آتیهنو کارنامه خلق اشتغال دولت سیزدهم تا تابستان سال 1402 را بررسی میکند
تحقق یک میلیون و 800 هزار فرصت شغلی
اولویتبخشی به چارهاندیشی در راستای حل مسأله اشتغال، بهویژه خلق فرصتهای شغلی برای جوانان جویای کار دانشآموخته و ماهر، زمانی توسط دولت سیزدهم صورت گرفت که در دهههای گذشته به دلیل عدم توفیق کامل در برنامههای اشتغالزا، رشد کارجویان و نبود تناسب عرضه و تقاضای نیروی کار را شاهد بودیم. به واسطه ضرورت تحقق اشتغالزایی گسترده در راستای بهبود شاخصهای حوزه اشتغال، آتیهنو در این شماره به تشریح بخشی از سیاستگذاری، اقدامات و آمارهای دولت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به عنوان متولی بخش اشتغال، دادههای رشد جمعیت بیمهشدگان سازمان تأمیناجتماعی در تأیید رشد اشتغال، خروجی آماری سامانه رصد ملی اشتغال و تسهیلگری مهارتی در راستای بهبود فضای خلق فرصت شغلی
پرداخته است.
احسان احمدی روزنامه نگار
دولت سیزدهم از زمان روی کار آمدن در تابستان سال 1400 یکی از وعدههای خود را در خلق یک میلیون فرصت شغلی سالانه قرار داد تا از این طریق، رشد اشتغال ایجادی، کاهش نرخ بیکاری در بین اقشار مختلف و البته توسعه و بهبود فضای کار و شاخصهای عمده این حوزه را محقق کند. به این واسطه با اقدامات دولت در استفاده از ظرفیتهای گسترده بخشهای گوناگون، ظرف دو سال اخیر دادههای قابل قبولی در خلق اشتغال بالا در سطح کشور شکل گرفت که بر اساس محاسبات آماری این حوزه، مجموع خلق شغل از ابتدای فعالیت دولت تا ابتدای سه ماهه دوم سال جاری حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار فرصت شغلی در بخشهای مختلف حوزههای خصوصی و دولتی ثبت شده است.
در این حوزه تعداد 728 هزار فرصت شغلی در فاصله یکساله منتهی به بهار سال ۱۴۰۲ ایجاد شد که این دادهها را باید آمار خالص اشتغال ایجادی در این مدت به شمار آورد. این در حالی است که تعهد اشتغال در حوزه ایجاد فرصتهای شغلی برای سال جاری از طرف وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یک میلیون و ۸۸ هزار مورد برآورد شده است.
روند افزایشی اشتغال دانشآموختگان
روند افزایشی نرخ اشتغالزایی سهم اشتغال دانشآموختگان که در دو سال اول دولت سیزدهم با نرخ میانگین نسبت به دو سال آخر دولت قبل ۱.۴ درصد افزایش را ثبت کرد از دیگر اقدامات این دولت در حوزه اشتغال محسوب میشود. نرخ میانگین اشـتغال فارغالتحصیلان در دو سال آخر دولت گذشته در حالی ۲۴.۸۵ درصد بود که این نرخ در دو سال ابتدایی دولت سیزدهم به ۲۶.۲۵ درصد افزایش یافته است. در بازه زمانی تابستان سال 1398 تا تابستان سال 1400 نیز میانگین نرخ بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی ۱۵.۴۵ درصد بود که در سالهای ابتدایی دولت حاضر با ثبت ۱۳.۲۶ درصد، کاهش 2.19 درصدی داشته است.
رشد اشتغال تعاونی
از ابتدای فعالیت دولت سیزدهم، آمار ثبت تعاونیها ۲.۵ درصد و تعداد شاغلان این بخش رشد ۳.۵ درصدی داشته و در این ارتباط مهدی مسکنی، معاون امور تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفته است: «در سال گذشته ۵۲ هزار و ۱۳۰ فرصت شغلی در بیش از ۲ هزار بنگاه تعاونی ایجاد شد که نسبت به سال ۱۴۰۰ افزایش داشته است.» بر اساس اعلام معاونت امور تعاون وزارت کار، طی سال 1401 نیز میزان اشتغال ایجاد شده در بخش تعاون ۴۹ هزار و ۵۰۲ فرصت شغلی بود که در مقایسه با سال ۱۴۰۰ رشد پنج درصدی را به ثبت رسانده است. گزارش معاونت امور تعاون وزارت کار اضافه میکند؛ در مجموع در مدت تصدی دولت سیزدهم تا کنون 4 هزار و 293 تعاونی جدید در قالب تعاونی تولیدی، توزیعی و خدماتی ایجاد شد که برای 103 هزار و 532 نفر بستر اشتغالزایی را فراهم کرد.
