پاسخ کارشناس «آتیهنو» به پرسشهای بیمهای خوانندگان
شروط دريافت بيمه بيکاری در کارگاههای خانوادگی
حوزه کار و تأمیناجتماعی به دلیل تعدد قوانین و مقررات، دارای پیچیدگیها و ظرایفی است که بسیاری از افراد و مشاغل در حوزه کارگری و کارفرمایی را درگیر خود میکند. یکی از ضروریترین امور حمایتی در این بستر، ارائه خدمات مشاوره تخصصی است. از این رو، هفتهنامه آتیهنو با راهاندازی این صفحه، تلاش دارد تا با ارائه خدمات مشاوره، کمک کند تا شرکای اجتماعی سازمان تأمیناجتماعی بتوانند وفق قوانین و مقررات، بخشنامهها و آییننامههای اجرایی از حقوق خود مطلع شده تا هنگام بروز مشکل یا اختلاف به راهکاری درست و دقیق دست یابند.
احمد فاضلی کارشناس سازمان تأمیناجتماعی
من همراه برادرم دو سال است در کارگاه پدرمان در کرج کار میکنیم و بیمهشده تأمیناجتماعی هستیم. مدتی قبل به علت اختلاف با پدرم، وی من را از کار در کارگاه منع کرد (به نوعی اخراج شدم). در پی درخواست استفاده از مقرری بیمه بیکاری، شعبه تأمیناجتماعی مربوطه اعلام کرد از آنجایی که کارگاه ما خانوادگی است، پس بیمه بیکاری به من تعلق نمیگیرد؛ در حالی که پسرعموی من (که همراه با دو کارگر دیگر در کارگاه تولیدی پدرش کار میکرد و او نیز به علت اختلاف با پدرش) از کارگاه بیرون رفته در حال حاضر از مقرری بیمه بیکاری استفاده میکند. مگر کارگاه آنان خانوادگی پدر و پسری نیست، چرا به او مقرری تعلق گرفته اما به من بیمه بیکاری پرداخت نمیکنند؟
بنا بر مفاد قانونی، قطعاً حق بیمه پرداختی شما کمتر از حق بیمه پسر عمویتان است. طبق مقررات، اگر در کارگاههای خانوادگی که صرفاً توسط افراد درجه یک خانواده (پدر، فرزندان، همسر، والدین) اداره میشود و افراد متفرقه دیگری در آن شاغل نباشند، این قبیل کارگاهها طبق ماده (188) قانون کار، مشمول قانون کار نبوده و سازمان تأمیناجتماعی هم از دستمزد دریافتی آنان سه درصد بیمه کاری دریافت نمیکند؛ یعنی حق بیمه آنها 27 درصد است، در نهایت در صورت اخراج و قطع رابطه کاری، مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهند بود، اما چنانچه در این کارگاهها علاوه بر اعضای خانواده شخص یا اشخاص دیگری هم شاغل باشند (مثل کارگاه عموی شما)، در این حالت کلیه افراد شاغل اعم از خانواده و غیر خانواده مشمول سه درصد حق بیمه بیکاری بوده و کل حق بیمه آنها 30 درصد خواهد بود و در صورت اخراج و وقوع بیکاری هرکدام از شاغلان خانواده و غیر خانواده در صورت احراز سایر شرایط حق بهرهمندی از مقرری بیمه بیکاری را خواهند داشت.
در یک کارگاه تولیدی شاغل بودم و به علت تعدیل نیرو رابطهام با کارگاه قطع شده است. برای طی مراحل دریافت مقرری بیمه بیکاری، شعبه تأمیناجتماعی جهت برقراری مقرری بیمه بیکاری همراه با سایر مدارک، کارت پایان خدمت سربازی هم از من طلب میکند؛ آیا برای پرداخت مقرری بیمه بیکاری داشتن کارت پایان خدمت ضروری است؟
سازمان تأمیناجتماعی طی بخشنامه شماره 12506/95/1000 مورخ 27/11/ 95 و در راستای اجرای ماده (10) قانون نظام وظیفه عمومی مصوب 22/8/90 مقرر کرده بررسی احراز شرایط متقاضیان بیمه بیکاری منوط به ارائه کارت پایان خدمت سربازی یا مدارکی دال بر رسیدگی از سوی اداره وظیفه عمومی باشد، لذا درخواست شعبه تأمیناجتماعی وفق مقررات است.
