گزارش آتیه نو از خساست های غول هواپیمایی اروپا
مدیران رایانایر از آب کره میگیرند
شرکت هواپیمایی ایرلندی رایانایر (Ryanair DAC) بزرگترین شرکت هواپیمایی ارزانقیمت در اروپا است که طی کمتر از چهار دهه فعالیت، توانست به بزرگترین کمپانی در زمینه جابهجایی مسافر در اروپا تبدیل شود. این گروه هواپیمایی که بیش از 400 بویینگ 737 را اداره میکند طی سالهای 2010 تا 2020، گردش مالی خود را سه برابر کرد و به حدود 9 میلیارد یورو رساند. رایانایر از طریق اقدامات متعددی توانست هزینههای خود را بشدت کاهش داده و به خط هوایی محبوب طبقه متوسط در اروپا تبدیل شود؛ قیمت ارزانی که بیحکمت نیست و در این گزارش به برخی از اقداماتی میپردازیم که رایانایر را به این نقطه رساند.
سجاد مرادی روزنامهنگار
تابستان امسال با اعتصاب گسترده کارگران و کارمندان خطوط هوایی رایانایر همراه بود؛ به طوری که از ابتدای تابستان تاکنون اعتصاب 18 روزه کارگران این شرکت باعث لغو 310 پرواز و 3 هزار و 455 دقیقه تأخیر در پروازهای این شرکت فقط در کشور اسپانیا شد که پیشبینی میشود اثرات مهمی بر فرودگاههای مادرید، باراخاس، بارسلونا، مالاگا، آلیکانته، سویا و پالماد داشته باشد و حملونقل بینالمللی در این منطقه و صنعت توریسم را با چالش جدی مواجه کند. به تعبیر اتحادیه کارگران شرکت، مطالبه اساسی آنها تنها شامل برخورداری از حقوق اولیه کارگری است. چند ماه پیش، رایانایر میز مذاکره با دو اتحادیه کارگران این شرکت یعنی (USO) و (Sitcpla) را ترک کرد تا با اتحادیه (CC OO) مذاکره کرده و به توافق برسد.
طبق این توافق، تنها کارگران عضو اتحادیه (CC OO) میتوانند از شرایط این توافق بهرهمند شوند؛ موضوعی که مورد پذیرش اتحادیه (USO) نیست و موج اعتصابات جدید در این شرکت از اینجا آغاز شد. یکی از موارد مورد اعتراض کارگران اعمال قانون کار اسپانیا برای استراحت و برخورداری از 14 تعطیلات رسمی است .همینطور آنها خواستار پایان قرارداد فرعی از طریق آژانسهای کاریابی مانند (Workforce) و (Crewlink) هستند که بر اساس قوانین ایرلند غیرقانونی است. طی همهگیری ویروس کرونا که باعث رکود گسترده در شرکتهای هواپیمایی و از جمله رایانایر شد، دستمزد کارمندان و کارگران آن بشدت کاهش یافت، اما پس از پایان دوران همهگیری و رونق مجدد خطوط هوایی، این شرکت هنوز دستمزدها را به سطح پیش از همهگیری نرساند و این یکی دیگر از موارد اعتراضی کارمندان فرودگاههای اسپانیا است. همینطور قرارداد برخی از کارمندان آن به طوری است که فقط برای ساعتهای پرواز دستمزد میگیرند و آنها به این امر معترض هستند.
