سياستگذاری در حوزه آسيبهای اجتماعی
سیدحسن موسوی چلک رییس انجمن مددکاران اجتماعی ایران
جوامع در طول حیات خود با مسائل و مشکلات مختلفی مواجه شدهاند که میتواند در حوزههای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی یا اجتماعی باشند. در حوزه اجتماعی نیز این مشکلات میتواند در عرصههای مختلفی ایجاد شود که از جمله آنها آسیبهای اجتماعی است که به تناسب انواع آن تمهیدات متعددی جهت کنترل و کاهش آنها اتخاذ کردهاند. جامعه ما نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نخواهد بود. امروز شاهد شرایطی در کشور هستیم که ایجاب میکند به آسیبهای اجتماعی توجه بیشتری شود. از جمله این شرایط میتوان به تنوع آسیبهای اجتماعی، کاهش سن افراد در معرض آسیب و آسیبدیده اجتماعی، رشد آمار آسیبهای اجتماعی، گسترش آسیبهای اجتماعی ناشی از فضاهای مجازی و فناوریها، جلوتر بودن آسیبهای اجتماعی از برنامهها، فراگیر نبودن برنامههای اجرایی در کشور، غالب بودن رویکردهای سیاسی - امنیتی نسبت به آسیبهای اجتماعی و عدم توجه کافی به مسائل اجتماعی در کنار مسائل اقتصادی و سیاسی اشاره کرد. همه این شرایط و همچنین شرایط دیگر ایجاب میکند در زمینه کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی برنامهریزان و سیاستگذاران کشور به این مسأله توجه و اهتمام بیشتر داشته باشند. از یک منظر سرچشمه آسیبهای اجتماعی بیشتر در جامعه است، هنگامی که جامعه دچار آسیب شود ما با مجموعهای از پدیدهها روبهرو میشویم که آن پدیدهها را در سطح فردی میتوان اندازهگیری کرد؛ مثلاً میتوان گفت درصدی از اعضای جامعه دچار اعتیاد شدهاند. آسیبهای اجتماعی پدیدههای متنوع، نسبی و متغیرند. پرخاشگری و جنایت، خودکشی، اعتیاد و قاچاق مواد مخدر و روسپیگری نمونههایی از آسیبهای اجتماعی جامعهاند که کموکیف آنها بر حسب زمان و مکان (یعنی حال نسبت به گذشته و در شهرها نسبت به روستاها) تغییر میکنند، بنابراین آنچه امروز در یک جامعه خاص آسیب یا کجروی تلقی میشود ممکن است فردا در همین جامعه یا همین امروز در جامعهای دیگر آسیب یا کجروی شناخته نشود. برخی از آسیبهای اجتماعی برای تمام افراد و گروههای اجتماعی رخ میدهد، اما برخی دیگر برای گروههای خاص معنای بیشتری مییابد. بر این اساس با نگاهی به سیر حرکت جوامع مختلف میتوانیم دریابیم که زندگی اجتماعی به همراه انسان و آسیبهای اجتماعی همیشه کنار هم بوده و خواهند بود گرچه نوع آسیبهای اجتماعی الزاماً شبیه هم نیستند. تأملی بر وضعیت کشور در این حوزه نشان میدهد که وضعیت جامعه ایران در حوزه اجتماعی در حالت بیتعادلی قرار دارد. گستردگی، رواج و تعدد آسیبهای اجتماعی باعث شده تا بهرغم اینکه دستگاههای مسئول تمام تلاش خود را انجام میدهند، اما روزبهروز بر تعداد و وسعت و پیچیدگی و تراکم آسیبهای اجتماعی افزوده شود؛ لذا ادامه وضعیت فعلی، وضعیت نگرانکنندهای را برای نظام ایجاد کرده که...