راننده تاکسی هستم با 59 سال سن و 19 سال سابقه بیمهشده تأمیناجتماعی؛ اما احساس میکنم دیگر توان ادامه این کار را ندارم. آیا اگر رانندگی را کنار بگذارم و بیکار شوم، میتوانم از سازمان تأمیناجتماعی بیمه بیکاری بگیرم؟
رانندگان مشمول قانون کار نبوده و نرخ اصلی حق بیمه آنها 27 درصد (13.5 درصد به عهده بیمهشده و 13.5 درصد دیگر به عهده دولت) است؛ لذا مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری نیستند. البته تا یک سال دیگر -یعنی بعد از رسیدن به سن 60 سالگی تمام و تکمیل سابقه تا 20 سال تمام- میتوانید از سازمان تأمیناجتماعی تقاضای بازنشستگی کرده و تا آخر عمر از این مستمری بهرهمند شوید.
کارگر ساختمانی درب و پنجرهساز فلزی هستم و قبلاً ساکن کرمان بودم و از سازمان آموزش فنیوحرفهای کرمان نیز کارت مهارت فنی درجه 2 گرفتم؛ سپس در سامانه رفاهی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی جهت بیمه کارگران ساختمانی ثبتنام کردم و بعدها بر اساس بازرسی تأمیناجتماعی شعبه کرمان اشتغال من در این شغل مورد تأیید قرار گرفت؛ اما بنا به دلایلی حدود پنج روز است از کرمان به شهرستان کرج نقل مکان کرده و ساکن کرج شدهام. آیا لازم است برای پیگیری کارهای بیمهام مجدداً به کرمان مراجعه کنم؟
شغل درب و پنجرهساز فلزی یکی از مشاغل 16گانه کارگران ساختمانی است و خوشبختانه سازمان تأمیناجتماعی در خصوص این مشکل شما (بُعد مسافت) و افراد مشابه، اخیراً بخشنامهای صادر کرده و در آن قید شده که کارگران ساختمانی پس از اخذ کارت مهارت فنی از سازمان آموزش فنیوحرفهای و ثبتنام در سامانه رفاهی (در مرحله تأیید سربازرس استانی)، جهت تعیین وضعیت بیمهای خود بدون محدودیت استان یا شهر صادرکننده کارت مهارت فنی، جهت دریافت خدمت میتوانند به هر یک از شعب سازمان تأمیناجتماعی محل سکونت خود مراجعه کنند.
ما کارمندان یک شرکت خصوصی پیمانکاری هستیم. شعبه تأمیناجتماعی حق بیمه قرارداد ما را به استناد تبصره الحاقی به ماده (38) قانون تأمیناجتماعی و بر مبنای اولیه قرارداد محاسبه کرده، اما متأسفانه به علت مشکلات شرکت و عدم رؤیت حکم ابلاغی تأمیناجتماعی، نتوانستیم در مهلت قانونی 30 روزه به بدهی برآوردی اعلام شده توسط شعبه تأمیناجتماعی اعتراض کنیم و نهایتاً بدهی قطعی و منجر به صدور اخطاریه و سپس اجراییه شده، و برگ لازمالاجراء در تاریخ 15/1/1401 به شرکت ابلاغ شده است. از طرفی واحد اجراییات به استناد اجراییه صادر شده به ما اخطار شروع عملیات اجرایی را داده، اما ما مدارکی مستندی داریم مبنی بر اینکه کارکرد واقعی قرارداد ما کمتر از مبلغ مندرج در قرارداد اولیه است، لذا با عنایت به اینکه بدهی اجرایی قطعی است آیا میتوانیم این مدارک را جهت بررسی به سازمان تأمیناجتماعی ارائه کنیم تا فعلا عملیات اجرایی متوقف شود یا باید از طریق طرح موضوع در دیوان عدالت اداری به این خواسته شرکت رسیدگی شود؟
به نظر میرسد نیازی به طرح شکواییه در دیوان عدالت اداری نیست، زیرا طبق ماده (16) الحاقی به آییننامه هیأتهای تشخیص مطالبات سازمان تأمیناجتماعی که اعلام میدارد « اگر کارفرما (مدیون) ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ اجراییه، اسناد و مدارکی که منحصراً مبین وجود هر یک از مصادیق مندرج در این ماده باشد، به تأمیناجتماعی تسلیم کند و مدعی تضییع حقوق قانونی خود شود، موضوع مورد ادعای مدیون بعد از بررسی و احراز اصالت مدارک در کمیتههای مربوطه برای یکبار قابل طرح در هیأتهای تجدیدنظر خواهد بود»، لذا با توجه به تاریخ ابلاغ برگ لازمالاجرا، شما میتوانید مدارک خود را به شعبه مربوطه تأمیناجتماعی ارائه کنید و متعاقباً سازمان تأمیناجتماعی پس از بررسی و انطباق شرایط و احراز اصالت مدارک در کمیتههای مربوطه، درخواست و ادعای شما برای یکبار در هیأت تشخیص مصالبات مورد رسیدگی قرار میگیرد. البته بدیهی است فقط در این یک مورد از بدهی قطعی شده اجرایی شما، ادامه عملیات اجرایی موکول به اتخاذ تصمیم هیأت تشخیص مطالبات سازمان تأمیناجتماعی خواهد بود و شامل بقیه بدهیهای احتمالی اجرایی شما نمیشود.
