هنرهای آسيبی!
تابان خسروشاهی روزنامهنگار
«هنر نزد ایرانیان است و بس». این یکی از زیباترین جملهها و بیانگر وجود بیشمار صنایع دستی در کشور ماست. اما شاغلان این صنعت- هنر از شرایط خوبی برخوردار نیستند. دلایل آن هم البته بیشمار است. بیستم خردادماه روز صنایع دستی است. این فرصت را بهانه کردیم تا درباره بعضی نکات مربوط به سلامت شاغلان این حوزه صحبت کنیم.
1- از دستها ببینید: یکی از نقاط در معرض آسیب، دستها هستند. هرچه حرکت دست بیشتر باشد، میزان آسیب وارد شده به دستها نیز بیشتر است. در بسیاری از هنرهای دستی، « تکرار» یک حرکت در حین کار، وجود دارد. علاوه بر این هر نوع ضربه زدن، کشش، حرکت بیش از اندازه دست از مچ یا آرنج، به دست آسیب وارد میکند. سندرم «کانال کارپال دست» و سندرم «آرنج تنیسبازان» دو عارضه رایج در میان هنرمندان صنایع دستی است. آسیب به گردن و شانهها از دیگر عارضههاست.
2- از چشمها بخوانید: ظرافت از ویژگیهای هنرهای دستی است. این مسأله نیاز به تمرکز و دقت دارد. به همین دلیل چشمها در معرض آسیب قرار دارند. اگر نور، زاویه دید، تسلط به مکان در حین کار مناسب نباشد، آسیب به چشم تسریع و تشدید میشود. بنابراین در حین کار باید شرایط کاملاً مناسب باشد تا خستگی و فشار به چشم، به حداقل برسد. معاینه دورهای و منظم چشمها خطر آسیبهای چشمی را کاهش میدهد.
3- به خمیدگی نرسید: نشستن به مدت طولانی، خم شدن ستون فقرات به سمت جلو و ایجاد حالت منحنی در ناحیه ستون فقرات و گردن، اصلیترین دلیل ایجاد عارضههای ستون فقرات، گردن و کمر است. افتادگی شانهها، دیسک مهرهها بهویژه در ناحیه گردن و کمر از جمله آسیبهای جدی در هنرمندان صنایع دستی است. علاوه بر این نشستن طولانیمدت میتواند عوارضی مانند تورم پاها، واریس و تحلیل عضلات را به همراه داشته باشد.
4- ذخایری که تحلیل میروند: از آنجایی که هنرمندان صنایع دستی مدت زمان زیادی را در کارگاه و به دور از نور خورشید و با حداقل تحرک بدنی در حال کار هستند با کمبود ویتامین (D) و منابع کلسیمی روبهرو هستند. به همین دلیل بیماریهایی مانند پوکی استخوان، تحلیل ماهیچهها، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن در این افراد شایع است. پوکی استخوان و کاهش حجم ماهیچهها میتواند زمینهساز شکستیهای ناگهانی و درمواردی حاد در نواحی خاص مانند لگن یا ستون مهرهها باشد.
1- از دستها ببینید: یکی از نقاط در معرض آسیب، دستها هستند. هرچه حرکت دست بیشتر باشد، میزان آسیب وارد شده به دستها نیز بیشتر است. در بسیاری از هنرهای دستی، « تکرار» یک حرکت در حین کار، وجود دارد. علاوه بر این هر نوع ضربه زدن، کشش، حرکت بیش از اندازه دست از مچ یا آرنج، به دست آسیب وارد میکند. سندرم «کانال کارپال دست» و سندرم «آرنج تنیسبازان» دو عارضه رایج در میان هنرمندان صنایع دستی است. آسیب به گردن و شانهها از دیگر عارضههاست.
2- از چشمها بخوانید: ظرافت از ویژگیهای هنرهای دستی است. این مسأله نیاز به تمرکز و دقت دارد. به همین دلیل چشمها در معرض آسیب قرار دارند. اگر نور، زاویه دید، تسلط به مکان در حین کار مناسب نباشد، آسیب به چشم تسریع و تشدید میشود. بنابراین در حین کار باید شرایط کاملاً مناسب باشد تا خستگی و فشار به چشم، به حداقل برسد. معاینه دورهای و منظم چشمها خطر آسیبهای چشمی را کاهش میدهد.
3- به خمیدگی نرسید: نشستن به مدت طولانی، خم شدن ستون فقرات به سمت جلو و ایجاد حالت منحنی در ناحیه ستون فقرات و گردن، اصلیترین دلیل ایجاد عارضههای ستون فقرات، گردن و کمر است. افتادگی شانهها، دیسک مهرهها بهویژه در ناحیه گردن و کمر از جمله آسیبهای جدی در هنرمندان صنایع دستی است. علاوه بر این نشستن طولانیمدت میتواند عوارضی مانند تورم پاها، واریس و تحلیل عضلات را به همراه داشته باشد.
4- ذخایری که تحلیل میروند: از آنجایی که هنرمندان صنایع دستی مدت زمان زیادی را در کارگاه و به دور از نور خورشید و با حداقل تحرک بدنی در حال کار هستند با کمبود ویتامین (D) و منابع کلسیمی روبهرو هستند. به همین دلیل بیماریهایی مانند پوکی استخوان، تحلیل ماهیچهها، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن در این افراد شایع است. پوکی استخوان و کاهش حجم ماهیچهها میتواند زمینهساز شکستیهای ناگهانی و درمواردی حاد در نواحی خاص مانند لگن یا ستون مهرهها باشد.