزایش سن است.
سرطان پروستات بدخیم: خود به دو نوع تقسیم میشود؛ در نوع اول سلولهای سرطانی هنوز محدود به غده پروستات هستند و در نوع دوم از غده پروستات خارج شده و به بافتهای همسایه مانند کبد و ریه سرایت کردهاند.
علائم
این آنکولوژیست با بیان این مطلب که متأسفانه سرطان پروستات در مراحل اولیه و شکلگیری خود هیچ علائم و نشانهای ندارد میگوید: «علائم اين بيماري شبيه بزرگ شدن خوشخيم پروستات است و علائم آن شامل كاهش جريان ادرار، طول كشيدن زمان ادرار، سوزش ادرار، خونريزيهاي ادراري و بندآمدن ادرار است. خاستگاه سرطان پروستات بیشتر در اطراف و محیط پروستات است، از این رو همیشه علائمی مانند بزرگی خوشخیم پروستات ندارد و زمانی بیمار متوجه میشود که درمان آن به سختی امکانپذیر است. بیمارانی که به سرطان پروستات پیشرفته یا بدخیم مبتلا هستند، به دلیل سرایت و گسترش سرطان از پروستات به سایر نواحی بدن مانند استخوانها یا غدد لنفاوی، علائم دیگری مانند تورم پاها یا ناحیه لگن، بیحسی یا درد در لگن یا پاها، استخوان دردی که ادامهدار بوده یا منجر به شکستگی یا ترک خوردن استخوان شود نیز دارند.»
درمان
او با بیان این مطلب که شیوع این سرطان رو به افزایش است، از این رو مردان نیاز به غربالگری و چکاپهای منظم و مستمر خصوصاً در سنین بالا دارند، میافزاید: «بیشتر این مرگومیرها در میان افراد مسن اتفاق میافتد. این سرطان درمانپذیر و قابل کنترل است و تشخيص اين بيماري بعد از انجام آزمايش (PSA) با نمونهبرداري از پروستات، انجام ميشود. درمان اين بيماري وابسته به سن و شرايط عمومي بيمار و ميزان گسترش سرطان در زمان تشخيص است. در صورتي كه اين سرطان گسترش نيافته باشد و سن بيمار زير 70 سال و شرايط عمومي خوب باشد، عمل جراحي انجام ميگيرد. پرتودرمانی به عنوان یکی از گزینههای اصلی برای معالجه سرطان پروستات شناخته شده است. پرتو درمانی به وسیله تاباندن اشعههایی با پرتو بالا به ناحیه درگیر شده انجام میگیرد. در این روش از اشعههایی مثل آلفا، بتا، گاما و ایکس که دارای پرتوهای بسیار بالا هستند استفاده میشود. این پرتوها توانایی نابود کردن سلولهای سرطانی را دارند. در صورتی که این پرتوها نتوانند سلولهای سرطانی را از بین ببرند، لااقل میتوانند مانع از انتشار آنها شوند. لازم به ذکر است که پرتودرمانی سلولهای سالم را نیز تخریب میکند، اما پس از اتمام دوره درمان سلولهای تخریب شده توانایی ترمیم خود را دارند.