بنا بر مفاد قانونی، قطعاً حق بیمه پرداختی شما کمتر از حق بیمه پسر عمویتان است. طبق مقررات، اگر در کارگاههای خانوادگی که صرفاً توسط افراد درجه یک خانواده (پدر، فرزندان، همسر، والدین) اداره میشود و افراد متفرقه دیگری در آن شاغل نباشند، این قبیل کارگاهها طبق ماده (188) قانون کار، مشمول قانون کار نبوده و سازمان تأمیناجتماعی هم از دستمزد دریافتی آنان سه درصد بیمه کاری دریافت نمیکند؛ یعنی حق بیمه آنها 27 درصد است، در نهایت در صورت اخراج و قطع رابطه کاری، مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهند بود، اما چنانچه در این کارگاهها علاوه بر اعضای خانواده شخص یا اشخاص دیگری هم شاغل باشند (مثل کارگاه عموی شما)، در این حالت کلیه افراد شاغل اعم از خانواده و غیر خانواده مشمول سه درصد حق بیمه بیکاری بوده و کل حق بیمه آنها 30 درصد خواهد بود و در صورت اخراج و وقوع بیکاری هرکدام از شاغلان خانواده و غیر خانواده در صورت احراز سایر شرایط حق بهرهمندی از مقرری بیمه بیکاری را خواهند داشت.
در یک کارگاه تولیدی شاغل بودم و به علت تعدیل نیرو رابطهام با کارگاه قطع شده است. برای طی مراحل دریافت مقرری بیمه بیکاری، شعبه تأمیناجتماعی جهت برقراری مقرری بیمه بیکاری همراه با سایر مدارک، کارت پایان خدمت سربازی هم از من طلب میکند؛ آیا برای پرداخت مقرری بیمه بیکاری داشتن کارت پایان خدمت ضروری است؟
سازمان تأمیناجتماعی طی بخشنامه شماره 12506/95/1000 مورخ 27/11/ 95 و در راستای اجرای ماده (10) قانون نظام وظیفه عمومی مصوب 22/8/90 مقرر کرده بررسی احراز شرایط متقاضیان بیمه بیکاری منوط به ارائه کارت پایان خدمت سربازی یا مدارکی دال بر رسیدگی از سوی اداره وظیفه عمومی باشد، لذا درخواست شعبه تأمیناجتماعی وفق مقررات است.
راننده تاکسی هستم با 59 سال سن و 19 سال سابقه بیمهشده تأمیناجتماعی؛ اما احساس میکنم دیگر توان ادامه این کار را ندارم. آیا اگر رانندگی را کنار بگذارم و بیکار شوم، میتوانم از سازمان تأمیناجتماعی بیمه بیکاری بگیرم؟
رانندگان مشمول قانون کار نبوده و نرخ اصلی حق بیمه آنها 27 درصد (13.5 درصد به عهده بیمهشده و 13.5 درصد دیگر به عهده دولت) است؛ لذا مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری نیستند. البته تا یک سال دیگر -یعنی بعد از رسیدن به سن 60 سالگی تمام و تکمیل سابقه تا 20 سال تمام- میتوانید از سازمان تأمیناجتماعی تقاضای بازنشستگی کرده و تا آخر عمر از این مستمری بهرهمند شوید.