پسزمینه اعتراضها؛ دامپینگ اجتماعی
ویژگی مهم و شناختهشده این غول هواپیمایی به رسمیت نشناختن اتحادیهها و سندیکاهای کارمندان است که اعتصابهای گستردهای را در تاریخ نه چندان طولانی شرکت رقم زده است. عمده اعتراضها در کشورهای اروپایی به توانایی این شرکت برای دور زدن قوانین کار است که باعث مبارزاتی بیوقفه بین اتحادیههای کارگری و حتی مسئولان اجرایی کشورهای اروپایی با این غول ایرلندی شده
است. در سال 2012 طی گزارشی مشخص شد رایانایر کارگران زمینی فرودگاههای اسپانیا را مجبور کرده بود تا برای کاهش هزینههای شرکت در ایرلند حساب باز کنند و پول به حسابشان در آنجا واریز شود. در سال 2013 و در پی محکومیت این شرکت در فرانسه به دلیل نقض قانون کار این کشور، رایانایر به جرم مخفیکاری شرایط کاری کارمندانش و تقلب به پرداخت 200 هزار یورو جریمه به کارمندان و 8.67 میلیون یورو سایر جریمهها محکوم و در دادگاه استیناف نیز مورد تأیید قرار گرفت. در سال 2014، در پی شکایت مجدد کارمندان نسبت به نقض قانون کار فرانسه، دفتر این شرکت در مارسی مورد بازرسی و تفتیش پلیس فرانسه قرار گرفت و رایانایر را ناچار به دادخواهی از کمیسیون اروپا کرد. کارمندان شرکت در آلمان نیز وضعیت بهتری نداشتند. طبق گزارشهای ارائه شده از این شرکت، 95 درصد از خلبانان رایانایر نمیتوانند تعطیلات عادی داشته باشند و عمدتاً باید آماده به کار باشند. تنها طی 18 ماه،500 خلبان این شرکت در آلمان به همکاری با رایانایر پایان
دادهاند. در دانمارک تخاصم مقامات این کشور با شرکت رایانایر بالاتر هم رفت و ینسن شهردار وقت کپنهاگ به دلیل آنچه وی دستمزدهای پایین به کارکنان شرکت و دامپینگ اجتماعی نامید، تمامی 45 هزار مدیر و کارکنان شهرداری را از سفر با این خط هوایی منع کرد. ماجرا از این قرار بود که رایانایر علاوه بر پرداخت دستمزد پایین به کارگران دانمارکی، به دلیل وجود استانداردهای کاری پایینتر، خطوط هوایی محلی دانمارک را بشدت تحت فشار قرار میداد. پس از اعتراض گسترده اتحادیهها و تأیید حق اعتصاب اتحادیهها، رایانایر ناچار به تعطیلی دفاتر خود در دانمارک شد؛ اعتراضهایی که سالهای بعد هم در بیشتر کشورهای اروپایی ادامه یافت؛ از جمله لغو هزاران پرواز در روز 15 سپتامبر سال 2017 که اعتصاب خلبانان در ایتالیا، ایرلند و پرتغال آن را رقم زدند. همچنین در 10 اوت سال 2018، خلبانان رایانایر در آلمان، سوئد، ایرلند، بلژیک و هلند به مدت 24 ساعت اعتصاب کردند طی یک روز 400 پرواز لغو شد؛ اعتصابی که یکی از بزرگترینها در نوع خود بود.
سیاستهای کاهش هزینه و افزایش درآمد
رایانایر با شیوههای عجیب و غریب کاهش هزینهها و افزایش درآمدها شناخته میشود. برای مثال این شرکت از طریق اجاره دادن بدنه هواپیماهای خود به شرکتهای تبلیغاتی درآمدهای هنگفتی به جیب زده است. در این مورد شاید شرکت مستقیماً از جیب مسافران یا کارکنان خود درآمد کسب نکند اما گزارشهای متعدد نشان میدهد که رایانایر، استاد این کار است. شرکت همواره به دلیل دریافت هزینههای چند 10 هزار یورویی از خلبانان برای ارائه آموزش به آنها مورد انتقاد بوده است.
شیوه استخدام مورد علاقه شرکت، استخدام کارکنان به واسطه شرکتهای کاریابی است که به رایانایر اجازه میدهد دستمزدهای پایینتری بپردازد، مستقیماً وارد جدال با کارگران نشود و تعدیل نیرو را در زمانهای مقتضی راحتتر انجام دهد. تمام ناوگان تقریباً 400 تایی رایانایر را بویینگهای 737 تشکیل میدهند که این هم هزینههای نگهداری و تعمیرات هواپیماها و هم آموزش پرسنل را بشدت کاهش میدهد. همینطور گزارشهایی در رسانهها منتشر شد مبنی بر اینکه این شرکت برای کاهش هزینههای اداری، ممنوعیتی را در برخی دفاتر خود برای شارژ تلفن همراه در محل کار توسط کارمندان اعلام کرده است. اما خساست رایانایر همه جا ادامه دارد؛ حتی در تبلیغات. ترفندهایی که این شرکت برای استفاده از تبلیغات ارزان و بعضاً رایگان انجام میدهد، باعث شکایتهای متعددی از سوی آژانسهای تبلیغاتی اروپا شده است.