سامانه رصد ملی اشتغال
بر اساس دادههای آماری مربوط به سامانه رصد اشتغال وزارت کار، ثبت اشتغال ایجادی تا اواسط تیرماه سال ۱۴۰۲ پیشرفت ۱۵ درصدی داشته است. با توجه به ارائه آمار تفصیلی، این سامانه را باید بستر شفافسازی دادههای اشتغال محسوب کرد. با وجود بُعد نظارتی و ثبت دادههای حوزه اشتغال در آن، خروجی قابل استناد این بستر را باید تأییدی بر دادههای اشتغال دانست.
سامانه مذکور را باید یکی از اقدامات تسهیلگر دولت و وزارت کار دانست. قاسم رستمپور، رییس دبیرخانه شورای اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این ارتباط به آتیهنو گفت: «این سامانه رصد، پایش و نظارت بر وضعیت اشتغال را عهدهدار است. ثبت خدمات دستگاههای مختلف در حوزههای مرتبط با اشتغال نیز در حوزه عملکردی این سامانه قرار گرفته و به نوعی زیستبوم ملی اشتغال جهت پیادهسازی برنامههای این حوزه است. به گفته او در مجموع ارائه خدمات اشتغال به یک کدملی در راستای ایجاد اشتغال با نقشآفرینی حلقههای دستگاهی و هماهنگی وزارت کار را سامانه رصد ملی اشتغال برعهده دارد. هدف سامانه مذکور، ثبت خدمات ارائه شده به یک فرد در قالب کدملی و تعیین خدمات ارائه نشده مرتبط با این سری اقدامات دستگاهها است. محمود کریمیبیرانوند، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، 21 خردادماه سال جاری نیز از ثبت یک میلیون و ۳۸۰ هزار فرصت شغلی و خدمات اشتغال در سامانه ملی رصد اشتغال در سال ۱۴۰۱ خبر داد که نشان از قابل استناد بودن این سامانه است.
تسهیلات برای ایجاد اشتغال
با اعلام کریمیبیرانوند، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار تا پایان سال گذشته میزان ۱۰۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات اشتغال در کشور پرداخت شد. این تسهیلات حوزه اشتغال را باید زمینهساز توسعه خلق اشتغال در کشور دانست. برطرف کردن بیکاری مطلق، رفع ناهماهنگی در ایجاد اشتغال، مردمیسازی خدمات اشتغالآفرین، تبدیل مشاغل خانگی به پیشران اقتصاد با تزریق 4 هزار میلیارد تومان تسهیلات، حمایت از مشاغل دانشبنیان اشتغالزا و اختصاص ۱۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات اشتغال روستایی بخش دیگری از اقدامات وزارت کار در راستای تسهیلگری اشتغال؛ بهویژه در ارائه تسهیلات این بخش محسوب میشود.
رشد 2 میلیون نفری بیمهشدگان
برخی آمارهای مرتبط با شرکای اجتماعی حوزه کار، اشتغال و تولید در نهادها و دستگاههای مرتبط، نشانهای در راستای تحقق اشتغال گسترده ایجادی در بخشهای مختلف به شمار میرود. دادههای آماری تأمیناجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمهای و اصلیترین سازمان بیمهگر شاغلان حوزه کارگری در راستای جذب بیمهشدگان در تحقق اصل (29) قانون اساسی، ارتباطی مستقیم با آمارهای خلق اشتغال دارد.
بخش قابل توجهی از رشد بیمهشدگان تأمیناجتماعی افرادی هستند که به تازگی مشغول به کار شده و تحت پوشش این سازمان قرار گرفتهاند. تازهترین دادهها حاکی از رشد بیش از یک میلیون و 920 هزار نفری جامعه تحت پوشش این سازمان در مدت حدود دو سال گذشته دارد که ارتباط آن با اشتغالزایی قابل استناد است.
