ویژگیهای مؤثر بر بازار کار و مهارت
غلامحسین حسینینیا رییس سازمان آموزش فنی و حرفهای
سرعت تحولات فناوری در جهان و تأثیرگذاری آن بر بازار کار، تولید و اشتغال ما را به سمت بهرهمندی از مشاغل آینده هدایت کرده که البته تحقق این موضوع نیازمند بسترسازی جهت شکلگیری و توسعه فناوری در فضای آموزش مهارت و اشتغال خواهد بود. تحولات کلان دیگر در حوزههای سالمندی جمعیت، تغییرات آبوهوایی، مسائل اجتماعی و بسیاری ناتعادلهای دیگر موجود در جهان در کنار شکلگیری مشاغل آینده بازار کار و مناسبات حاکم بر آن را دستخوش تحولات بزرگی کرده است. در کشور ما نیز با استناد به شرایط ترسیم شده در حوزه تحولات اشتغال باید با نگاه پیشگیرانه و در بستر آیندهپژوهی همگام با تغییرات جهانی اشتغال و مهارت، حرکت کرده و زمینه تسریع تحول کشور در این حوزهها را فراهم کنیم. با توجه به اینکه ترسیم آینده بر اساس سناریو را در ارتباط با فضای آیندهنگر تعریف میکنیم؛ به این معنا که چیدمان سناریو ما را به سمت آینده هدایت نکند. در این فضای تحولی بازار کار و ابزارهای تازه مورد نیاز برای استمرار وجود در این حوزه، کشورها باید آینده خود را ترسیم کنند. پیشبینی نیازها و بسترسازی برای مواجهه با آینده بازار کار، اشتغال، تولید و مهارت در واقع نیاز امروز کشور ما و ضرورت فردای اشتغال محسوب میشود. بیتوجهی به موضوعات مهم مطرح شده پس از شکلگیری آیندهپژوهی مهارتی و سیاستگذاری برای آینده اشتغال و مهارتهای فنیوحرفهای است که ما را از خلاء مهارتی در کشور دور نگه میدارد. در فناوریهای برافکن مانند امنیت سایبری، رایانش ابری، رباتهای خودکار، سیستمهای یکپارچه، (IOT)، فناوریهای صنایع فورزیرو و بسیاری رشتههای دیگر مرتبط با این حوزه، نیازمند تقویت نیرو و برنامهریزی در حال حاضر است. در حوزه مشاغل آینده اکنون با آیندهای روبهرو هستیم که آغاز شده و به عبارتی در این حوزه زمان بسیار اندکی در اختیار قرار دارد و در کوتاهترین وقت ممکن فرصت جبران وضعیت از دست خواهد رفت. با توجه به این شرایط، وظیفه ما به عنوان حاکمیت این است که همه موارد اشاره شده را پیشبینی و برای آن راهکارهای لازم را تدوین و اجرایی کنیم. در این بین شناسایی، استخراج استاندارهای حوزه مشاغل آینده و شکلگیری بسترهای سخت، نرم و بنیادین را باید از دیگر وظایف حاکمیت و متولی حوزه مهارت به شمار آورد. البته در مسیر رشد و تعالی مهارتآموزی مرتبط با مشاغل آینده، شرکای اجتماعی سازمان آموزش فنیوحرفهای مانند دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری باید در تربیت نیروی انسانی ماهر مجهز به دانش و فن روز متناسب با مشاغل آینده و فردای بازار کار، یاریگر سازمان آموزش فنیوحرفهای باشند. با این حال در حوزه مهارتهای حوزه آینده بازار کار و اشتغال اقدامات بسیار مناسبی صورت گرفته که از آن جمله میتوان به تدوین هزار و 450 استاندارد آموزشی مهارتبنیان اشاره کرد. در این راستا راهاندازی پارکهای علم و فناوری مهارتی را نیز در دستور کار اقدامات و سیاستگذاریهای حوزه مهارت کشور در سازمان آموزش فنیوحرفهای داریم. البته طراحی و تدوین پیوست مهارتی برای سایر پارکهای علم و فناوری نیز از دیگر برنامههای سازمان در حوزه رشد استانداردهای مهارتی و توجه و تمرکز به مشاغل آینده به شمار میرود. در این حوزه افراد فعال پژوهشگر حاضر در پارکهای علم و فناوری در ارتباط با فعالیتهای مربوط به حوزه دانشبنیان، باید حلقه نهایی و تکمیلی مرتبط با مهارت را نیز داشته باشد. طی کردن مرحله ابداع و اختراع فناوری مبتنی بر مهارت و رساندن آن به مقطع تجاریسازی، تولید، فروش، نصب و راهاندازی، تعمیرات و نگهداری آن نیازمند افراد دارای مهارت است که از هماکنون باید حلقه مورد نظر به عنوان پیوست برای موارد اشاره شده مورد توجه قرار گیرد. در پیش گرفتن این روند نهتنها از هدررفت منابع، ظرفیتها و زمان جهت تربیت نیروی کار مؤثر برای فعالیت در آینده بازار کار مهیا خواهد کرد بلکه زمینه رشد تولید و بهبود فضای کسبوکار را موجب میشود. در واقع انتفاع چندوجهی بازار کار، فضای تولید، توسعه بهرهوری نیروی کار و چرخه تولید را به صورت همزمان و البته تقویت اقتصاد کار فراهم میکند.