به عنوان یک مثال کوچک، در سال 2009، اولری مدیرعامل این شرکت در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که این شرکت قصد دارد برای استفاده از توالت در پروازهایش ، مبلغ یک یورو از مسافر دریافت کند. این خبر باعث ایجاد موجی خبری شد و تا چندین روز این یک خبر کوتاه، به موضوع رسانهها تبدیل شد. تبلیغات مجانی مایکل اولری جواب داده بود و آنها به صورت کاملاً رایگان برای چند روز در بیشتر رسانهها حضور داشتند. کار که از کار گذشت، اولری اعلام کرد که این تنها یک شوخی تبلیغاتی بوده و احتمالاً چنین اتفاقی نخواهد افتاد.
آلودگیهای زیستمحیطی
در وبسایت شرکت رایانایر که خود را «سبزترین و تمیزترین شرکت هواپیمایی اروپا» مینامد، در مورد تعهد این شرکت به کاهش انتشار گازهای گلخانهای آمده است: «به عنوان کارآمدترین خطوط هوایی اروپا از نظر زیستمحیطی، ما متعهد هستیم که سفرها را راحتتر کنیم. ما با تیمها، شرکا و مشتریان خود کار میکنیم تا برای مقابله با تغییرات آب و هوایی، هوانوردی را به سمت بهتری هدایت و از سیاره خود محافظت کنیم.» در عوض در سال 2018 مشخص شد رایانایر اولین و تنها شرکت هواپیمایی اروپایی بود که در بین 10 شرکت دارای بالاترین میزان انتشار دیاکسیدکربن در اتحادیه اروپا قرار گرفت. 9 شرکت اول این ردهبندی، 9 نیروگاه زغالسنگی هستند و شرکت دهم چیزی جز رایانایر نبود، هواپیماهای این شرکت معادل 9.9 مگاتن دیاکسید کربن به هوا منتشر کردند که طی پنج سال گذشته افزایش 50 درصدی را نشان میداد و تنها طی یک سال هفت درصد افزایش یافته بود.
مانند سایر موارد، انتشار این آمار اعتراضهای گستردهای را در بین فعالان محیطزیست سراسر اروپا ایجاد کرد. معترضان خواستار افزایش مالیاتهای این شرکت به دلیل روند رو به رشد انتشار دیاکسیدکربن بودند. همچنین شرکت برنامهریزی کرده تا طی پنج سال آینده، مقدار جابهجایی مسافر خود را از حدود 149 میلیون نفر به 225 میلیون نفر افزایش دهد و این به معنای افزایش گازهای گلخانهای در سالهای آینده است.
طبق این توافق، تنها کارگران عضو اتحادیه (CC OO) میتوانند از شرایط این توافق بهرهمند شوند؛ موضوعی که مورد پذیرش اتحادیه (USO) نیست و موج اعتصابات جدید در این شرکت از اینجا آغاز شد. یکی از موارد مورد اعتراض کارگران اعمال قانون کار اسپانیا برای استراحت و برخورداری از 14 تعطیلات رسمی است .همینطور آنها خواستار پایان قرارداد فرعی از طریق آژانسهای کاریابی مانند (Workforce) و (Crewlink) هستند که بر اساس قوانین ایرلند غیرقانونی است. طی همهگیری ویروس کرونا که باعث رکود گسترده در شرکتهای هواپیمایی و از جمله رایانایر شد، دستمزد کارمندان و کارگران آن بشدت کاهش یافت، اما پس از پایان دوران همهگیری و رونق مجدد خطوط هوایی، این شرکت هنوز دستمزدها را به سطح پیش از همهگیری نرساند و این یکی دیگر از موارد اعتراضی کارمندان فرودگاههای اسپانیا است. همینطور قرارداد برخی از کارمندان آن به طوری است که فقط برای ساعتهای پرواز دستمزد میگیرند و آنها به این امر معترض هستند.
