با مشکلات جسمی و روانی فعالان بخش پزشکی قانونی آشنا شوید
ما تاب شنيدن از کار روزانه آنها نداريم
صحبت کردن از سختی کار بعضی مشاغل، سختتر از سخت است؛ مثل افرادی که در سازمان پزشکی قانونی فعالیت میکنند. دلیل این سختی، اضطراب و استرس بالای این شغل و نزدیک بودن به حوادثی است که دیدن و شنیدن و تابآوردن مقابل آنها، دشوار است. با دشواریهای جسمی و روانی این شغل آشنا شویم.
پژمان سلطانی روزنامهنگار
بر اساس تعریف مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت حرفهای (NIOSH) استرس شغلی زمانی ایجاد میشود که بین نیازهای شغلی با تواناییها، قابلیتها و خواستههای فرد هماهنگی وجود نداشته باشد. درحرفههایی که با خدمات انسانی سروکار دارند، میزان استرس شغلی بالاتر است. آمارهای به دست آمده از بررسی عوامل ایجادکننده استرس شغلی در کارکنان واحدهای مختلف مراکز پزشکی قانونی استانهای شمال غرب کشور نشان میدهد حدود 50 درصد از کارکنان دارای استرس شغلی متوسط و بیش از 12 درصد آنها دارای استرس شدید هستند. در صورت درگیری فرد با مشکلات خانوادگی یا بیماری جسمی، این آمار افزایش معناداری پیدا میکند. این بررسی نشان میدهد که شیوع استرس و اضطراب در بین کارمندان سازمان پزشکی قانونی، در مقایسه با کارمندان سازمانهای دیگر شیوع بسیار بالاتری دارند. بنابراین یکی از مهمترین آسیبهای شغلی در بین این کارمندان، تنشهای روانی ناشی از شرایط شغلی و تحمل استرس و اضطراب بالاست. بر اساس آمار، میانگین غیبت از کار به دلیل استرس و اضطراب شدید، چهار برابر غیبت از کار در مورد تمام آسیبها و بیماریهای غیرکُشنده شغلی است. از دیگر اثرات استرس میتوان به؛ افت عملکرد شغلی، احساس عدم رضایت از خود و زندگی، بدرفتاری با اربابرجوع، کاهش اراده و توانایی انجام کار، ابتلا به بیماریهای روانتنی و فرسودگی جسمی و روانی اشاره کرد. افراد فعال در بخش پزشکی قانونی با موارد استرسزای خاصی نیز به این شرح درگیرهستند:
نقش کلیدی و خاص پزشک درتعیین علت حادثه، مرگ یا قتل. این مسئولیت مهمترین چالش کاری پزشکان فعال در پزشکی قانونی است.
شیفتهای کاری طولانی و خاص؛ مثلاً شیفت شب یا شیفتهایی که ویژه یک حادثه خاص در نظرگرفته میشود. بیخوابی، اضطراب، تغذیه ناکافی ونادرست، تشدید استرس و اضطراب و حجم کاری بالا.
فشارکاری زیاد برای روشن شدن هرچه زودتر ابهامات پروندهها.
نگرانی از فاش شدن هویت پزشکت در دادگاههای عام و مورد تهدید قرار گرفتن پزشک یا خانواده او ازطرف مجرمان.
مورد سؤال قرار گرفتن پزشک توسط وکلای مجرمان.
پرسشهای مکرر، پیگیری و حتی تهدید از سوی خانواده افرادی که به هر دلیل جسد یا خود آنها به پزشکی قانونی ارجاع داده میشود، از دیگر دشواریهای شغلی پزشکان و دیگر پرسنل پزشکی قانونی است.
عدم تعطیلی مراکز پزشکی قانونی و ضرورت کار دائمی و دشوار. این نکته بهویژه برای خدمه معمولاً آسیب بیشتری را به همراه دارد.
برای تعدیل این شرایط، این راهکارها مناسب است:
1- آرامتنی: برای آرام کردن تنشهای ذهنی و جسمی، ورزشهای آرامتنی یکی از بهترین راهکارهاست. این ورزشها به سادگی در منزل قابل انجام بوده و کمک میکنند تا جسم و روان آرام شوند.
2- ورزش: تحرک بدنی، باعث افزایش ترشح هورمون سرتونین- هورمون شادیآور- میشود. به همین دلیل یکی از راهکارهای رفع تنش و اضطراب ورزش است. با 30 دقیقه پیادهروی روزانه شروع کنید. اگر فرصت دارید، در کلاس ورزش پرتحرکی ثبتنام کنید. ورزشهایی که تحرک بدنی بالایی دارند، تأثیر بیشتری در تخلیه انرژی و رفع تنش و اضطراب دارند.