کارگر ساختمانی درب و پنجرهساز فلزی هستم و قبلاً ساکن کرمان بودم و از سازمان آموزش فنیوحرفهای کرمان نیز کارت مهارت فنی درجه 2 گرفتم؛ سپس در سامانه رفاهی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی جهت بیمه کارگران ساختمانی ثبتنام کردم و بعدها بر اساس بازرسی تأمیناجتماعی شعبه کرمان اشتغال من در این شغل مورد تأیید قرار گرفت؛ اما بنا به دلایلی حدود پنج روز است از کرمان به شهرستان کرج نقل مکان کرده و ساکن کرج شدهام. آیا لازم است برای پیگیری کارهای بیمهام مجدداً به کرمان مراجعه کنم؟
شغل درب و پنجرهساز فلزی یکی از مشاغل 16گانه کارگران ساختمانی است و خوشبختانه سازمان تأمیناجتماعی در خصوص این مشکل شما (بُعد مسافت) و افراد مشابه، اخیراً بخشنامهای صادر کرده و در آن قید شده که کارگران ساختمانی پس از اخذ کارت مهارت فنی از سازمان آموزش فنیوحرفهای و ثبتنام در سامانه رفاهی (در مرحله تأیید سربازرس استانی)، جهت تعیین وضعیت بیمهای خود بدون محدودیت استان یا شهر صادرکننده کارت مهارت فنی، جهت دریافت خدمت میتوانند به هر یک از شعب سازمان تأمیناجتماعی محل سکونت خود مراجعه کنند.
ما کارمندان یک شرکت خصوصی پیمانکاری هستیم. شعبه تأمیناجتماعی حق بیمه قرارداد ما را به استناد تبصره الحاقی به ماده (38) قانون تأمیناجتماعی و بر مبنای اولیه قرارداد محاسبه کرده، اما متأسفانه به علت مشکلات شرکت و عدم رؤیت حکم ابلاغی تأمیناجتماعی، نتوانستیم در مهلت قانونی 30 روزه به بدهی برآوردی اعلام شده توسط شعبه تأمیناجتماعی اعتراض کنیم و نهایتاً بدهی قطعی و منجر به صدور اخطاریه و سپس اجراییه شده، و برگ لازمالاجراء در تاریخ 15/1/1401 به شرکت ابلاغ شده است. از طرفی واحد اجراییات به استناد اجراییه صادر شده به ما اخطار شروع عملیات اجرایی را داده، اما ما مدارکی مستندی داریم مبنی بر اینکه کارکرد واقعی قرارداد ما کمتر از مبلغ مندرج در قرارداد اولیه است، لذا با عنایت به اینکه بدهی اجرایی قطعی است آیا میتوانیم این مدارک را جهت بررسی به سازمان تأمیناجتماعی ارائه کنیم تا فعلا عملیات اجرایی متوقف شود یا باید از طریق طرح موضوع در دیوان عدالت اداری به این خواسته شرکت رسیدگی شود؟
به نظر میرسد نیازی به طرح شکواییه در دیوان عدالت اداری نیست، زیرا طبق ماده (16) الحاقی به آییننامه هیأتهای تشخیص مطالبات سازمان تأمیناجتماعی که اعلام میدارد « اگر کارفرما (مدیون) ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ اجراییه، اسناد و مدارکی که منحصراً مبین وجود هر یک از مصادیق مندرج در این ماده باشد، به تأمیناجتماعی تسلیم کند و مدعی تضییع حقوق قانونی خود شود، موضوع مورد ادعای مدیون بعد از بررسی و احراز اصالت مدارک در کمیتههای مربوطه برای یکبار قابل طرح در هیأتهای تجدیدنظر خواهد بود»، لذا با توجه به تاریخ ابلاغ برگ لازمالاجرا، شما میتوانید مدارک خود را به شعبه مربوطه تأمیناجتماعی ارائه کنید و متعاقباً سازمان تأمیناجتماعی پس از بررسی و انطباق شرایط و احراز اصالت مدارک در کمیتههای مربوطه، درخواست و ادعای شما برای یکبار در هیأت تشخیص مصالبات مورد رسیدگی قرار میگیرد. البته بدیهی است فقط در این یک مورد از بدهی قطعی شده اجرایی شما، ادامه عملیات اجرایی موکول به اتخاذ تصمیم هیأت تشخیص مطالبات سازمان تأمیناجتماعی خواهد بود و شامل بقیه بدهیهای احتمالی اجرایی شما نمیشود.