پسزمینه اعتراضها؛ دامپینگ اجتماعی
ویژگی مهم و شناختهشده این غول هواپیمایی به رسمیت نشناختن اتحادیهها و سندیکاهای کارمندان است که اعتصابهای گستردهای را در تاریخ نه چندان طولانی شرکت رقم زده است. عمده اعتراضها در کشورهای اروپایی به توانایی این شرکت برای دور زدن قوانین کار است که باعث مبارزاتی بیوقفه بین اتحادیههای کارگری و حتی مسئولان اجرایی کشورهای اروپایی با این غول ایرلندی شده
است. در سال 2012 طی گزارشی مشخص شد رایانایر کارگران زمینی فرودگاههای اسپانیا را مجبور کرده بود تا برای کاهش هزینههای شرکت در ایرلند حساب باز کنند و پول به حسابشان در آنجا واریز شود. در سال 2013 و در پی محکومیت این شرکت در فرانسه به دلیل نقض قانون کار این کشور، رایانایر به جرم مخفیکاری شرایط کاری کارمندانش و تقلب به پرداخت 200 هزار یورو جریمه به کارمندان و 8.67 میلیون یورو سایر جریمهها محکوم و در دادگاه استیناف نیز مورد تأیید قرار گرفت. در سال 2014، در پی شکایت مجدد کارمندان نسبت به نقض قانون کار فرانسه، دفتر این شرکت در مارسی مورد بازرسی و تفتیش پلیس فرانسه قرار گرفت و رایانایر را ناچار به دادخواهی از کمیسیون اروپا کرد. کارمندان شرکت در آلمان نیز وضعیت بهتری نداشتند. طبق گزارشهای ارائه شده از این شرکت، 95 درصد از خلبانان رایانایر نمیتوانند تعطیلات عادی داشته باشند و عمدتاً باید آماده به کار باشند. تنها طی 18 ماه،500 خلبان این شرکت در آلمان به همکاری با رایانایر پایان
دادهاند. در دانمارک تخاصم مقامات این کشور با شرکت رایانایر بالاتر هم رفت و ینسن شهردار وقت کپنهاگ به دلیل آنچه وی دستمزدهای پایین به کارکنان شرکت و دامپینگ اجتماعی نامید، تمامی 45 هزار مدیر و کارکنان شهرداری را از سفر با این خط هوایی منع کرد. ماجرا از این قرار بود که رایانایر علاوه بر پرداخت دستمزد پایین به کارگران دانمارکی، به دلیل وجود استانداردهای کاری پایینتر، خطوط هوایی محلی دانمارک را بشدت تحت فشار قرار میداد. پس از اعتراض گسترده اتحادیهها و تأیید حق اعتصاب اتحادیهها، رایانایر ناچار به تعطیلی دفاتر خود در دانمارک شد؛ اعتراضهایی که سالهای بعد هم در بیشتر کشورهای اروپایی ادامه یافت؛ از جمله لغو هزاران پرواز در روز 15 سپتامبر سال 2017 که اعتصاب خلبانان در ایتالیا، ایرلند و پرتغال آن را رقم زدند. همچنین در 10 اوت سال 2018، خلبانان رایانایر در آلمان، سوئد، ایرلند، بلژیک و هلند به مدت 24 ساعت اعتصاب کردند طی یک روز 400 پرواز لغو شد؛ اعتصابی که یکی از بزرگترینها در نوع خود بود.
سیاستهای کاهش هزینه و افزایش درآمد
رایانایر با شیوههای عجیب و غریب کاهش هزینهها و افزایش درآمدها شناخته میشود. برای مثال این شرکت از طریق اجاره دادن بدنه هواپیماهای خود به شرکتهای تبلیغاتی درآمدهای هنگفتی به جیب زده است. در این مورد شاید شرکت مستقیماً از جیب مسافران یا کارکنان خود درآمد کسب نکند اما گزارشهای متعدد نشان میدهد که رایانایر، استاد این کار است. شرکت همواره به دلیل دریافت هزینههای چند 10 هزار یورویی از خلبانان برای ارائه آموزش به آنها مورد انتقاد بوده است.