3- مشاور: اگر احساس میکنید استرس و اضطراب بالایی دارید و امکان کنترل آن را ندارید، حتماً از مشاور کمک بگیرید.
آلودگی امکان انتقال دارد
بخش مهمی از کار پرنسل پزشکی قانونی، کالبدشکافی، معاینه و علتیابی حوادث است. بنابراین امکان آلودگی و انتقال بیماری اجساد درحین کالبدشکافی یا حتی معاینه افراد وجود دارد. در مرحله انجام «توپسی» یا «اتوپسی» یا معاینه پس از مرگ و برداشت بافت انسانی برای تشخیص علت، ممکن است آلودگی یا بیماری جسد به پزشک منتقل شود. بخش دیگر از این آلودگی ناشی از سروکار داشتن با مواد و کار در شرایط خاص آزمایشگاهی است.
برای جلوگیری از انتقال تنها راهکار پیشگیرانه، استفاده از وسایل ایمنی درحین کار مانند ماسک، دستکش، شیلد و... است. علاوه بر اینکه در حین کار باید جریان هوای مناسب وجود داشته باشد. فعالیت کامل و مناسب هواکشها در سالن تشریح بسیار مهم است. درصورت بروز هرگونه نشانههای غیرعادی پس از انجام توپسی به پزشک مراجعه کنید.
اسکلتهای درهم تنیده
بخشی از فرسودگی جسمی، به میزان استرس بالای هر شغل بازمیگردد. در بخش پزشکی قانونی این عامل یعنی استرس و اضطراب شغلی همواره بالاست. اما در کنار آن نیاز به جابهجایی اجساد، نگهداری مناسب، پاکسازی سالن تشریح، تجهیزات، سردخانه و... وجود دارد، بنابراین احتمال ایجاد آسیبهای جسمی بالاست. از جمله این آسیبها میتوان به آسیبهای گردن و کمر، دستها بهویژه مچ آنها، پشت درد اشاره کرد. در مواردی شخص ساعتها روی پا بایستند، خطر واریس و درد و آسیب ناحیه کف پا نیز وجود دارد. با رعایت این موارد به خودتان کمک کنید.
1- استفاده از ابزار: سعی کنید تا حد ممکن از ابزاری که کار جابهجایی را راحتترانجام میدهد، استفاده کنید. جسد یا دیگر ملحقات آن را به تنهایی بلند نکنید.
2- کفش: استفاده از کفش ورزشی یا طبی برای جلوگیری از آسیب به سلامت پا بسیار مهم است. این کفش باید گودی کف پا را کاملاً پرکند. به پا اندازه بوده و از نظرجنس، از کیفیت مناسب برخوردار بوده و باعث تعرق بیش از اندازه پا در کفش نشود. راه رفتن با آن آسان باشد. قابل شستوشو باشد تا آلودگیهای احتمالی از کفشها کاملاً پاک شود.
3- لباس: ساعتها کار داخل گان یا روپوش پزشکی دشوار است. بنابراین سعی کنید زیر این لباسهای محافظ حتماً از لباس نخی استفاده کنید تا باعث تعرق و آسیب به پوست نشود. گاهی تعرق بیش از اندازه میتواند تأثیری مانند سوختگی پوست در بدن جا بگذارد. بنابراین به جنس لباسی که میپوشید، دقت کنید.
4- استراحت: به ازای هر یک ساعت کار، کمی استراحت کنید. دست و پاها را در حالت استراحت قرار دهید. اگر مدت طولانی است که پاها آویزان است، حتماً آنها را در شرایطی بالاتر از سطح بدن قرار دهید تا از خطر بروز واریس جلوگیری کنید.
5- ورزش خاص: برای رفع خستگی بخشهایی از بدن مانند دستها، گردن و پاها که بیشتر در معرض آسیب ناشی از کار قرار دارند، ورزشهای مناسب یاد بگیرید. این ورزشها را به طور منظم در منزل و بخشی از آنها را در محل کار- بهویژه پس از کار طولانی- انجام دهید تا خستگی این بخشها برطرف شود.
6- ماساژ: در صورتی که با ورزش، مشکلات برطرف نشد از روش ماساژ یا فیزیوتراپی برای درمان بخشهای آسیبدیده بدن کمک بگیرید. شنا و آبدرمانی نیز از دیگر روشهای مفید برطرف شدن عارضههای جسمی ناشی از کار است.