اشتغالزایی و کارآفرینی با محور مهارت
توسعه ظرفیتهای مهارتی در راستای بسترسازی امکان اشتغال افراد به عنوان نیروی کار یا کارآفرین را باید یکی از مزایای اجرای سیاستهای کلان حوزه آموزش فنی و حرفهای به شمار آورد که در دولت سیزدهم با برنامهریزی متناسب با ظرفیتهای این بخش مورد توجه قرار گرفته است. سازمان آموزش فنی و حرفهای با اتخاذ روند مهارتآموزی متناسب با توان و امکانات آموزشی این سازمان و بخش خصوصی با کارنامه بیش از 2 میلیون و ۸۰۰ هزار نفر دورهای در دو سال تصدی دولت سیزدهم، در راستای تربیت نیروی کار خلاق و ماهر و حتی کارآفرین، سهم قابل توجهی در توسعه اشتغال ناشی از مهارت داشته است.
در این حوزه تعداد 728 هزار فرصت شغلی در فاصله یکساله منتهی به بهار سال ۱۴۰۲ ایجاد شد که این دادهها را باید آمار خالص اشتغال ایجادی در این مدت به شمار آورد. این در حالی است که تعهد اشتغال در حوزه ایجاد فرصتهای شغلی برای سال جاری از طرف وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یک میلیون و ۸۸ هزار مورد برآورد شده است.
روند افزایشی اشتغال دانشآموختگان
روند افزایشی نرخ اشتغالزایی سهم اشتغال دانشآموختگان که در دو سال اول دولت سیزدهم با نرخ میانگین نسبت به دو سال آخر دولت قبل ۱.۴ درصد افزایش را ثبت کرد از دیگر اقدامات این دولت در حوزه اشتغال محسوب میشود. نرخ میانگین اشـتغال فارغالتحصیلان در دو سال آخر دولت گذشته در حالی ۲۴.۸۵ درصد بود که این نرخ در دو سال ابتدایی دولت سیزدهم به ۲۶.۲۵ درصد افزایش یافته است. در بازه زمانی تابستان سال 1398 تا تابستان سال 1400 نیز میانگین نرخ بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی ۱۵.۴۵ درصد بود که در سالهای ابتدایی دولت حاضر با ثبت ۱۳.۲۶ درصد، کاهش 2.19 درصدی داشته است.
رشد اشتغال تعاونی
از ابتدای فعالیت دولت سیزدهم، آمار ثبت تعاونیها ۲.۵ درصد و تعداد شاغلان این بخش رشد ۳.۵ درصدی داشته و در این ارتباط مهدی مسکنی، معاون امور تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفته است: «در سال گذشته ۵۲ هزار و ۱۳۰ فرصت شغلی در بیش از ۲ هزار بنگاه تعاونی ایجاد شد که نسبت به سال ۱۴۰۰ افزایش داشته است.» بر اساس اعلام معاونت امور تعاون وزارت کار، طی سال 1401 نیز میزان اشتغال ایجاد شده در بخش تعاون ۴۹ هزار و ۵۰۲ فرصت شغلی بود که در مقایسه با سال ۱۴۰۰ رشد پنج درصدی را به ثبت رسانده است. گزارش معاونت امور تعاون وزارت کار اضافه میکند؛ در مجموع در مدت تصدی دولت سیزدهم تا کنون 4 هزار و 293 تعاونی جدید در قالب تعاونی تولیدی، توزیعی و خدماتی ایجاد شد که برای 103 هزار و 532 نفر بستر اشتغالزایی را فراهم کرد.
سامانه رصد ملی اشتغال
بر اساس دادههای آماری مربوط به سامانه رصد اشتغال وزارت کار، ثبت اشتغال ایجادی تا اواسط تیرماه سال ۱۴۰۲ پیشرفت ۱۵ درصدی داشته است. با توجه به ارائه آمار تفصیلی، این سامانه را باید بستر شفافسازی دادههای اشتغال محسوب کرد. با وجود بُعد نظارتی و ثبت دادههای حوزه اشتغال در آن، خروجی قابل استناد این بستر را باید تأییدی بر دادههای اشتغال دانست.