شیوه استخدام مورد علاقه شرکت، استخدام کارکنان به واسطه شرکتهای کاریابی است که به رایانایر اجازه میدهد دستمزدهای پایینتری بپردازد، مستقیماً وارد جدال با کارگران نشود و تعدیل نیرو را در زمانهای مقتضی راحتتر انجام دهد. تمام ناوگان تقریباً 400 تایی رایانایر را بویینگهای 737 تشکیل میدهند که این هم هزینههای نگهداری و تعمیرات هواپیماها و هم آموزش پرسنل را بشدت کاهش میدهد. همینطور گزارشهایی در رسانهها منتشر شد مبنی بر اینکه این شرکت برای کاهش هزینههای اداری، ممنوعیتی را در برخی دفاتر خود برای شارژ تلفن همراه در محل کار توسط کارمندان اعلام کرده است. اما خساست رایانایر همه جا ادامه دارد؛ حتی در تبلیغات. ترفندهایی که این شرکت برای استفاده از تبلیغات ارزان و بعضاً رایگان انجام میدهد، باعث شکایتهای متعددی از سوی آژانسهای تبلیغاتی اروپا شده است.
به عنوان یک مثال کوچک، در سال 2009، اولری مدیرعامل این شرکت در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که این شرکت قصد دارد برای استفاده از توالت در پروازهایش ، مبلغ یک یورو از مسافر دریافت کند. این خبر باعث ایجاد موجی خبری شد و تا چندین روز این یک خبر کوتاه، به موضوع رسانهها تبدیل شد. تبلیغات مجانی مایکل اولری جواب داده بود و آنها به صورت کاملاً رایگان برای چند روز در بیشتر رسانهها حضور داشتند. کار که از کار گذشت، اولری اعلام کرد که این تنها یک شوخی تبلیغاتی بوده و احتمالاً چنین اتفاقی نخواهد افتاد.
آلودگیهای زیستمحیطی
در وبسایت شرکت رایانایر که خود را «سبزترین و تمیزترین شرکت هواپیمایی اروپا» مینامد، در مورد تعهد این شرکت به کاهش انتشار گازهای گلخانهای آمده است: «به عنوان کارآمدترین خطوط هوایی اروپا از نظر زیستمحیطی، ما متعهد هستیم که سفرها را راحتتر کنیم. ما با تیمها، شرکا و مشتریان خود کار میکنیم تا برای مقابله با تغییرات آب و هوایی، هوانوردی را به سمت بهتری هدایت و از سیاره خود محافظت کنیم.» در عوض در سال 2018 مشخص شد رایانایر اولین و تنها شرکت هواپیمایی اروپایی بود که در بین 10 شرکت دارای بالاترین میزان انتشار دیاکسیدکربن در اتحادیه اروپا قرار گرفت. 9 شرکت اول این ردهبندی، 9 نیروگاه زغالسنگی هستند و شرکت دهم چیزی جز رایانایر نبود، هواپیماهای این شرکت معادل 9.9 مگاتن دیاکسید کربن به هوا منتشر کردند که طی پنج سال گذشته افزایش 50 درصدی را نشان میداد و تنها طی یک سال هفت درصد افزایش یافته بود.
مانند سایر موارد، انتشار این آمار اعتراضهای گستردهای را در بین فعالان محیطزیست سراسر اروپا ایجاد کرد. معترضان خواستار افزایش مالیاتهای این شرکت به دلیل روند رو به رشد انتشار دیاکسیدکربن بودند. همچنین شرکت برنامهریزی کرده تا طی پنج سال آینده، مقدار جابهجایی مسافر خود را از حدود 149 میلیون نفر به 225 میلیون نفر افزایش دهد و این به معنای افزایش گازهای گلخانهای در سالهای آینده است.