معاینه را فراموش نکنید
بدن شما از نظر جسمی و روانی نیازبه معاینه منظم دارد. دلیل آن نیز خطر بالای فرسودگی جسمی و روانی، ناشی از شغل دشوار شماست. بنابراین به طور منظم هر شش ماه تا یک سال یکبار نیاز به معاینه کامل پزشکی از نظر جسمی و روانی دارید. این نکته بهویژه درباره معاینهها و مشاورههای روانپزشکی- روانشناسی بسیار مهم است. این نکته را فراموش نکنیم که تأثیر کرونا و اتفاقات و مرگ ومیر ناشی از این آن بسیارتازه بوده و قطعاً روان شما بابت این دوره خاص آزرده شده است. بنابراین بررسیهای پزشکی- روانپزشکی را به هیچ وجه فراموش نکنید. ابتلا به اختلال افسردگی، استرس و اضطراب مزمن، پانیک و اختلال استرس پس از سانحه از جمله آسیبهای روانی افراد شاغل در بخشی پزشکی قانونی است که باید به آنها هرچه سریعتر رسیدگی شده و مشکل برطرف شود.
نقش کلیدی و خاص پزشک درتعیین علت حادثه، مرگ یا قتل. این مسئولیت مهمترین چالش کاری پزشکان فعال در پزشکی قانونی است.
شیفتهای کاری طولانی و خاص؛ مثلاً شیفت شب یا شیفتهایی که ویژه یک حادثه خاص در نظرگرفته میشود. بیخوابی، اضطراب، تغذیه ناکافی ونادرست، تشدید استرس و اضطراب و حجم کاری بالا.
فشارکاری زیاد برای روشن شدن هرچه زودتر ابهامات پروندهها.
نگرانی از فاش شدن هویت پزشکت در دادگاههای عام و مورد تهدید قرار گرفتن پزشک یا خانواده او ازطرف مجرمان.
مورد سؤال قرار گرفتن پزشک توسط وکلای مجرمان.
پرسشهای مکرر، پیگیری و حتی تهدید از سوی خانواده افرادی که به هر دلیل جسد یا خود آنها به پزشکی قانونی ارجاع داده میشود، از دیگر دشواریهای شغلی پزشکان و دیگر پرسنل پزشکی قانونی است.
عدم تعطیلی مراکز پزشکی قانونی و ضرورت کار دائمی و دشوار. این نکته بهویژه برای خدمه معمولاً آسیب بیشتری را به همراه دارد.
برای تعدیل این شرایط، این راهکارها مناسب است:
1- آرامتنی: برای آرام کردن تنشهای ذهنی و جسمی، ورزشهای آرامتنی یکی از بهترین راهکارهاست. این ورزشها به سادگی در منزل قابل انجام بوده و کمک میکنند تا جسم و روان آرام شوند.
2- ورزش: تحرک بدنی، باعث افزایش ترشح هورمون سرتونین- هورمون شادیآور- میشود. به همین دلیل یکی از راهکارهای رفع تنش و اضطراب ورزش است. با 30 دقیقه پیادهروی روزانه شروع کنید. اگر فرصت دارید، در کلاس ورزش پرتحرکی ثبتنام کنید. ورزشهایی که تحرک بدنی بالایی دارند، تأثیر بیشتری در تخلیه انرژی و رفع تنش و اضطراب دارند.
3- مشاور: اگر احساس میکنید استرس و اضطراب بالایی دارید و امکان کنترل آن را ندارید، حتماً از مشاور کمک بگیرید.
آلودگی امکان انتقال دارد
بخش مهمی از کار پرنسل پزشکی قانونی، کالبدشکافی، معاینه و علتیابی حوادث است. بنابراین امکان آلودگی و انتقال بیماری اجساد درحین کالبدشکافی یا حتی معاینه افراد وجود دارد. در مرحله انجام «توپسی» یا «اتوپسی» یا معاینه پس از مرگ و برداشت بافت انسانی برای تشخیص علت، ممکن است آلودگی یا بیماری جسد به پزشک منتقل شود. بخش دیگر از این آلودگی ناشی از سروکار داشتن با مواد و کار در شرایط خاص آزمایشگاهی است.