سامانه مذکور را باید یکی از اقدامات تسهیلگر دولت و وزارت کار دانست. قاسم رستمپور، رییس دبیرخانه شورای اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این ارتباط به آتیهنو گفت: «این سامانه رصد، پایش و نظارت بر وضعیت اشتغال را عهدهدار است. ثبت خدمات دستگاههای مختلف در حوزههای مرتبط با اشتغال نیز در حوزه عملکردی این سامانه قرار گرفته و به نوعی زیستبوم ملی اشتغال جهت پیادهسازی برنامههای این حوزه است. به گفته او در مجموع ارائه خدمات اشتغال به یک کدملی در راستای ایجاد اشتغال با نقشآفرینی حلقههای دستگاهی و هماهنگی وزارت کار را سامانه رصد ملی اشتغال برعهده دارد. هدف سامانه مذکور، ثبت خدمات ارائه شده به یک فرد در قالب کدملی و تعیین خدمات ارائه نشده مرتبط با این سری اقدامات دستگاهها است. محمود کریمیبیرانوند، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، 21 خردادماه سال جاری نیز از ثبت یک میلیون و ۳۸۰ هزار فرصت شغلی و خدمات اشتغال در سامانه ملی رصد اشتغال در سال ۱۴۰۱ خبر داد که نشان از قابل استناد بودن این سامانه است.
تسهیلات برای ایجاد اشتغال
با اعلام کریمیبیرانوند، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار تا پایان سال گذشته میزان ۱۰۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات اشتغال در کشور پرداخت شد. این تسهیلات حوزه اشتغال را باید زمینهساز توسعه خلق اشتغال در کشور دانست. برطرف کردن بیکاری مطلق، رفع ناهماهنگی در ایجاد اشتغال، مردمیسازی خدمات اشتغالآفرین، تبدیل مشاغل خانگی به پیشران اقتصاد با تزریق 4 هزار میلیارد تومان تسهیلات، حمایت از مشاغل دانشبنیان اشتغالزا و اختصاص ۱۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات اشتغال روستایی بخش دیگری از اقدامات وزارت کار در راستای تسهیلگری اشتغال؛ بهویژه در ارائه تسهیلات این بخش محسوب میشود.
رشد 2 میلیون نفری بیمهشدگان
برخی آمارهای مرتبط با شرکای اجتماعی حوزه کار، اشتغال و تولید در نهادها و دستگاههای مرتبط، نشانهای در راستای تحقق اشتغال گسترده ایجادی در بخشهای مختلف به شمار میرود. دادههای آماری تأمیناجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمهای و اصلیترین سازمان بیمهگر شاغلان حوزه کارگری در راستای جذب بیمهشدگان در تحقق اصل (29) قانون اساسی، ارتباطی مستقیم با آمارهای خلق اشتغال دارد.
بخش قابل توجهی از رشد بیمهشدگان تأمیناجتماعی افرادی هستند که به تازگی مشغول به کار شده و تحت پوشش این سازمان قرار گرفتهاند. تازهترین دادهها حاکی از رشد بیش از یک میلیون و 920 هزار نفری جامعه تحت پوشش این سازمان در مدت حدود دو سال گذشته دارد که ارتباط آن با اشتغالزایی قابل استناد است.
اشتغالزایی و کارآفرینی با محور مهارت
توسعه ظرفیتهای مهارتی در راستای بسترسازی امکان اشتغال افراد به عنوان نیروی کار یا کارآفرین را باید یکی از مزایای اجرای سیاستهای کلان حوزه آموزش فنی و حرفهای به شمار آورد که در دولت سیزدهم با برنامهریزی متناسب با ظرفیتهای این بخش مورد توجه قرار گرفته است. سازمان آموزش فنی و حرفهای با اتخاذ روند مهارتآموزی متناسب با توان و امکانات آموزشی این سازمان و بخش خصوصی با کارنامه بیش از 2 میلیون و ۸۰۰ هزار نفر دورهای در دو سال تصدی دولت سیزدهم، در راستای تربیت نیروی کار خلاق و ماهر و حتی کارآفرین، سهم قابل توجهی در توسعه اشتغال ناشی از مهارت داشته است.