برای جلوگیری از انتقال تنها راهکار پیشگیرانه، استفاده از وسایل ایمنی درحین کار مانند ماسک، دستکش، شیلد و... است. علاوه بر اینکه در حین کار باید جریان هوای مناسب وجود داشته باشد. فعالیت کامل و مناسب هواکشها در سالن تشریح بسیار مهم است. درصورت بروز هرگونه نشانههای غیرعادی پس از انجام توپسی به پزشک مراجعه کنید.
اسکلتهای درهم تنیده
بخشی از فرسودگی جسمی، به میزان استرس بالای هر شغل بازمیگردد. در بخش پزشکی قانونی این عامل یعنی استرس و اضطراب شغلی همواره بالاست. اما در کنار آن نیاز به جابهجایی اجساد، نگهداری مناسب، پاکسازی سالن تشریح، تجهیزات، سردخانه و... وجود دارد، بنابراین احتمال ایجاد آسیبهای جسمی بالاست. از جمله این آسیبها میتوان به آسیبهای گردن و کمر، دستها بهویژه مچ آنها، پشت درد اشاره کرد. در مواردی شخص ساعتها روی پا بایستند، خطر واریس و درد و آسیب ناحیه کف پا نیز وجود دارد. با رعایت این موارد به خودتان کمک کنید.
1- استفاده از ابزار: سعی کنید تا حد ممکن از ابزاری که کار جابهجایی را راحتترانجام میدهد، استفاده کنید. جسد یا دیگر ملحقات آن را به تنهایی بلند نکنید.
2- کفش: استفاده از کفش ورزشی یا طبی برای جلوگیری از آسیب به سلامت پا بسیار مهم است. این کفش باید گودی کف پا را کاملاً پرکند. به پا اندازه بوده و از نظرجنس، از کیفیت مناسب برخوردار بوده و باعث تعرق بیش از اندازه پا در کفش نشود. راه رفتن با آن آسان باشد. قابل شستوشو باشد تا آلودگیهای احتمالی از کفشها کاملاً پاک شود.
3- لباس: ساعتها کار داخل گان یا روپوش پزشکی دشوار است. بنابراین سعی کنید زیر این لباسهای محافظ حتماً از لباس نخی استفاده کنید تا باعث تعرق و آسیب به پوست نشود. گاهی تعرق بیش از اندازه میتواند تأثیری مانند سوختگی پوست در بدن جا بگذارد. بنابراین به جنس لباسی که میپوشید، دقت کنید.
4- استراحت: به ازای هر یک ساعت کار، کمی استراحت کنید. دست و پاها را در حالت استراحت قرار دهید. اگر مدت طولانی است که پاها آویزان است، حتماً آنها را در شرایطی بالاتر از سطح بدن قرار دهید تا از خطر بروز واریس جلوگیری کنید.
5- ورزش خاص: برای رفع خستگی بخشهایی از بدن مانند دستها، گردن و پاها که بیشتر در معرض آسیب ناشی از کار قرار دارند، ورزشهای مناسب یاد بگیرید. این ورزشها را به طور منظم در منزل و بخشی از آنها را در محل کار- بهویژه پس از کار طولانی- انجام دهید تا خستگی این بخشها برطرف شود.
6- ماساژ: در صورتی که با ورزش، مشکلات برطرف نشد از روش ماساژ یا فیزیوتراپی برای درمان بخشهای آسیبدیده بدن کمک بگیرید. شنا و آبدرمانی نیز از دیگر روشهای مفید برطرف شدن عارضههای جسمی ناشی از کار است.
معاینه را فراموش نکنید
بدن شما از نظر جسمی و روانی نیازبه معاینه منظم دارد. دلیل آن نیز خطر بالای فرسودگی جسمی و روانی، ناشی از شغل دشوار شماست. بنابراین به طور منظم هر شش ماه تا یک سال یکبار نیاز به معاینه کامل پزشکی از نظر جسمی و روانی دارید. این نکته بهویژه درباره معاینهها و مشاورههای روانپزشکی- روانشناسی بسیار مهم است. این نکته را فراموش نکنیم که تأثیر کرونا و اتفاقات و مرگ ومیر ناشی از این آن بسیارتازه بوده و قطعاً روان شما بابت این دوره خاص آزرده شده است. بنابراین بررسیهای پزشکی- روانپزشکی را به هیچ وجه فراموش نکنید. ابتلا به اختلال افسردگی، استرس و اضطراب مزمن، پانیک و اختلال استرس پس از سانحه از جمله آسیبهای روانی افراد شاغل در بخشی پزشکی قانونی است که باید به آنها هرچه سریعتر رسیدگی شده و مشکل برطرف شود.